Teken de petitie: Samen voor de Klimaatgordel en een ambitieus plan voor natuurherstel
Toen de Europese Natuurherstelwet eind ‘24 werd goedgekeurd, vierden we feest. Eindelijk nog eens een grote stap voorwaarts voor de natuur. Maar die nieuwe wet betekent niets als ze niet wordt toegepast op het terrein. De lidstaten zijn nu aan hun huiswerk bezig.
Samen met de Belgische Biodiversiteitscoalitie lanceren we daarom een petitie om de Vlaamse Regering wakker te schudden.
We roepen de Vlaamse Regering op om een ambitieus, wetenschappelijk onderbouwd en voldoende gefinancierd Natuurherstelplan in te dienen. De natuur heeft je stem nodig. De natuur in ons land verdwijnt aan een alarmerend tempo. Bomen sneuvelen, vlinders verdwijnen en vogels worden stil. Wat we verliezen, is meer dan alleen natuur om van te genieten – het is onze klimaatbescherming, onze gezondheid, onze toekomst. Op vlak van natuur is België de slechtste leerling van Europa: 95% van onze Europees beschermde natuur verkeert in slechte staat. In Vlaanderen is 28% van onze planten en dieren met uitsterven bedreigd. Dat moeten we veranderen. Natuurherstel is geen luxe, maar pure noodzaak. In 2026 moet België een Natuurherstelplan indienen om te voldoen aan de Europese Natuurherstelwet. De gewesten maken elk hun deel van dat plan. Dit is een unieke kans om het tij te keren. Meer natuur maakt ons landschap biodivers: onze planten en dieren hebben gezonde habitats en evenwichtige ecosystemen nodig om te kunnen overleven.
Het maakt ons klimaatrobuust: zonder extra natuurbuffers gaan droogte en overstromingen ons jaarlijks miljarden kosten. Het maakt ons land leefbaar: iedereen heeft recht op een gezonde omgeving met proper water, schone lucht, een gezonde bodem en natuur op wandelafstand om fysiek en mentaal tot rust te komen. Bovendien is het vruchtbaar: een sterk natuurnetwerk zorgt voor een betere biodiversiteit, minder kans op uitsterven van soorten, bestuiving en koeling. Vlaanderen bezit een van de meest versnipperde landschappen van Europa. Wat vanuit de lucht een lappendeken van bebouwing, wegen en industrie lijkt, is voor onze biodiversiteit een mijnenveld van onoverkomelijke barrières. Natuurgebieden fungeren momenteel als geïsoleerde eilanden die door hun isolement langzaam hun genetische en ecologische vitaliteit verliezen. Natuurvereniging Groenrand voert een dringende pleitbezorging om deze snippers weer aan elkaar te naaien. Hun missie van natuurverbinding en ontsnippering is de essentiële overlevingsstrategie die nu juridisch verankerd is in de nieuwe, bindende Europese Natuurherstelwet. Tegen 1 september 2026 moet België een Nationaal Herstelplan indienen om aan te tonen hoe zij deze doelen gaan bereiken. De wet eist onder meer dat tegen 2030 minstens 25.000 kilometer aan rivieren weer vrij stromend is door de verwijdering van barrières en dat er een positieve trend zichtbaar is in de connectiviteit van bossen en landschapselementen. De wetenschappelijke noodzaak rust op de pijlers van genetische diversiteit, eilandbiogeografie en klimaatmigratie. Zonder 'genenflow' — de uitwisseling van genetisch materiaal tussen populaties — treedt er onvermijdelijk inteelt en genetische drift op. Dit proces is de toevallige verandering van de genetische samenstelling binnen een populatie, onafhankelijk van natuurlijke selectie. In kleine, versnipperde populaties speelt het toeval een veel grotere rol: vitale erfelijke eigenschappen kunnen per toeval verdwijnen, ongeacht hun nut. Deze willekeurige verschuiving leidt tot een snelle vermindering van genetische variatie en verhoogde verwantschap, waardoor soorten van binnenuit uitsterven. Gefragmenteerde landschappen herbergen hierdoor gemiddeld 12,1% minder soorten dan aaneengesloten gebieden. Wetenschappelijk gezien draait natuurherstel om de "5 V's": voldoende voedsel, verblijfplaatsen, veiligheid, voortplanting en bovenal verbinding.
Wat vraagt GroenRand? Groenrand gebruikt de otter als 'paraplusoort': waar deze kan overleven via veilige oeververbindingen, is de basis gelegd voor een gezond ecosysteem waar ook de kamsalamander, de weidebeekjuffer en zeldzame vissen van profiteren. Om deze ambities om te zetten in actie, focust het project Greenconnect op de Voorkempen. Een essentieel onderdeel is het fysiek verbinden van het Groot en het Klein Schietveld — beide cruciale Natura 2000-gebieden met zeldzame habitats — met de bossen grenzend aan de Antitankgracht en het Grenspark Kalmthoutse Heide. Hoewel beide Schietvelden nabij gelegen zijn, worden ze momenteel gescheiden door de Bredabaan (N1) en de Essensteenweg (N117).
De wetenschappelijke onderbouwing komt uit het "Ontwerpend onderzoek naar de ecologische verbinding tussen het Klein en het Groot Schietveld", uitgevoerd door de bureaus Hesselteer en Omgeving. Deze studie bestempelt de actie als uiterst urgent, omdat het tussenliggende gebied onder enorme druk staat van bijkomende bebouwing. Tegelijkertijd staan beschermde soorten onder druk van klimaatverandering, waarbij recente extreme droogte de kwetsbaarheid van deze heide- en venhabitats pijnlijk blootlegt.
De Antitankgracht is de hoeksteen van de Klimaatgordel, een onderdeel van het strategische project De Nieuwe Rand, dat inzet op een groene buffer rond de Antwerpse agglomeratie. Deze gordel tempert hittestress en dient als structuur voor de opslag van CO2-emissies. De realisatie van deze Klimaatgordel binnen het lokale projectgebied van Groenrand vereist een investering van 11.450.000 euro over de periode 2026-2031. Dit budget is fundamenteel voor de aankoop van strategische gronden om bebouwing voor te blijven en is gekoppeld aan vijftien prioritaire projectfiches. Dit omvat grootschalig beekherstel via meandering en ecologische oevers om de waterkwaliteit te verbeteren, en het aanpakken van de Antitankgracht via noodzakelijk slibruimen en intensief hakhoutbeheer. Een specifiek project is het herstel van het Schildestrand in Schilde door het openen van gedempte gedeelten van de Antitankgracht, zodat de gracht haar functie als ononderbroken migratieroute terugkrijgt. Daarnaast voorziet het plan in de bouw van ecologische passages, ecologische stapstenen en maatregelen tegen lichtvervuiling langs wegen. Hoewel deze investering lokaal is, dient de methode als voorbeeld voor gans Vlaanderen. De obstakels — ruimtelijke druk en versnipperd eigendom — zijn universeel. Groenrand pleit daarom voor een verhoging van het Vlaamse ontsnipperingsbudget (VAPEO) naar minstens 50 miljoen euro tegen 2026. Natuur moet de ruggengraat vormen van onze ruimtelijke ordening.
Het jaar 2026 markeert een historisch kantelpunt
Het jaar waarin België zijn herstelplan moet presenteren.
Daarom roepen wij de Vlaamse Regering op: Stel een ambitieus Natuurherstelplan op, voor 30% gezonde natuur in Vlaanderen. Vandaag komen we aan 19%, waarvan veel in slechte staat. Zet ambitieuze doelen voor meer bossen en moerassen, meer vrijstromende beken en rivieren, meer groen in steden en meer bestuivers. Verdubbel het budget voor natuur en natuurherstel, voor iedereen die er aan wil meewerken. We baseren deze raming op een recente studie van WWF België, maar vragen tegelijkertijd meer budgettransparantie. Elke euro die we vandaag investeren, levert tot 51 euro op – in gezondheid, waterveiligheid en levenskwaliteit. Start nu met actie op het terrein: om de doelen voor 2030 te realiseren is nu een versnelling nodig. Burgers, bedrijven en middenveld staan klaar om erin te vliegen. De klok tikt. De natuurorganisaties maakten een tussentijdse balans op van hoever alle Europese lidstaten staan met hun huiswerk. Het rapport voor België en Vlaanderen is zwaar onvoldoende: geen ambitie, geen investeringen, geen concreet plan. We roepen onze regeringen op om alsnog een ambitieus, wetenschappelijk onderbouwd Natuurherstelplan in te dienen, met voldoende financiering om het te realiseren en versnelde actie op het terrein door natuur te verbinden en te ontsnipperen.
Laat uw stem horen voor onze toekomst. Teken de petitie van de Belgische Biodiversiteitscoalitie en eis een krachtig Natuurherstelplan voor Vlaanderen! GroenRand roept op om deze petitie te tekenen via deze link
Geen opmerkingen:
Een reactie posten