De Gevleugelde Revolutie: Hoe 2025 de Voorkempen veranderde in een wereldpodium
Vogels kijken zat het afgelopen jaar enorm in de lift en dat is maar goed ook.
Het bleek opnieuw een van de meest verrassende en dynamische hobby’s die je kunt bedenken.
Zelfs voor de meest doorgewinterde vogelaars was 2025 elk moment weer anders.
De natuur laat zich immers niet regisseren door menselijke schema's.
Het bleek opnieuw een van de meest verrassende en dynamische hobby’s die je kunt bedenken.
Zelfs voor de meest doorgewinterde vogelaars was 2025 elk moment weer anders.
De natuur laat zich immers niet regisseren door menselijke schema's.
Ander weer betekent simpelweg andere vogels en volledig nieuwe patronen.
Altijd wijkt er wel iets af van de gekende scenario's van voorgaande jaren.
Denk maar aan de opvallend vroege of juist tergend late aankomsten van trekvogels, een spectaculaire massale doortrek die plotseling de lucht vult of juist een mysterieuze stilte in gebieden die normaal bruisen van leven.
Altijd wijkt er wel iets af van de gekende scenario's van voorgaande jaren.
Denk maar aan de opvallend vroege of juist tergend late aankomsten van trekvogels, een spectaculaire massale doortrek die plotseling de lucht vult of juist een mysterieuze stilte in gebieden die normaal bruisen van leven.
Terwijl sommige soorten langzaam uit het landschap verdwijnen door veranderend landgebruik, dienen nieuwe soorten zich plotseling aan als pioniers van een veranderend klimaat.
Er was werkelijk altijd iets nieuws onder de zon.
Voor een vereniging als GroenRand is deze heropleving van de interesse in vogels een enorme opsteker.
Wij beschouwen de vogelstand niet alleen als een bron van plezier, maar als de ultieme graadmeter voor de ecologische gezondheid van onze eigen achtertuin en de ruimere regio.
Ook bij de natuurfotografen van de vereniging is de passie groter dan ooit.
Zij stonden het afgelopen jaar op de eerste rij om al die gevleugelde pracht tot in de kleinste details vast te leggen.
Onze missie om natuurgebieden in de Antwerpse rand met elkaar te verbinden via projecten zoals Greenconnect wierp in 2025 meer dan ooit zijn vruchten af.
Een vogel stopt immers niet aan een gemeentegrens of een afsluiting.
Hij zoekt naar robuuste en aaneengesloten biotopen waar hij kan rusten, veilig kan eten en ongestoord zijn jongen kan grootbrengen.
Het vogeljaar begon traditioneel met Het Grote Vogelweekend.
Dit is de grote landelijke aftrap waarbij Vlaanderen massaal de tuin in trekt om de vinger aan de pols van de lokale natuur te houden.
Eindelijk goed bekomen van de feestdagen en ongeacht het weer kregen vogelvrienden gevleugeld geweld op bezoek.
In het weekend van januari namen bijna 58.000 deelnemers deel aan dit grootschalige burgeronderzoek.
Gedurende een of meerdere kwartiertjes telden zij nauwkeurig de vogels die naar hun tuin werden gelokt door strategisch geplaatst voer.
In totaal werden er circa 880.000 vogels geteld in de Vlaamse tuinen.
De top drie bestond zoals verwacht uit de huismus, de koolmees en de vink.
Zij bepaalden het vertrouwde beeld in onze dagelijkse omgeving.
Voor GroenRand is dit weekend veel meer dan een koude statistiek.
Het is het moment waarop tienduizenden mensen zich opnieuw verbinden met de wilde natuur in hun eigen directe omgeving. De fotografen van onze vereniging maakten van de gelegenheid gebruik om deze trouwe gasten in het zachte, lage winterlicht te vereeuwigen op de gevoelige plaat.
Het jaar 2025 werd echter vooral getekend door een reeks bijna onmogelijke waarnemingen waarbij onze eigen regio als een magneet werkte op internationale dwaalgasten.
Nietsvermoedend postte een nieuwe gebruiker van de app ObsIdentify op maandag 28 april een foto van een Amerikaanse oeverloper.
De vogel zat op dat moment netjes in zijn opvallende zomerkleed op het retentiebekken van de Jutse Plassen bij Lier.
Het was pas de vijfde vogelwaarneming die deze beginnende waarnemer ooit in de app had ingevoerd.
Toch leidde dit direct tot een enorme rush. Toen de melding kort voor de duisternis online verscheen zorgde dat alsnog voor een blitzbezoek van een veertigtal vogelaars die de gevlekte Amerikaan nog net konden bewonderen.
Het was pas het vijfde bevestigde geval van deze soort op Belgisch grondgebied.
Er was werkelijk altijd iets nieuws onder de zon.
Voor een vereniging als GroenRand is deze heropleving van de interesse in vogels een enorme opsteker.
Wij beschouwen de vogelstand niet alleen als een bron van plezier, maar als de ultieme graadmeter voor de ecologische gezondheid van onze eigen achtertuin en de ruimere regio.
Ook bij de natuurfotografen van de vereniging is de passie groter dan ooit.
Zij stonden het afgelopen jaar op de eerste rij om al die gevleugelde pracht tot in de kleinste details vast te leggen.
Onze missie om natuurgebieden in de Antwerpse rand met elkaar te verbinden via projecten zoals Greenconnect wierp in 2025 meer dan ooit zijn vruchten af.
Een vogel stopt immers niet aan een gemeentegrens of een afsluiting.
Hij zoekt naar robuuste en aaneengesloten biotopen waar hij kan rusten, veilig kan eten en ongestoord zijn jongen kan grootbrengen.
Het vogeljaar begon traditioneel met Het Grote Vogelweekend.
Dit is de grote landelijke aftrap waarbij Vlaanderen massaal de tuin in trekt om de vinger aan de pols van de lokale natuur te houden.
Eindelijk goed bekomen van de feestdagen en ongeacht het weer kregen vogelvrienden gevleugeld geweld op bezoek.
In het weekend van januari namen bijna 58.000 deelnemers deel aan dit grootschalige burgeronderzoek.
Gedurende een of meerdere kwartiertjes telden zij nauwkeurig de vogels die naar hun tuin werden gelokt door strategisch geplaatst voer.
In totaal werden er circa 880.000 vogels geteld in de Vlaamse tuinen.
De top drie bestond zoals verwacht uit de huismus, de koolmees en de vink.
Zij bepaalden het vertrouwde beeld in onze dagelijkse omgeving.
Voor GroenRand is dit weekend veel meer dan een koude statistiek.
Het is het moment waarop tienduizenden mensen zich opnieuw verbinden met de wilde natuur in hun eigen directe omgeving. De fotografen van onze vereniging maakten van de gelegenheid gebruik om deze trouwe gasten in het zachte, lage winterlicht te vereeuwigen op de gevoelige plaat.
Het jaar 2025 werd echter vooral getekend door een reeks bijna onmogelijke waarnemingen waarbij onze eigen regio als een magneet werkte op internationale dwaalgasten.
Nietsvermoedend postte een nieuwe gebruiker van de app ObsIdentify op maandag 28 april een foto van een Amerikaanse oeverloper.
De vogel zat op dat moment netjes in zijn opvallende zomerkleed op het retentiebekken van de Jutse Plassen bij Lier.
Het was pas de vijfde vogelwaarneming die deze beginnende waarnemer ooit in de app had ingevoerd.
Toch leidde dit direct tot een enorme rush. Toen de melding kort voor de duisternis online verscheen zorgde dat alsnog voor een blitzbezoek van een veertigtal vogelaars die de gevlekte Amerikaan nog net konden bewonderen.
Het was pas het vijfde bevestigde geval van deze soort op Belgisch grondgebied.
Maar het echte hart van het spektakel lag deze zomer op het vliegveld van Oostmalle-Zoersel.
Dit uitgestrekte terrein is een cruciale open ruimte in het hart van het werkingsgebied van GroenRand.
Op woensdag 21 mei werd daar door vogelkenner Dieter Heylen (foto is hem) een jagend mannetje kleine torenvalk ontdekt tussen de aanwezige gewone torenvalken.
Dit was een fenomenale en uiterst knappe vondst omdat de uiterlijke verschillen tussen de twee soorten niet bepaald opvallend zijn voor het ongetrainde oog. Het betrof slechts de vierde waarneming voor België en bovendien de allereerste keer dat een exemplaar effectief bleef pleisteren in plaats van direct door te vliegen.
Na goed overleg kregen geïnteresseerden gedurende enkele dagen gecontroleerde toegang tot de startbaan.
Soms duurde het lang voor de vogel zich aan het publiek toonde maar voor de meeste bezoekers werd hun geduld rijkelijk beloond.
Wie op donderdag 22 mei in de namiddag aanwezig was kreeg als kers op de taart bovendien nog een overvliegende steppearend bovenop het menu geserveerd.
De kleine torenvalk bleef uiteindelijk tot 28 mei aanwezig wat bewees dat dit terrein een vitale rustplaats biedt voor zeldzame passanten.
De verrassingen bleven maar komen in het voorjaar.
Dit uitgestrekte terrein is een cruciale open ruimte in het hart van het werkingsgebied van GroenRand.
Op woensdag 21 mei werd daar door vogelkenner Dieter Heylen (foto is hem) een jagend mannetje kleine torenvalk ontdekt tussen de aanwezige gewone torenvalken.
Dit was een fenomenale en uiterst knappe vondst omdat de uiterlijke verschillen tussen de twee soorten niet bepaald opvallend zijn voor het ongetrainde oog. Het betrof slechts de vierde waarneming voor België en bovendien de allereerste keer dat een exemplaar effectief bleef pleisteren in plaats van direct door te vliegen.
Na goed overleg kregen geïnteresseerden gedurende enkele dagen gecontroleerde toegang tot de startbaan.
Soms duurde het lang voor de vogel zich aan het publiek toonde maar voor de meeste bezoekers werd hun geduld rijkelijk beloond.
Wie op donderdag 22 mei in de namiddag aanwezig was kreeg als kers op de taart bovendien nog een overvliegende steppearend bovenop het menu geserveerd.
De kleine torenvalk bleef uiteindelijk tot 28 mei aanwezig wat bewees dat dit terrein een vitale rustplaats biedt voor zeldzame passanten.
De verrassingen bleven maar komen in het voorjaar.
De meest nabije plek om een groene bijeneter in het wild te zien is normaal gesproken Noord-Afrika of Turkije.
Toch kregen we op zondag 18 en maandag 19 mei de uitzonderlijke kans om deze prachtige vogel te bewonderen bij Overmere.
Dit was een absolute topvondst voor enkele vogelaars, zoals Ronny De Malsche (de foto is van hem) die eigenlijk naar de al langer aanwezige roodpootvalk in het gebied gingen kijken.
Dit was een absolute topvondst voor enkele vogelaars, zoals Ronny De Malsche (de foto is van hem) die eigenlijk naar de al langer aanwezige roodpootvalk in het gebied gingen kijken.
De groene bijeneter zat bijna voortdurend opvallend in een dode boom recht boven de straat waar de waarnemers zich hadden verzameld.
Vanaf deze strategische uitkijkpost vloog hij af en toe een kort rondje om een hommel of een bij vakkundig uit de lucht te vangen.
Na ruim viereneenhalf uur en meerdere vette snacks hield hij het uiteindelijk voor bekeken en vloog hij verder.
Het was pas de tweede keer ooit dat deze soort op Belgische bodem werd vastgesteld.
Ondertussen was er ook fantastisch babynieuws bij de grootste vliegers, de zeearend, van ons land.
De Paul en Betty kregen op 9 april opnieuw twee jongen in natuurgebied De Blankaart bij Woumen (foto: Mark Mertens).
Dit is voor het tweede opeenvolgende jaar een groot succes en een mijlpaal voor de Belgische natuur.
Later in het jaar in de maand november kreeg De Blankaart ook bezoek van een andere toppredator die Vlaanderen inmiddels vanuit Wallonië volledig heeft ingepalmd.
Maar ook in de omgeving van het Vliegveld kwam hij op bezoek.
We hebben het over de majestueuze oehoe.
Deze tot de verbeelding sprekende uil breidt zich razendsnel uit naar nieuwe regio's.
Maar ondanks zijn Engelse naam Eagle Owl blijven veel broedparen vaak onder de radar omdat ze overdag totaal niet opvallen in hun omgeving.
GroenRand volgt deze ecologische verschuivingen nauwgezet op want de aanwezigheid van zulke giganten duidt op een gezond en robuust herstel van onze natuurlijke systemen.
In de zomermaanden van 2025 werd duidelijk voor welke soorten het jaar echt een groot succes was.
Het is voor de vereniging belangrijk om deze successen evenveel aandacht te geven als de soorten die het moeilijk hebben al is het maar om het morele evenwicht van onze natuurwerkers te bewaren.
De huiszwaluw deed het op vele plaatsen opvallend goed. Dit was vooral het geval op locaties waar kolonies actief worden beschermd en ondersteund door buurtbewoners en vogelwerkgroepen. We zagen kolonies met meer dan 200 actieve vogels wat aantoont dat herstel nog steeds mogelijk is als de juiste voorwaarden aanwezig zijn.
Ook andere soorten zoals de koereiger de zwarte specht de putter de raaf en de grauwe klauwier zagen hun cijfers langzaamaan groeien.
De meeste daarvan zijn nog schaars of zeldzaam maar de cijfers groeien gestaag.
Zelfs de Vlaamse kraanvogelpopulatie breidde verder uit wat voor broodnodig goed nieuws zorgde in de natuurberichten. Helaas was de medaille niet alleen van goud.
De ongunstige staat van instandhouding van iconische weidevogels zoals de wulp en de grutto bleef een groot zorgenkind. Deze zorgwekkende cijfers leidden er in augustus toe dat Frankrijk het jachtverbod op deze twee soorten met een jaar verlengde.
Het is een publiek geheim dat Frankrijk de jacht toestaat op maar liefst 64 verschillende vogelsoorten wat acht keer meer is dan in Vlaanderen.
Vanaf deze strategische uitkijkpost vloog hij af en toe een kort rondje om een hommel of een bij vakkundig uit de lucht te vangen.
Na ruim viereneenhalf uur en meerdere vette snacks hield hij het uiteindelijk voor bekeken en vloog hij verder.
Het was pas de tweede keer ooit dat deze soort op Belgische bodem werd vastgesteld.
Ondertussen was er ook fantastisch babynieuws bij de grootste vliegers, de zeearend, van ons land.
De Paul en Betty kregen op 9 april opnieuw twee jongen in natuurgebied De Blankaart bij Woumen (foto: Mark Mertens).
Dit is voor het tweede opeenvolgende jaar een groot succes en een mijlpaal voor de Belgische natuur.
Later in het jaar in de maand november kreeg De Blankaart ook bezoek van een andere toppredator die Vlaanderen inmiddels vanuit Wallonië volledig heeft ingepalmd.
Maar ook in de omgeving van het Vliegveld kwam hij op bezoek.
We hebben het over de majestueuze oehoe.
Deze tot de verbeelding sprekende uil breidt zich razendsnel uit naar nieuwe regio's.
Maar ondanks zijn Engelse naam Eagle Owl blijven veel broedparen vaak onder de radar omdat ze overdag totaal niet opvallen in hun omgeving.
GroenRand volgt deze ecologische verschuivingen nauwgezet op want de aanwezigheid van zulke giganten duidt op een gezond en robuust herstel van onze natuurlijke systemen.
In de zomermaanden van 2025 werd duidelijk voor welke soorten het jaar echt een groot succes was.
Het is voor de vereniging belangrijk om deze successen evenveel aandacht te geven als de soorten die het moeilijk hebben al is het maar om het morele evenwicht van onze natuurwerkers te bewaren.
De huiszwaluw deed het op vele plaatsen opvallend goed. Dit was vooral het geval op locaties waar kolonies actief worden beschermd en ondersteund door buurtbewoners en vogelwerkgroepen. We zagen kolonies met meer dan 200 actieve vogels wat aantoont dat herstel nog steeds mogelijk is als de juiste voorwaarden aanwezig zijn.
Ook andere soorten zoals de koereiger de zwarte specht de putter de raaf en de grauwe klauwier zagen hun cijfers langzaamaan groeien.
De meeste daarvan zijn nog schaars of zeldzaam maar de cijfers groeien gestaag.
Zelfs de Vlaamse kraanvogelpopulatie breidde verder uit wat voor broodnodig goed nieuws zorgde in de natuurberichten. Helaas was de medaille niet alleen van goud.
De ongunstige staat van instandhouding van iconische weidevogels zoals de wulp en de grutto bleef een groot zorgenkind. Deze zorgwekkende cijfers leidden er in augustus toe dat Frankrijk het jachtverbod op deze twee soorten met een jaar verlengde.
Het is een publiek geheim dat Frankrijk de jacht toestaat op maar liefst 64 verschillende vogelsoorten wat acht keer meer is dan in Vlaanderen.
