Bijtandje Houtkantje: Geef de Voorkempen haar breedste smile terug!

Bijtandje Houtkantje: Geef de Voorkempen haar breedste smile terug!

Heb je het al gezien? Ons landschap heeft een gaatje in de tanden. Waar vroeger kilometers aan groene hagen en struiken door de Voorkempen kronkelden, gapen nu vaak lege plekken. Natuurvereniging GroenRand vond het tijd voor een bezoekje aan de ‘landschapstandarts’ en lanceerde het project 'Bijtandje-houtkantje'. Het symbool van een vrolijk ventje met bomen als tanden vat de missie perfect samen: waar gaten zijn gevallen in het groene gebit van onze regio, gaan we letterlijk een 'bijtandje' steken om ons landschap weer breed te laten lachen. Vandaag zijn die houtkanten belangrijker dan ooit om de natuur weer te laten connecteren via GreenConnect.

Via het Greenconnect-project roept GroenRand op om de natuur te connecteren

Dit visieplan van GroenRand pakt de versnippering aan waarbij natuurgebieden momenteel vaak als geïsoleerde, eenzame eilanden verspreid liggen. Als ecologische ruggengraat fungeren houtkanten binnen deze strategie als een "groene loper" waarlangs fauna zoals egels, wezels en vlinders zich veilig kunnen verplaatsen, ver weg van roofdieren en het gevaarlijke verkeer. Dat is essentieel om genetische verarming te voorkomen en onze natuurgebieden weer tot één krachtig geheel te smeden.

Deze houtkanten zijn ware stille krachtpatsers. Ze beschermen tegen erosie, bieden schuilplekken aan talloze dieren en zijn kampioen in het opslaan van koolstof. Omdat ze door hun open structuur veel zonlicht opvangen, groeien ze razendsnel en leggen ze uiterst efficiënt CO₂ vast in hout en bodem, wat een directe opsteker is in de strijd tegen klimaatverandering. Bovendien werken ze als een spons voor de waterhuishouding door regenwater vast te houden en verdroging tegen te gaan. Als natuurlijke apotheek en voorraadkast bieden ze nestplaatsen voor vogels en lokken ze nuttige insecten die onze gewassen bestuiven, wat ook nog eens helpt bij natuurlijke plaagbestrijding.

Om al deze voordelen te verzilveren, heeft de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) een vierde oproep voor houtkanten gelanceerd waarbij gemeenten tot 70% van de kosten (maximaal 50.000 euro) vergoed krijgen voor aanleg en beheer. GroenRand heeft inmiddels alle lokale besturen in de regio aangeschreven om nu volop in dit toekomstbestendige landschap te investeren.
Ook voor de landbouwers liggen er gouden kansen om mee te 'bijtanden'. Boeren kunnen als cruciale partners instappen in gemeentelijke projecten of via de VLM specifieke beheerovereenkomsten afsluiten. In ruil voor het ecologisch onderhoud van houtkanten ontvangen zij een jaarlijkse vergoeding. Daarnaast kunnen houtkanten meetellen binnen de eco-regelingen van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB), wat zorgt voor extra hectaresteun. Voor wie grootschaliger wil aanplanten (vanaf 0,5 ha), biedt Natuur en Bos subsidies tot €2,5 per m².

Zo levert de houtkant niet alleen ecologische winst op, maar ook een eerlijke vergoeding voor de landbouwer die mee bouwt aan een groener platteland.
Wie zelf — als burger of boer — wil helpen 'bijtanden', kan kiezen voor echte Kempense toppers die perfect gedijen op onze zandgrond. Denk aan "stekelige beschermers" zoals de Meidoorn en Sleedoorn voor veilige nestplekken, of bessenleveranciers zoals de Lijsterbes, Wilde kardinaalsmuts en de Gewone vlier. Vergeet ook het Sporkehout niet, de favoriete bar van de citroenvlinder, de Hazelaar voor dat tikkeltje nostalgisch hakhoutbeheer, of de windbestendige Veldesdoorn. Door deze soorten in groepjes aan te planten en de handen in elkaar te slaan met gemeenten en natuurverenigingen, vullen we de gaten in het landschap definitief op en geven we de biodiversiteit in de Voorkempen haar schitterende glimlach terug. Foto's: Senne Verschaegen