De zilveren pijl van de Voorkempen: een elegante overlever
Francois Eennaes tuurt scherp door zijn lens terwijl hij langs de oevers van de E10-plas op de grens van Schoten en Brasschaat staat.
Deze grote en diepe waterpartij vormt het perfecte decor voor zijn passie als natuurfotograaf voor GroenRand.
Het was op deze plek dat hij vorig jaar een spectaculaire waarneming deed die hij haarscherp wist vast te leggen.
Terwijl hij daar stond, werd de stilte plotseling doorbroken door een schril en karakteristiek krijsend geluid.
Hoog boven het open wateroppervlak, wel honderd meter in de lucht, ontvouwde zich een adembenemend schouwspel.
Een paartje visdieven voerde de meest spectaculaire baltsvlucht uit die je in onze regio kunt zien.
Tijdens deze zogenaamde visvlucht steeg het paartje gezamenlijk op waarbij één van de partners trots een glinsterend visje in de rode snavel droeg als bruidscadeau.
Met schokkerige en bijna zenuwachtige vleugelslagen cirkelden ze in een strakke choreografie om elkaar heen.
Tijdens een duizelingwekkende daling probeerde de partner het visje uit de snavel van de ander te stelen.
Dit is een speels maar essentieel spel om de paarband te bezegelen voor het komende seizoen.
Francois zag hoe de vogel met een recht naar beneden gerichte snavel over het water scheerde.
Hij bleef soms minutenlang 'biddend' op één plek in de lucht hangen en dook dan plotseling als een levende pijl recht naar beneden om onmiddellijk weer omhoog te komen met een prooi in de bek.
De E10-plas fungeert voor de visdief als een onmisbaar tankstation. Het biedt het open wateroppervlak dat deze vliegende precisiejagers nodig hebben om hun menu te verschalken.
Dit menu bestaat uit kleine visjes, kreeftjes, garnalen en wormen. Zelfs larven van waterkevers en kikkers zijn niet veilig voor deze meestervissers.
De visdief vertrouwt volledig op zijn vliegkunsten bij het zoeken naar voedsel en zonder deze snelheid zou hij kansloos zijn.
Het is vandaag 9 maart.
Terwijl de vroege ochtenddauw nog als een koude deken over de velden van de Voorkempen ligt, bevindt de visdief (Sterna hirundo) zich momenteel nog duizenden kilometers van ons verwijderd.
Op dit eigenste moment vertoeft hij aan de zonovergoten kusten van West-Afrika.
Hij verblijft in een tropisch gebied dat zich uitstrekt van de droge zandbanken van Mauretanië tot de visrijke delta’s van Nigeria.
Daar is hij momenteel druk bezig met zijn wintertraining.
Hij foerageert intensief om de noodzakelijke vetreserves aan te leggen voor de hachelijke tocht naar het noorden.
De visdief is een echte globetrotter die de grillen van de oceaan trotseert om hier zijn kroost groot te brengen.
Over enkele weken, eind maart of begin april, zullen de eerste verkenners weer neerstrijken in onze Vlaamse polders en havens. Deze elegante zeevogels, in het Engels de Common Tern genoemd, zijn uiterst honkvast.
Ze keren steevast terug naar de plek waar ze zelf ooit uit het ei kropen. Dit fenomeen zorgt voor een ongekende trouw aan hun broedgebied.
Er is een legendarisch geval bekend van een paartje dat maar liefst 17 jaar lang jaar na jaar exact dezelfde plek opzocht om hun nest te bouwen.
Ze doen dit bij voorkeur in een natte omgeving.
Dat kan aan de kust zijn, op vlakke rotsen of bij grote meren in het binnenland.
Het liefst kiezen ze voor kale en open plekken of eilandjes zodat ze predatoren zoals de vos van grote afstand in de gaten kunnen houden.
De Antitankgracht fungeert hierbij als de ecologische ruggengraat die domeinen als het Klein Schietveld en het Vrieselhof met elkaar verbindt.
Het is een blauw-groene snelweg die de vogels rechtstreeks naar visrijke plekken zoals de E10-plas leidt.
Hoewel de visdief zich thuis voelt in de Voorkempen, liggen de belangrijkste broedgebieden in het grote havengebied van Antwerpen.
Een bekende plek is het Sterneneiland op Linkeroever.
Omdat ze het liefst broeden op kale plekken, wijken ze bij gebrek aan natuurlijke oevers soms uit naar de mens.
Zo nestelen ze tegenwoordig steeds vaker op grote platte daken die met kiezelstenen zijn bedekt.
Het zijn koloniebroeders. Ze vestigen zich met honderden tegelijk wat in stedelijke omgevingen soms voor overlast zorgt op diezelfde daken.
Andere natuurlijke plekken komen echter steeds meer in de verdrukking doordat ze verdwijnen door recreatie, teveel begroeiing en veranderende bestemmingen van de grond.
Het leven van deze vogel die Francois zo graag fotografeert blijft een constante strijd.
Op de Vlaamse Rode Lijst staat hij genoteerd als 'Kwetsbaar'. De lijst met bedreigingen is lang en hardnekkig.
Denk aan habitatverlies, de verstoring van nestplaatsen en de verraderlijke watervervuiling.
Hierbij hopen toxische stoffen zich via accumulatie in hun lichaam op.
Ook natuurlijke processen zoals vegetatiesuccessie laten open plekken te snel dichtgroeien waardoor ze het overzicht op naderend gevaar verliezen. Bovendien kunnen sterke waterpeilschommelingen bij de nestplaats de volledige broedpoging verwoesten.
Een gebrek aan voedsel is ook vaak de trieste hoofdoorzaak dat legsels mislukken. Kuikens verhongeren simpelweg in het nest doordat de ouders door overbevissing onvoldoende eten vinden. Tot slot vormen ook tragische aanvaringen met windmolens een modern risico voor deze vliegers.
Om de visdief te helpen, worden er in Vlaanderen op diverse plekken speciale broedvlotjes in het water gelegd.
Dit zijn kunstmatige eilandjes die hen een veilige haven bieden tegen landroofdieren en waterpeilschommelingen.
De visdief is ongeveer 31 tot 35 centimeter lang met een spanwijdte tot 98 centimeter.
Zijn uiterlijk is iconisch met een lichtgrijze rug en vleugels, een spierwitte buik en die onmiskenbare diepzwarte kopkap.
Met zijn felrode poten en rode snavel steekt hij prachtig af tegen de achtergrond op de foto's van Francois.
Zijn diep gevorkte staart geeft hem een zwaluwachtig silhouet wat hem de bijnaam zeezwaluw oplevert.
Terwijl Francois Eennaes zijn lens scherpstelt op de volgende zilveren pijl die boven de E10-plas scheert, blijft de bewondering groot.
De visdief is niet alleen een esthetisch wonder.
Hij is een levend bewijs van de broze maar krachtige verbinding tussen de haven en de natuur van onze Voorkempen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten