Van bewustwording naar actie: GroenRand dringt aan op versnelde maatregelen voor de otter en de Antwerpse klimaatgordel
Glenn is een drijvende kracht achter GroenRand en de publieke stem voor natuurbehoud in de Voorkempen.
Zijn missie is het creëren van robuuste natuurverbindingen om de lokale biodiversiteit te versterken.
Hiermee wil hij voorkomen dat zeldzame soorten zoals de otter en de boommarter slachtoffer worden van versnippering.
Op 12 en 13 maart vormde Antwerpen het decor voor de Europese otterconferentie.
Voor natuurvereniging GroenRand waren de gepresenteerde bevindingen niet louter academisch.
Ze vormen een dwingende aanleiding om de alarmbel te luiden.
Terwijl de otter in Nederland een indrukwekkende comeback viert blijft de soort in Vlaanderen steken in de marge.
We spreken hier over een uiterst kwetsbare randpopulatie die zonder kordaat ingrijpen onherroepelijk in een genetische valstrik zal lopen.
De geschiedenis van de Vlaamse otter is getekend door diepe dalen.
Waar het dier rond 1900 nog een alledaagse verschijning was in onze waterlopen zorgde actieve vervolging halverwege de 20ste eeuw voor een drastische achteruitgang.
Pas sinds het begin van deze eeuw merken we een voorzichtige kentering.
Sporen langs de Antitankgracht en waarnemingen in Lubbeek en West Vlaanderen bieden hoop maar die hoop is broos.
Om dit prille herstel een fundament te geven schreef Michiel Cornelis in 2020 vanuit Natuurpunt Brasschaat het strategische Plan Cornelis.
Dit plan dient als een technisch en ecologisch draaiboek om de Antitankgracht over een traject van 33 kilometer te transformeren tot een vitale blauw groene ader tussen de Schelde en de Kempen.
Experts en vrijwilligers hebben het gebied minutieus opgedeeld in 31 secties waarbij elk deel is voorzien van een gedetailleerde fiche die de lokale knelpunten en kansen blootlegt.
De kern van deze strategie is fysieke ontsnippering zoals de installatie van loopplanken onder bruggen en het aanpassen van duikers om te voorkomen dat otters gedwongen worden de weg op te gaan met alle fatale gevolgen van dien.
Daarnaast zet het plan in op rust zones oeverherstel en wetenschappelijke monitoring via eDNA en cameravallen.
Het lot van de otter werd pijnlijk geïllustreerd door het verhaal van Mevrouw Eenoog.
Dit eenogige vrouwtje verblijft al sinds 2019 in de vallei van de Durme en de Moervaart.
Hoewel zij enorme afstanden tot 54 kilometer aflegt op zoek naar een soortgenoot is zij er in zeven jaar tijd niet in geslaagd een partner te vinden.
Individuele veerkracht volstaat niet als veilige verbindingen met andere populaties ontbreken.
Vlaanderen blijft de ontbrekende schakel in het Europese netwerk met een giftige menukaart vol PCB's en PFAS een moordende verkeersdruk en een habitat die kwalitatief nog onder de maat blijft.
Na een decennium van sensibiliseren vindt GroenRand dat de basis voor de Nieuwe Rand stevig genoeg is gelegd wat de klimaatgordel betreft.
Nu het ontwerp-voorkeursbesluit binnenkort op tafel ligt en de laatste inspraakronde nadert verschuift de focus van het informeren naar het nauwgezet opvolgen van de realisatie.
Vanaf mei 2026 stopt de vereniging met haar publieksactiviteiten om al haar energie te steken in een rol als constructieve maar alerte partner.
Het doel is nu vooral om de gemaakte plannen om te zetten in tastbare resultaten op het terrein.
GroenRand wil erover waken dat de beloofde natuurverbindingen en biodiversiteitsprojecten niet enkel op papier blijven staan maar ook effectief worden uitgevoerd.
De prioriteit ligt bij directe actie met tastbare resultaten, zoals het onmiddellijk verwijderen van barrières voor fauna, het lokaal ontharden en de daadwerkelijke uitrol van de projecten uit de Klimaatgordel.
Door deze nieuwe koers te varen wil GroenRand de overgang van visie naar uitvoering versnellen en de vinger aan de pols houden bij de Vlaamse overheid om de groene ambities tijdig en kwalitatief in te vullen.
Bovendien hangt er een financieel zwaard van Damocles boven de otterbescherming.
Na 2027 lopen zowel het INTERREG project Otter over de grens als het Vlaamse Soortenbeschermingsprogramma SBP af.
De broodnodige ontsnippering leunt momenteel zwaar op tijdelijke VAPEO middelen uit het Relanceplan die bovendien al in 2026 uitgeput zullen zijn.
Zonder nieuwe budgettaire garanties dreigt de structurele aanpak volledig stil te vallen.
De grootste blokkade is momenteel echter van bestuurlijke aard door procedures rond De Nieuwe Rand die verlammend werken voor urgente natuurdoelen.
De methodiek van Complexe Projecten gijzelt natuuracties door ze juridisch te koppelen aan grootschalige infrastructuurwerken zoals de A102 of de Nx.
Daardoor worden belangrijke natuurprojecten gereduceerd tot pasmunt of ruimtelijke compensatie voor nieuw asfalt.
In het dossier van de Antitankgracht houdt dit in dat cruciale maatregelen zoals ontharding, ontsnippering, waterberging en de aankoop van gronden om de Schietvelden te verbinden pas lijken te gebeuren zodra de eerste schop voor de wegenwerken de grond in gaat.
Voor de otter en voor ons klimaat is dat simpelweg te laat.
Gezien de dringende situatie brengt GroenRand deze problematiek naar het parlement en vraagt minister Jo Brouns om een spoedig antwoord op zeven kernvragen.
Vraag 1 gaat over de Schietvelden en de strategische aankoop van percelen aan de Essensteenweg, voordat deze onherroepelijk bebouwd worden, aangezien locaties voor kunstwerken bijzonder schaars zijn.
Het ontbreken van een budgettair kader voor schadeloosstelling bij het voorkeursbesluit DNR vormt een juridisch defect conform het arrest van het Hof van Cassatie van 18 februari 2010.
Zonder financiële dekking voor deze bevriezing van gronden hebben eigenaars de munitie om de volledige DNR procedure te laten vernietigen wegens schending van het eigendomsrecht.
Vraag 2 richt zich op de toekomst van het SBP Otter en het financieel vacuüm na 2027 waarbij wordt gevraagd of de voorbereidingen voor verlenging zijn gestart en welke budgetten worden vastgelegd tot 2031 voor het Antitankgracht-project.
Vraag 3 pleit voor volledige financiering van de heropening van gedempte delen (Antitankgracht) in Sint-Job-in-’t-Goor en het Schildestrand, omdat waterretentie via de Blue Deal en ecologische migratie technisch één onverdeelbare ingreep vormen.
Omdat binnen de Gebiedsdeal Droogte 2.0 reeds subsidies zijn toegekend voor aankoop en ontharding is het logisch dat er ook direct in de financiering voor de feitelijke openlegging wordt voorzien.
Het herstellen van deze barrières is essentieel voor biodiversiteit en om genetische verarming door isolatie te voorkomen zodat soorten kunnen overleven in een robuust leefgebied.
Vraag 4 stelt de achtergestelde positie van de regio Antwerpen aan de kaak terwijl het onderzoek voor de N12 (Turnhoutsebaan Oost - Schilde) en de Schietvelden door bureau Hesselteer reeds is afgerond.
Wij vragen om deze dossiers als quick wins uit de trage procedures van De Nieuwe Rand te halen omdat verbindingen tussen het Klein en Groot Schietveld wettelijk dwingend zijn op basis van de Europese Habitatrichtlijn.
De overheid moet een gunstige staat van instandhouding voor soorten als de adder en het heideblauwtje garanderen en genetische isolatie voorkomen op basis van de Europese natuurdoelen en het verslechteringsverbod.
Vraag 5 stelt voor een interdepartementale taskforce op te richten tussen AWV en ANB om de uitvoering van het SBP los te koppelen van de vertragingen binnen De Nieuwe Rand.
Vraag 6 vraagt om structurele financiering voor slibruimingen en de sanering van toxische PCB's en PFAS over de gehele lengte van de gracht om de giftige menukaart weg te nemen en de waterbufferende functie te herstellen.
Vraag 7 vraagt om bevestiging dat de otterbescherming voortaan structureel wordt aangestuurd vanuit het Vlaams beleid met financiële garanties na 2027.
De urgentie laat geen verdere vertraging toe en de reeds onderzochte dossiers moeten nu versneld als quick wins op het terrein worden gerealiseerd.
Zijn missie is het creëren van robuuste natuurverbindingen om de lokale biodiversiteit te versterken.
Hiermee wil hij voorkomen dat zeldzame soorten zoals de otter en de boommarter slachtoffer worden van versnippering.
Door deze verbindingen kunnen zij zich weer veilig en ongehinderd door het Vlaamse landschap verplaatsen.
Op 12 en 13 maart vormde Antwerpen het decor voor de Europese otterconferentie.
Voor natuurvereniging GroenRand waren de gepresenteerde bevindingen niet louter academisch.
Ze vormen een dwingende aanleiding om de alarmbel te luiden.
Terwijl de otter in Nederland een indrukwekkende comeback viert blijft de soort in Vlaanderen steken in de marge.
We spreken hier over een uiterst kwetsbare randpopulatie die zonder kordaat ingrijpen onherroepelijk in een genetische valstrik zal lopen.
De geschiedenis van de Vlaamse otter is getekend door diepe dalen.
Waar het dier rond 1900 nog een alledaagse verschijning was in onze waterlopen zorgde actieve vervolging halverwege de 20ste eeuw voor een drastische achteruitgang.
Pas sinds het begin van deze eeuw merken we een voorzichtige kentering.
Sporen langs de Antitankgracht en waarnemingen in Lubbeek en West Vlaanderen bieden hoop maar die hoop is broos.
Om dit prille herstel een fundament te geven schreef Michiel Cornelis in 2020 vanuit Natuurpunt Brasschaat het strategische Plan Cornelis.
Dit plan dient als een technisch en ecologisch draaiboek om de Antitankgracht over een traject van 33 kilometer te transformeren tot een vitale blauw groene ader tussen de Schelde en de Kempen.
Experts en vrijwilligers hebben het gebied minutieus opgedeeld in 31 secties waarbij elk deel is voorzien van een gedetailleerde fiche die de lokale knelpunten en kansen blootlegt.
De kern van deze strategie is fysieke ontsnippering zoals de installatie van loopplanken onder bruggen en het aanpassen van duikers om te voorkomen dat otters gedwongen worden de weg op te gaan met alle fatale gevolgen van dien.
Daarnaast zet het plan in op rust zones oeverherstel en wetenschappelijke monitoring via eDNA en cameravallen.
Het lot van de otter werd pijnlijk geïllustreerd door het verhaal van Mevrouw Eenoog.
Dit eenogige vrouwtje verblijft al sinds 2019 in de vallei van de Durme en de Moervaart.
Hoewel zij enorme afstanden tot 54 kilometer aflegt op zoek naar een soortgenoot is zij er in zeven jaar tijd niet in geslaagd een partner te vinden.
Individuele veerkracht volstaat niet als veilige verbindingen met andere populaties ontbreken.
Vlaanderen blijft de ontbrekende schakel in het Europese netwerk met een giftige menukaart vol PCB's en PFAS een moordende verkeersdruk en een habitat die kwalitatief nog onder de maat blijft.
Na een decennium van sensibiliseren vindt GroenRand dat de basis voor de Nieuwe Rand stevig genoeg is gelegd wat de klimaatgordel betreft.
Nu het ontwerp-voorkeursbesluit binnenkort op tafel ligt en de laatste inspraakronde nadert verschuift de focus van het informeren naar het nauwgezet opvolgen van de realisatie.
Vanaf mei 2026 stopt de vereniging met haar publieksactiviteiten om al haar energie te steken in een rol als constructieve maar alerte partner.
Het doel is nu vooral om de gemaakte plannen om te zetten in tastbare resultaten op het terrein.
GroenRand wil erover waken dat de beloofde natuurverbindingen en biodiversiteitsprojecten niet enkel op papier blijven staan maar ook effectief worden uitgevoerd.
De prioriteit ligt bij directe actie met tastbare resultaten, zoals het onmiddellijk verwijderen van barrières voor fauna, het lokaal ontharden en de daadwerkelijke uitrol van de projecten uit de Klimaatgordel.
Door deze nieuwe koers te varen wil GroenRand de overgang van visie naar uitvoering versnellen en de vinger aan de pols houden bij de Vlaamse overheid om de groene ambities tijdig en kwalitatief in te vullen.
Bovendien hangt er een financieel zwaard van Damocles boven de otterbescherming.
Na 2027 lopen zowel het INTERREG project Otter over de grens als het Vlaamse Soortenbeschermingsprogramma SBP af.
De broodnodige ontsnippering leunt momenteel zwaar op tijdelijke VAPEO middelen uit het Relanceplan die bovendien al in 2026 uitgeput zullen zijn.
Zonder nieuwe budgettaire garanties dreigt de structurele aanpak volledig stil te vallen.
De grootste blokkade is momenteel echter van bestuurlijke aard door procedures rond De Nieuwe Rand die verlammend werken voor urgente natuurdoelen.
De methodiek van Complexe Projecten gijzelt natuuracties door ze juridisch te koppelen aan grootschalige infrastructuurwerken zoals de A102 of de Nx.
Daardoor worden belangrijke natuurprojecten gereduceerd tot pasmunt of ruimtelijke compensatie voor nieuw asfalt.
In het dossier van de Antitankgracht houdt dit in dat cruciale maatregelen zoals ontharding, ontsnippering, waterberging en de aankoop van gronden om de Schietvelden te verbinden pas lijken te gebeuren zodra de eerste schop voor de wegenwerken de grond in gaat.
Voor de otter en voor ons klimaat is dat simpelweg te laat.
Gezien de dringende situatie brengt GroenRand deze problematiek naar het parlement en vraagt minister Jo Brouns om een spoedig antwoord op zeven kernvragen.
Vraag 1 gaat over de Schietvelden en de strategische aankoop van percelen aan de Essensteenweg, voordat deze onherroepelijk bebouwd worden, aangezien locaties voor kunstwerken bijzonder schaars zijn.
Het ontbreken van een budgettair kader voor schadeloosstelling bij het voorkeursbesluit DNR vormt een juridisch defect conform het arrest van het Hof van Cassatie van 18 februari 2010.
Zonder financiële dekking voor deze bevriezing van gronden hebben eigenaars de munitie om de volledige DNR procedure te laten vernietigen wegens schending van het eigendomsrecht.
Vraag 2 richt zich op de toekomst van het SBP Otter en het financieel vacuüm na 2027 waarbij wordt gevraagd of de voorbereidingen voor verlenging zijn gestart en welke budgetten worden vastgelegd tot 2031 voor het Antitankgracht-project.
Vraag 3 pleit voor volledige financiering van de heropening van gedempte delen (Antitankgracht) in Sint-Job-in-’t-Goor en het Schildestrand, omdat waterretentie via de Blue Deal en ecologische migratie technisch één onverdeelbare ingreep vormen.
Omdat binnen de Gebiedsdeal Droogte 2.0 reeds subsidies zijn toegekend voor aankoop en ontharding is het logisch dat er ook direct in de financiering voor de feitelijke openlegging wordt voorzien.
Het herstellen van deze barrières is essentieel voor biodiversiteit en om genetische verarming door isolatie te voorkomen zodat soorten kunnen overleven in een robuust leefgebied.
Vraag 4 stelt de achtergestelde positie van de regio Antwerpen aan de kaak terwijl het onderzoek voor de N12 (Turnhoutsebaan Oost - Schilde) en de Schietvelden door bureau Hesselteer reeds is afgerond.
Wij vragen om deze dossiers als quick wins uit de trage procedures van De Nieuwe Rand te halen omdat verbindingen tussen het Klein en Groot Schietveld wettelijk dwingend zijn op basis van de Europese Habitatrichtlijn.
De overheid moet een gunstige staat van instandhouding voor soorten als de adder en het heideblauwtje garanderen en genetische isolatie voorkomen op basis van de Europese natuurdoelen en het verslechteringsverbod.
Vraag 5 stelt voor een interdepartementale taskforce op te richten tussen AWV en ANB om de uitvoering van het SBP los te koppelen van de vertragingen binnen De Nieuwe Rand.
Vraag 6 vraagt om structurele financiering voor slibruimingen en de sanering van toxische PCB's en PFAS over de gehele lengte van de gracht om de giftige menukaart weg te nemen en de waterbufferende functie te herstellen.
Vraag 7 vraagt om bevestiging dat de otterbescherming voortaan structureel wordt aangestuurd vanuit het Vlaams beleid met financiële garanties na 2027.
De urgentie laat geen verdere vertraging toe en de reeds onderzochte dossiers moeten nu versneld als quick wins op het terrein worden gerealiseerd.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten