Massale belangstelling voor de otter: Volgeboekte Europese conferentie bewijst enorm maatschappelijk draagvlak
© Yves AdamsOp 12 en 13 maart 2026 vormt het Provinciehuis Antwerpen het strategische middelpunt van de Europese natuurbescherming. Dat deze Europese Otterconferentie reeds maanden op voorhand officieel volgeboekt is, mag een ongekend succes worden genoemd. In de wereld van de internationale wetenschap en natuurbeheer is het zeldzaam dat een technisch congres zo’n enorme stormloop veroorzaakt. Deze massale belangstelling is het onomstotelijke bewijs van een diepgeworteld maatschappelijk draagvlak: de otter is in Vlaanderen geëvolueerd van een schuwe, bijna uitgestorven soort tot een krachtig nationaal symbool voor de broodnodige hersteloperatie van onze natuur.
Het succes van de inschrijvingen fungeert als een luid en duidelijk signaal naar de Wetstraat: de burger, de wetenschapper en de natuurbeheerder eisen samen een ambitieuzer en slagvaardiger beleid.
De otter is immers een icoon en graadmeter voor gezonde water- en natte ecosystemen.
Tijdens de conferentie wordt uitgebreid besproken hoe kritieke knelpunten – zoals de versnippering van leefgebieden en het hoge aantal verkeersslachtoffers – structureel kunnen worden aangepakt, en hoe de populatiekloof tussen verschillende landen kan worden gedicht.
Het congres biedt een uniek platform om praktische ervaringen uit te wisselen, waarbij succesvolle praktijkvoorbeelden worden gedeeld uit Nederland, België, Frankrijk en andere Europese landen. Deelnemers gaan naar huis met direct toepasbare kennis en inspiratie voor hun eigen herstelprojecten.
De bijeenkomst, mede mogelijk gemaakt dankzij het Interreg-project 'Otter over de grens', vormt hiermee een unieke gelegenheid voor grensoverschrijdende samenwerking en het versterken van robuuste waterecosystemen in Europa.
Dit congres fungeert tevens als het formele sluitstuk van de eerste vijfjarige cyclus van het Vlaamse Soortenbeschermingsprogramma (SBP) Otter.
Dat dit programma juist nu eindigt, markeert geen voltooiing, maar een kritiek evaluatiemoment.
Met een populatie die op slechts 5 tot 15 exemplaren wordt geschat, blijft de situatie uiterst precair.
De afgelopen jaren is hier en daar geïnvesteerd in de 'hardware' van de natuurbescherming, zoals faunatunnels en loopplanken. Hoewel dit reanimatiepakket een goede aanzet was, volstaat het nog lang niet voor een zelfbedruipende populatie.
De conferentie dient daarom als platform waar experts van de IUCN Otter Specialist Group en het WWF België een fundamentele koerswijziging bepleiten: van het redden van individuen naar het herstellen van volledige watersystemen.
De financiële realiteit achter dit herstel legt echter een pijnlijke kloof bloot tussen ambitie en uitvoering.
Er wordt vandaag nog te vaak en te eenzijdig gerekend op tijdelijke Europese subsidies om de Vlaamse natuurdoelen te halen.
Hoewel de Vlaamse overheid in februari 2026 nog projectsubsidies voor soorten goedkeurde, is het totale bedrag van € 218.706 bestemd voor maar liefst 12 verschillende projecten, verdeeld over diverse soorten zoals weidevogels en vleermuizen.
Voor de otter zelf gaat het om slechts 3 regionale projecten, wat neerkomt op een directe investering van maximaal € 90.000. Wanneer men dit bedrag afzet tegen de gigantische uitdagingen — zoals de sanering van PFAS-verontreiniging, het herstel van volledige valleien en de herinrichting van de 33 km lange Antitankgracht — is de conclusie onvermijdelijk: de otter is de pineut van bezuinigingen en ondergefinancierd beleid.
Met minder dan een ton aan directe projectsteun voor heel Vlaanderen blijft de soort steken in de overlevingsmodus.
De onzekerheid wordt nog groter bij het bekijken van de structurele ontsnipperingsmiddelen.
Hoewel het VAPEO-programma (Vlaams Actieprogramma Ecologische Ontsnippering) ooit ambitieus startte, is de structurele financiering voor de komende jaren onduidelijk.
Het nieuwe investeringsprogramma voor de cruciale periode 2026-2031 is momenteel nog een onbeschreven blad dat pas tijdens de komende begrotingsbesprekingen vorm moet krijgen.
Dit gebrek aan langetermijnfinanciering betekent dat de otter de dubbele pineut is: hij verliest niet alleen zijn Europese steun in 2027, maar dreigt ook de aansluiting te missen bij een haperend Vlaams ontsnipperingsbeleid.
Zonder harde garanties voor miljoeneninvesteringen in ecoducten en ecotunnels tot 2031, blijven de 33 kilometer van de Antitankgracht een verzameling losse segmenten in plaats van een veilige thuishaven.
In de schaduw van dit congres speelt de regionale vereniging GroenRand een cruciale rol.
Voor hen markeert mei 2026 een strategische transformatie: zij ronden hun publieksgerichte ottercampagne af om zich voortaan te profileren als een onafhankelijke kwaliteitsbewaker voor beleidsopvolging.
De focus verschuift definitief naar de Wetstraat.
De vereniging zal nauwgezet toezien op de feitelijke uitvoering van natuurplannen door de overheid.
De tijd van vrijblijvendheid is voorbij; GroenRand streeft naar concrete resultaten en spreekt volksvertegenwoordigers direct aan op hun controlerende taak.
Zij roepen parlementsleden op om samen minister Brouns te ondervragen via parlementaire weg – middels actuele vragen, interpellaties en hoorzittingen – om harde garanties af te dwingen voor structurele budgetten voor een noodzakelijk SBP 2.0 en een daadkrachtig VAPEO-budget tot 2031.
Centraal hierin staat het Projectplan Antitankgracht 2026-2031, dat versnipperde natuurgebieden in de Antwerpse regio werkelijk moet verbinden.
Het programma van de conferentie weerspiegelt deze noodzaak tot integrale actie.
Op donderdag 12 maart vindt een diepgaande kennisuitwisseling plaats in het Provinciehuis, gevolgd door een terreinbezoek aan de Polders van Kruibeke in het Nationaal Park Scheldevallei op vrijdag 13 maart.
Hier staat de onmisbare rol van het vrijwillige Otter- en Bevernetwerk centraal.
Hun jarenlange inzet met cameravallen heeft geleid tot het huidige maatschappelijke draagvlak en legt de basis voor de politieke claim op meer natuurruimte.
De verzamelde beelden bewijzen onomstotelijk dat de otter de wil heeft om terug te keren, maar dat de fysieke en chemische barrières hem daarvan weerhouden.
Het succes van dit volgeboekte congres onderstreept dat de sector de budgettaire tekorten aan den lijve voelt en een krachtig signaal afgeeft: de tijd van symbolische bedragen en het louter "rekenen op Europa" moet plaatsmaken voor grootschalige, Vlaamse investeringen die minstens tot 2031 zijn vastgelegd.
De transformatie van GroenRand symboliseert de overgang van sensibilisering naar een deskundige beleidsopvolging.
De otter fungeert als de ultieme graadmeter voor de politieke moed om te kiezen voor zuiver water en een verbonden landschap. De uiteindelijke waarde van dit congres zal blijken uit de politieke daadkracht in de maanden die volgen.
Het doel is dat de otter in Vlaanderen niet langer als een zeldzame gast wordt beschouwd, maar als een permanente bewoner wordt verankerd. Dit dubbele slotakkoord is geen eindstation, maar de noodzakelijke start van een nieuwe fase waarin de overheid de regie neemt over een natuurherstel dat de schamele projectsubsidies van vandaag ver overstijgt.
De otter is terug; nu is het aan het beleid om ervoor te zorgen dat hij niet langer de pineut blijft van een gebrek aan structurele Vlaamse middelen.
Hiervoor is het essentieel dat volksvertegenwoordigers de minister kritisch bevragen over de budgettaire continuïteit na 2026, de concrete ontsnipperingsschema's tot 2031 en de specifieke sanering van habitats in kerngebieden.
Enkel door kennis te verbinden met hard beleid kan de otter in Vlaanderen werkelijk een toekomst worden geboden.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten