Het Fluisterende Bosspook: De Wonderlijke Overleving van de Ree in de Voorkempen

Het Fluisterende Bosspook: De Wonderlijke Overleving van de Ree in de Voorkempen

Maak kennis met de ree, de kleinste en meest elegante ‘prima ballerina’ van onze bossen. Hoewel hij familie is van de indrukwekkende edel- en damherten, is deze fijnproever liever het onzichtbare bosspook dat zich pas laat zien wanneer de wereld nog slaapt of de zon net achter de horizon zakt.

Met een mix van grenzeloze nieuwsgierigheid en een licht ontvlambare angstreflex houdt de ree ons al eeuwen in de ban, waarbij hij zich het liefst zo onopvallend mogelijk gedraagt in gebieden zoals het Zoerselbos of de uitgestrekte groengordels van de Voorkempen. Je herkent dit gracieuze dier direct aan zijn ultrakorte staart en die iconische witte vlek op de billen, de zogenaamde ‘spiegel’.

In de zomer kleurt deze wat gelig, maar in de winter is het een stralend witte 'zaklamp' die helpt om groepsgenoten te volgen in het duister. Bij de reegeit (vrouwtje) heeft dit toefje haar de vorm van een hartje, terwijl de reebok (mannetje) een boonvormige vlek draagt.

Als herkauwende planteneter is de ree een echte fijnproever; met zijn kleine pens kiest hij strategisch voor eiwitrijke delicatessen zoals jonge twijgen, knoppen, bramen en paddenstoelen, terwijl cellulose (zoals in stug gras) een absolute ‘no-go’ is. Deze culinaire voorkeur maakt hem zelfs tot een beruchte bezoeker van lokale moestuinen, waar hij zich graag te goed doet aan malse groenten.
Zodra de winterkou in de regio snijdt, ondergaat de ree een indrukwekkende gedaanteverwisseling. De dunne, roodbruine zomervacht maakt plaats voor een dikke, grijsbruine winterjas van holle haren die werken als een natuurlijke thermoskan. In deze zware periode schakelt het dier over op een 'batterijbesparingsstand': de hartslag daalt, de stofwisseling vertraagt en hij trekt zich terug in zijn 'leger', een zelfgeschraapte kuil in de grond. Waar hij in de zomer een solist is, zoekt hij nu de veiligheid op van een sprong, een tijdelijke wintergroep waarin meer ogen over de veiligheid waken. Wanneer een ree onraad ruikt of hoort, waarschuwt hij de groep met een kort, schor geluid dat sprekend lijkt op het blaffen van een hond.

De natuur heeft bovendien een biologisch wonder in petto: de kiemrust. Hoewel de paring al in de zomerse bronsttijd plaatsvindt, stopt de ontwikkeling van het embryo maandenlang, om pas in december weer verder te gaan.

Dit bespaart de reegeit energie tijdens de winter en garandeert dat de kalveren precies geboren worden wanneer de natuur in het voorjaar barst van het voedsel, waarbij het moederdier zelfs de uitwerpselen van haar jongen opeet om hun geur voor roofdieren te maskeren.

Wie deze 'bosgeesten' wil spotten, hoeft niet ver te reizen. De Voorkempen is een absolute 'Eredivisie' voor reeën-hotspots.

De Antitankgracht fungeert hierbij als een cruciale ecologische snelweg die gebieden zoals het Mastenbos, het Elsenbos, De Uitlegger en De Inslag met elkaar verbindt.

Naast reeën maken ook talloze andere wilde dieren gebruik van deze natuurlijke route. Denk aan de zeldzame boommarter, de bunzing, de vos en zelfs de bever die via de waterloop nieuwe territoria verkent. Ook het Moretusbos, Ravenhof en de uitgestrekte Kalmthoutse Heide, waar je zelfs de speciale Route Ree kunt volgen, zijn absolute topgebieden. Zelfs in het Vrieselhof en de bossen rond Schilde is de ree de onbetwiste koning van de camouflage.

De bokken markeren hier hun territorium door met hun gewei tegen boompjes te schuren – zogenaamde 'veegplekken' – en met hun hoeven in de grond te krabben om geurstoffen achter te laten. Wist je trouwens dat het gewei niets zegt over de leeftijd? Alleen door de tanden te onderzoeken, kan men ontdekken hoe oud een individu werkelijk is.

Tijdens een wandeling verklapt de grond alles over hun aanwezigheid. Een ontspannen ree laat een compacte afdruk van twee tenen achter, maar bij een explosieve vluchtreactie worden de hoeven in een duidelijke V-vorm uit elkaar gedrukt. Zelfs de keutels of boontjes – glanzend zwart en 1 tot 1,5 cm lang – verraden waar ze hebben gerust. Omdat een sprint van soms wel 6 meter in de winter fataal kan zijn voor hun vetreserves, is rust cruciaal. Dankzij hun langere achterpoten kunnen ze echter gezwind zwemmen en spectaculair springen als het écht moet. Voor een succesvolle ontmoeting kies je de schemering, blijf je op de paden en loop je altijd tegen de wind in zodat je geur je niet verraadt. Of hij nu behoedzaam knabbelt aan een klimopblaadje in het Zoerselbos of wegduikt langs de Antitankgracht, de ree blijft een symbool van wilde schoonheid vlak om de hoek. Foto's: Anne Oostvogels - medewerkster van Onze GroenRand-natuur