GroenRand toont hoe het roodborstje de winterse overlevingsstrijd aangaat en de kou van de Voorkempen weet te trotseren
In het bleke wintergrijs of tegen een ongenaakbaar laken van ijzig wit manifesteert het roodborstje zich als een markante verschijning in onze GroenRand-regio.
Waar de natuur in de Voorkempen in winterslaap gaat, vormt zijn vlammende oranjerode borst een scherp visueel contrast.
Die kleur is echter veel meer dan een uiterlijk sieraad; het is een dwingend biologisch signaal in een onverbiddelijke strijd om schaarse ruimte en voedsel.
Het roodborstje is voor velen de absolute favoriet in de tuin, mede door zijn opvallende verschijning en dapperheid.
Wie weleens in de tuin werkt, herkent hem als een trouwe helper bij het spitten, al is hij strikt genomen een rasechte opportunist: hij komt niet voor het gezelschap, maar omdat hij drommels goed weet dat uw spade het zware werk voor hem opknapt door wormen, larven en insecten bloot te leggen. Dit gedrag vertonen ze in de vrije natuur ook door wroetende wilde zwijnen te volgen.
Achter dit vertrouwde tafereel schuilt een gevederde gladiator die in de wintermaanden een eenzaam en fel bestaan leidt.
Roodborstjes houden er een behoorlijk moderne en geëmancipeerde levensstijl op na. Man en vrouw zijn uiterlijk nauwelijks van elkaar te onderscheiden – al zijn mannetjes soms een fractie groter – en, uniek voor zangvogels, ze zingen beide uit volle borst.
De dames laten zich vooral in de herfst en winter luidkeels horen om hun eigen plekje op te eisen, aangezien ze buiten het broedseizoen strikt gescheiden leven. Die territoriumdrift zit diep: ze hebben hun leefgebied hard nodig om niet te verhongeren en verjagen soortgenoten met enorme drift.
Ze vallen werkelijk alles aan wat rood is, van een rode speelgoedauto of bal tot hun eigen spiegelbeeld. Dat bekende 'tikken tegen de ruit' is dan ook geen romantisch verzoek om naar binnen te mogen, maar een woeste aanval op een vermeende rivaal die ze niet als zichzelf herkennen. Om uitputting te voorkomen, kunt u de reflectie van het raam het beste even breken door er iets voor te plaatsen. Deze instinctieve afkeer van rood is zelfs de reden dat de jongen (juvenielen) camouflage-bruin en gevlekt geboren worden; zonder rode borst blijven ze veilig voor de felle uithalen van hun eigen ouders, die het in het broedseizoen al moeilijk genoeg hebben met zichzelf.
Zelfs de paarvorming verloopt stroef. Wanneer een vrouwtje het gebied van een mannetje betreedt, wordt ze vaak eerst aangevallen tot hij zijn vergissing inziet. Zelfs dan wonen ze eerst een tijdje ‘samen’ terwijl ze het territorium verdelen en elk hun eigen kostje scharrelen; samen voedsel zoeken is strikt uitgesloten. Ze bouwen hun nesten goed verborgen op of dicht bij de grond onder planten of struiken, vaak in houtkanten die door organisaties zoals GroenRand worden gepromoot. Het nest lijkt een rommelig samenraapsel van grassen, blad en zacht materiaal, maar binnenin houden ze het brandschoon en worden uitwerpselen zorgvuldig verwijderd. Een koppel brengt doorgaans twee legsels van vier tot zes jongen groot, waarbij de vader de zorg voor het eerste nest overneemt zodra de moeder aan het tweede broedsel begint.
De jongen krijgen hun rode borst pas in het najaar, waarna ook zij op zoek gaan naar een eigen territorium.
Tegen de winter staat het roodborstje voor een strategische keuze: de riskante reis maken naar warme oorden zoals Frankrijk, Spanje, Portugal, Italië of Noord-Afrika, of in Vlaanderen blijven om als eerste de beste broedplaatsen te bezetten. De populatie in onze regio wisselt hierdoor sterk; terwijl inheemse vogels wegtrekken, worden hun plaatsen ingenomen door gasten uit Scandinavië en Rusland. Verzwakt door hun lange tocht waarderen deze reizigers wat extra hulp enorm. Omdat ze gewend zijn hun voedsel op de grond te zoeken, maakt u ze dolgelukkig met (gedroogde) meelwormen, insecten of een speciale roodborstjesmix op een voedertafel van Natuurpunt. Juist nu we toewerken naar de verkiezing van de Vogel van het Jaar 2026 via Vogelbescherming Vlaanderen, is dit een ideaal moment om extra aandacht te schenken aan deze wintergasten. Of het nu een symbool van hoop is of de nationale trots van de Britten: dit dappere vogeltje vrolijkt elke winterdag op. Voor wie ze een veilige plek wil bieden, is een nestkastje met een grote, halfopen voorkant de beste keuze.
Foto's: Frank Vermeiren
Geen opmerkingen:
Een reactie posten