Daaronder vallen dus ook de wulp en de grutto die elders in Europa strikt beschermd zijn onder de Europese Vogelrichtlijn.
Een wet op papier is echter één zaak maar een goede handhaving in het veld is een heel ander verhaal.
Er zijn helaas nog jaarlijks hardnekkige meldingen van illegaal geschoten exemplaren net als bij de inmiddels ernstig bedreigde zomertortel.
Het is volgens GroenRand hoog tijd dat Frankrijk ook op het vlak van actieve soortbescherming eindelijk een trekkersrol gaat spelen binnen Europa.
Een wet op papier is echter één zaak maar een goede handhaving in het veld is een heel ander verhaal.
Er zijn helaas nog jaarlijks hardnekkige meldingen van illegaal geschoten exemplaren net als bij de inmiddels ernstig bedreigde zomertortel.
Het is volgens GroenRand hoog tijd dat Frankrijk ook op het vlak van actieve soortbescherming eindelijk een trekkersrol gaat spelen binnen Europa.
Tegen het einde van de zomer werden de ooievaars een steeds vertrouwder gezicht in ons luchtruim.
Terwijl dertig jaar geleden een waarneming nog een absolute uitzondering was die de krant haalde was augustus en september 2025 het uitgelezen moment om vaak tientallen soms zelfs honderden ooievaars tegelijk te zien trekken. Voorwaarde voor dit schouwspel is dat het warm genoeg is zodat de vogels de broodnodige thermiekbellen kunnen vinden om hoogte te winnen zonder al te veel energie te verbruiken.
Wie in de Voorkempen vaak genoeg naar de lucht speurde vond met een beetje geluk wel zo’n spectaculair draaiende bel van 40 vogels of meer.
Soms kwamen deze statige vogels zelfs massaal slapen op het dak van een dorpskerk op een hoge bouwkraan of zelfs op particuliere woningen.
Het jaar kende vervolgens een turbulent hoogtepunt tijdens de Eurobirdwatch op 4 oktober.
In Vlaanderen koppelen we dit evenement traditioneel aan een eerste grote simultaantelling van het najaar.
Op 44 verschillende telposten stond men paraat om de trekvogels nauwkeurig te registreren maar de heftige storm Amy besloot ook deel te nemen aan het evenement.
Voor de normale landvogeltrek was het die dag een maat voor niets maar we maakten er direct een unieke stormvogeleditie van.
Zeevogels werden door de felle noordwestenwind massaal tegen de Belgische kustlijn geblazen.
Veel landmensen waren verbaasd te lezen dat er die dag maar liefst 1.067 jan-van-genten werden geteld langs onze korte kustlijn.
In Middelkerke werden zelfs 268 grauwe pijlstormvogels geteld op weg naar hun afgelegen broedplaatsen op de Falkland- en Auckland Eilanden in het verre zuiden.
Tijdens de tweede simultaantelling op 19 oktober waren de omstandigheden voor de vele trektellers gelukkig veel gunstiger. Verspreid over 96 telposten waarvan er 79 in Vlaanderen loggen werden in totaal bijna 918.000 vogels geregistreerd.
De lijst werd zoals verwacht aangevoerd door de houtduif met ruim 411.000 getelde exemplaren.
Daarna volgden de vink en de spreeuw met elk meer dan 122.000 vogels op de teller. Er zaten ook de nodige krenten in de pap die voor grote opwinding zorgden op de telposten.
Tellers werden verrast door de passage van onverwachte soorten zoals de zwarte ibis op twee plaatsen de steppekiekendief de zeearend en de velduil.
Ook de grijze wouw een soort die door de veranderende weersomstandigheden steeds vaker in ons land wordt gezien werd op drie verschillende plaatsen opgemerkt. Op Europese schaal namen maar liefst 27.000 deelnemers deel aan meer dan 800 activiteiten in 34 landen waarbij zij samen meer dan 2,8 miljoen vogels in kaart brachten.
Het vogeljaar 2025 heeft definitief bewezen dat de natuur vol verrassingen zit als we als samenleving maar de nodige rust en ruimte bieden.
GroenRand blijft dan ook onvermoeibaar knokken voor die ruimte in onze eigen prachtige Voorkempen.
Foto's zonder bronvermelding: Frank Vermeiren, redactielid GroenRand
Geen opmerkingen:
Een reactie posten