Elke druppel telt: GroenRand laat zien hoe je subsidies kunt krijgen en water kunt vasthouden.
De provincie Antwerpen kampt momenteel met een kritieke waterhuishouding doordat de ondiepe grondwaterlagen zich nog niet hebben hersteld van de langdurige droogte in 2025. Uit de vaststellingen van het provinciaal droogteoverleg blijkt dat vooral in het noorden en westen van de provincie historisch lage winterpeilen worden geregistreerd; op 1 februari 2026 vertoonde maar liefst 75% van de meetlocaties een lage tot zeer lage stand voor de tijd van het jaar. Hoewel recente neerslag de bovenste grondlaag bevochtigt, waarschuwt de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) dat het infiltreren van water naar de diepere grondwaterlagen een uiterst traag proces is.
Om te vermijden dat onmisbaar water kort voor de lente naar de zee wegstroomt, heeft gouverneur Cathy Berx een dringende oproep gelanceerd aan de landbouwers om stuwen in grachten maximaal hoog te zetten en waterbekkens of tanks volledig te vullen met regenwater als buffer voor droge periodes. Deze strategie van actieve waterretentie vindt een essentieel verlengstuk in de visie van de organisatie GroenRand, die pleit voor structureel natuurherstel waarbij het landschap weer als een natuurlijke spons fungeert.
Een schoolvoorbeeld hiervan zijn de werken in natuurgebied De Lage Haar in Schilde. In dit broekbos is de sponswerking hersteld door afwateringsgreppels te dempen en de wal langs de Zwanebeek aan te passen. Dankzij twee regelbare stuwen kan het waterpeil voortaan gecontroleerd in- en uitstromen, terwijl medewerkers van de provincie Antwerpen boomstronken in de beek hebben geplaatst om lokale stuwing en meandervorming te bevorderen. Volgens gedeputeerde Jan De Haes herstelt dit niet alleen waardevolle natuur langs de Antitankgracht, maar helpt het ook om zowel droogte als wateroverlast stroomafwaarts te temperen.
Naast waterbouwkundige ingrepen vormen houtkanten een krachtig natuurlijk instrument in deze strijd. Door hun dichte structuur fungeren zij als een fysieke barrière die afspoelend regenwater afremt, waardoor de kracht van de waterstroom wordt gebroken en kostbare landbouwgrond niet wegspoelt. De diepe wortels verbeteren de bodemstructuur, wat essentieel is om het grondwaterpeil op termijn weer aan te vullen.
GroenRand stimuleert dit herstel actief via de actie "Bijtandje Houtkantje" en wijst de weg naar het Vlaams Houtkantenplan en samenaankoopacties zoals "Behaag je Tuin". De organisatie blijft dossiers opvolgen om houtkanten te combineren met technieken zoals wadi’s en ontharding.
Voor landbouwers die dergelijke klimaatadaptieve en kleinschalige inrichtingswerken willen uitvoeren, is er aanzienlijke financiële steun beschikbaar. Via de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) en het programma Water-Land-Schap kunnen werken zoals het plaatsen van schotbalkstuwen of peilgestuurde drainage tot 70% gesubsidieerd worden. Daarnaast loopt er via het VLIF tot 31 maart 2026 een specifieke oproep voor innovatieve waterbesparende investeringen en zijn er vergoedingen (ca. €1.025/ha) voor niet-productieve investeringen zoals grasbufferstroken, houtkanten en erosiedammen. Door deze subsidies te benutten en natuurlijke principes toe te passen, kan de sector de natuurlijke veerkracht van het landschap versterken en de provinciale waterreserves structureel helpen aanvullen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten