Magie zonder partituur: waarom vogelgezang de beste remedie tegen stress is

Magie zonder partituur: waarom het gezang van vogels de ultieme remedie tegen stress vormt

De spreeuw zit al enkele dagen vrolijk te zingen op de rand van het dak en geeft daarbij het beste van zichzelf, inclusief regelmatig enthousiast geflapper met zijn vleugels om de aandacht te trekken. Het is een beeld waar bioloog Dirk Draulans onlangs over schreef, en het is een gevoel dat we maar al te graag met hem delen.

De natuur ontwaakt en dat is niet alleen prachtig om te zien, het is essentieel voor ons fysieke en mentale welzijn.
Ook de merels en roodborsten in de tuin zijn sinds enkele dagen ’s ochtends aan het zingen.
Waar het tot voor kort niet meer was dan wat voorzichtig gefrezel op dode momenten van de dag, maakt het volledige ochtendzangkoor zich nu klaar voor de lente.

Op zijn favoriete natuurgebied Doelpolder Noord in de Waaslandpolder hoorde Draulans de eerste leeuweriken zingen. Hoewel nog voorzichtig, is dit elk jaar een heuglijk moment, al stemt het ook droevig: tegenwoordig moet je wel naar natuurgebieden als je akker- en weidevogels als de leeuwerik wil horen, aangezien onze akkers en weilanden grotendeels vogelloos zijn geworden.

Zelfs de eerste insecten voelen de lentekriebels; dit weekend werd een nog wat versufte dagpauwoog gespot en in de tuin van Dirks moeder zaten al tientallen bijtjes te genieten van de overvloed aan krokussen.

Het is vroeg — hopelijk niet té vroeg, want met de klimaatopwarming weet je nooit.
De mooiste vogelwaarneming van de voorbije week was echter een zangstonde van een troep spreeuwen hoog in een populierenbosje.
Het was adembenemend, een soort samenzang zonder partituur die toch nooit chaotisch klonk.
Een halfuur lang luisteren in de rust van het bos, met alleen de spreeuwen en het klateren van een beekje, zorgde voor een magisch gevoel van geluk bij thuiskomst. Dat dit geluk geen toeval is, werd onlangs bevestigd door een nieuwe wetenschappelijke publicatie in het Duitse vakblad Landscape and Urban Planning. Het onderzoek beschreef de reacties van mensen op natuurlijke vogelzang en kwam tot de onvermijdelijke conclusie dat vogelgeluiden mensen blijer en rustiger maken. Positieve emoties nemen toe wanneer je je een tijdje toespitst op het vogelgeluid en alle andere activiteit in je hoofd eventjes on hold zet.
 De hoeveelheid stresshormonen in het bloed van de proefpersonen nam door dit luisteren met maar liefst een derde af, een effect dat bovendien een tijdlang standhield.
Voor dit resultaat is niet eens een enorme biodiversiteit nodig.

De zang van gewone vogels in tuinen of parken volstaat, zolang je je er maar eventjes op concentreert. Het valt op dat in interviews met mensen die van het platteland naar de stad verhuisden, het gemis van vogelzang dikwijls het enige negatieve is dat ze aanhalen. Vogels maken mensen blij, zelfs zonder dat ze het beseffen, en dat geldt ook voor andere natuurgeluiden zoals het ruisen van bladeren en het klateren van water. Het illustreert dat wij in feite gemaakt zijn voor een leven in de natuur en minder voor een stadsbestaan. Mogelijk schuilt daarin de oorzaak voor de onstuitbare opmars van mentale beslommeringen waar velen vandaag mee worstelen. Beleidslui houden hier best rekening mee als ze maatregelen overwegen om nog meer te tornen aan de weinige natuur die ons rest, of als ze subsidies voor tegelwippen, ontharding en de vergroening van speelplaatsen willen schrappen. Het zijn niet louter economische ontwikkelingen die welvaart verschaffen, en dat is een boodschap die Dirk Draulans ook uitdraagt als trouwe medestander van de vereniging GroenRand.

Hij helpt daar bij de uitreiking van de Groene Duim in het kasteel van Vrieselhof, een eerbetoon aan zij die zich inzetten voor de lokale natuur.

Wie zelf aan de slag wil om dit geluk in de achtertuin te halen, kan met eenvoudige ingrepen helpen. Zorg voor een ondiepe schaal met vers drinkwater en plant besdragende struiken zoals de lijsterbes of meidoorn als natuurlijke cafetaria. Laat vooral ook wat bladeren en dode takken liggen, want in die rommelige hoekjes vinden vogels hun insecten. Bied veilige schuilplaatsen aan via nestkasten of dichte hagen en varieer met voer, van vetbollen voor mezen (zonder plastic netjes!) tot zaden op de grond voor vinken. Zo help je de natuur en investeer je direct in je eigen dagelijkse portie gezondheid, want zoals Dirk Draulans en GroenRand benadrukken: natuur is geen luxe, maar een noodzaak voor ons mentaal welzijn. Foto's: Facebookpagina Dirk Draulans - GroenRand en Frank Vermeiren