Wandeling: De Koude Heide – Een Verborgen Parel in Kapellen Onthuld

 

Wandeling: De Koude Heide: Een Verborgen Parel in Kapellen Ontsluierd

Op zaterdag 21 februari krijgt het grote publiek een zeldzame kans om de poorten van het domein Koude Heide in Kapellen binnen te stappen.
Tijdens de exclusieve, geleide wandeling ‘Warme blik op de Koude Heide’, georganiseerd door Natuurpunt Antwerpen Noord, nemen gidsen bezoekers tussen 13.30 en 15.30 uur mee door een gebied dat normaal gesloten blijft om de rust van fauna en flora te bewaren.

Dit domein van circa 15 hectare aan de Heidestraat-Noord was decennialang strikt privaat bezit en maakte deel uit van het uitgestrekte Domein Wolvenbos.

Het kasteel zelf, een indrukwekkend landhuis in neo-Lodewijk XV-stijl, werd rond 1918 ontworpen door de befaamde architect Paul Saintenoy (bekend van het Old England-gebouw in Brussel).

In 1952 werd het domein gekocht door baron Paul Georges Kronacker, een liberaal minister van Staat die zijn fortuin maakte in de koloniale suiker- en cacaohandel.

De grandeur van weleer is nog zichtbaar in de statige neo-rococo toegangspoort met het familiewapenschild.

De familie Kronacker gebruikte de Koude Heide decennialang als privaat jachtgebied, wat de huidige stilte in het gebied verklaart.

Opmerkelijke historische details zijn de plannen voor een nooit gerealiseerd privévliegveld en een periode in de jaren '50 waarin het terrein deels als stortplaats voor huisvuil diende door een lokale familie, een smet die door Natuurpunt inmiddels is gesaneerd.

Vandaag is de Koude Heide een cruciale ecologische schakel langs de Antitankgracht, de langste kunstmatige natte verbinding van Vlaanderen. Deze gracht, aangelegd tussen 1937 en 1939 als verdediging tegen pantservoertuigen, fungeert nu als een "natuursnelweg" tussen grote gebieden zoals de Kalmthoutse Heide en het Groot Schietveld.

De naam 'Koude' Heide verwijst naar de specifieke bodemgesteldheid: zware tertiaire kleilagen in de ondergrond houden het water vast, waardoor de zandlaag erboven in het voorjaar traag opwarmt.

Dit microklimaat herbergt unieke flora, waaronder een zeldzame, beschermde Perzische of Kaukasische eik (Quercus macranthera) op de erfgoedlijst, verwilderde stinsenplanten en restanten van historische heide die via gericht hakhoutbeheer van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) worden hersteld.

Ook militair erfgoed is alomtegenwoordig; naast de gracht liggen er restanten van de Antwerpen-Turnhoutstelling uit de Eerste Wereldoorlog.
De talrijke bunkers en loopgraven in het landschap zijn vandaag ingericht als vitale vleermuizenreservaten voor soorten als de watervleermuis, de franjestaart en de baardvleermuis.
De fauna in dit type 4-natuurreservaat profiteert van de ongestoorde rust.

Het domein dient als veilige kraamkamer voor reeën en vossen, terwijl de dichte begroeiing ideale broedplaatsen biedt aan de nachtegaal, de spotvogel en de schuwe boommarter.

In de lucht jaagt de boomvalk op libellen zoals de bosbeekjuffer en de beekoeverlibel, terwijl langs de waterkant de ijsvogel flitst.

Voor wie deze verborgen wereld wil ontdekken, is vooraf inschrijven via de website van Natuurpunt of via e-mail verplicht.

De tocht is gratis en toegankelijk voor jong en oud (vanaf 4 jaar), maar gezien het drassige terrein door de ondoordringbare kleilaag en het ontbreken van officiële wandelpaden, zijn stevige, waterdichte wandelschoenen of laarzen absoluut noodzakelijk.

Foto's:  Bea Mertens- Bob Jorens - Dirk Herman- Philippe Wuyts