Tien jaar GroenRand: een decennium van vernieuwing, verbinding en betrokkenheid van inwoners in de Voorkempen
Op 22 april 2026 viert natuurvereniging GroenRand haar tiende verjaardag, een mijlpaal die exact samenvalt met de internationale Dag van de Aarde.
Terwijl het wereldwijde thema "Onze kracht, onze planeet" de nadruk legt op de invloed die burgers kunnen uitoefenen op het klimaatvraagstuk, vertaalt GroenRand dit lokaal naar hun jaarthema ‘Greenconnect’.
Het verband is glashelder: de 'kracht' van geëngageerde burgers in de Voorkempen is de motor achter de bescherming van onze lokale 'planeet', de natuur in onze eigen achtertuin.
Met het project ‘Greenconnect’ richt onze organisatie zich volop op het verbinden (connecteren) van versnipperde natuurgebieden, waarbij de Antitankgracht en de omliggende beekvalleien dienen als de belangrijkste ecologische aders van de regio.
De vereniging heeft haar werking volledig vernieuwd en de website is nu hét centrale communicatiemiddel, beheerd door een redactieraad van twaalf medewerkers in een heldere, toegankelijke lay-out.
Achter de schermen volgt GroenRand het ontwerp-voorkeursbesluit voor de klimaatgordel van het complex project ‘De Nieuwe Rand’ nauwgezet op om de natuurwaarden te verdedigen.
Zodra de Vlaamse Regering dit heeft vastgesteld, volgt een officiële adviesronde en een openbaar onderzoek waarin de vereniging voor de laatste maal haar advies zal formuleren.
GroenRand houdt nauwlettend in de gaten dat alle info over waterkwaliteit, beheer en ontsnippering — zoals het belangrijke plan Cornelis voor de otter — netjes en correct in de plannen wordt opgenomen.
Na de zomer van 2025 wordt het voorontwerp uitgeschreven, waarna GroenRand samen met vier volksvertegenwoordigers zal bewaken of deze plannen via concrete ‘quick-wins’ worden uitgevoerd.
Dit jubileum krijgt extra glans met het project Bijtandje Houtkantje, waarbij de focus in 2026 ligt op het herstel en de uitbreiding van houtkanten in de hele regio.
De naam is een bewuste en speelse keuze: ‘Bijtandje’ staat voor de extra kracht die burgers nu moeten inzetten om de achteruitgang van de natuur te stoppen.
‘Houtkantje’ verwijst naar de specifieke landschapselementen die we willen herstellen om de ontbrekende schakels in onze groene linten letterlijk ‘bij te tanden’ en op te vullen.
De elf betrokken gemeentebesturen — Brasschaat, Brecht, Kalmthout, Kapellen, Malle, Ranst, Schilde, Schoten, Stabroek, Wuustwezel en Zoersel — werden hiervoor officieel aangeschreven.
Zowel GroenRand als het Regionaal Landschap de Voorkempen riepen deze besturen op om samen een tandje bij te steken voor een robuust ecologisch netwerk.
De Vlaamse Landmaatschappij (VLM) ondersteunt dit met een nieuwe projectoproep binnen het Vlaamse Houtkantenplan voor een klimaatbestendig en biodivers platteland.
Gemeenten, provincies en intergemeentelijke samenwerkingsverbanden kunnen subsidies aanvragen die tot 70% van de projectkosten dekken met een maximum van 50.000 euro per dossier.
Minister Crevits heeft voor deze vierde oproep een totaalbudget van 640.000 euro vrijgemaakt, waarbij aanvragen kunnen worden ingediend tot en met 15 juni 2026.
GroenRand benadrukt dat deze middelen cruciaal zijn om het ecologische netwerk te versterken via samenwerking tussen lokale besturen, regionale landschappen en natuurverenigingen.
Deze ‘groene lopers’ zijn essentieel voor klimaatadaptatie omdat natuurgebieden in Vlaanderen vaak fungeren als kleine, geïsoleerde "eilandjes".
Door ze te verbinden via houtkanten wordt het isolement van kwetsbare populaties doorbroken en de genetische veerkracht van de lokale flora en fauna versterkt.
Houtkanten leveren ook onmisbare ecosysteemdiensten als natuurlijke windschermen en hitteschilden die bodemerosie voorkomen en zorgen voor lokale verkoeling.
De uitdaging is groot aangezien groene linten vaak stuiten op wegen, waar jaarlijks naar schatting 5 miljoen dieren sterven in het Vlaamse verkeer.
GroenRand pleit daarom onvermoeibaar voor faunapassages en ecotunnels om de barrièrewerking van ons wegennet definitief op te heffen.
In de gemeente Schilde wordt op de VLM-oproep gereageerd met een concreet project voor houtkantverbindingen tussen het Picardiëbos en de Antitankgracht.
De subsidieaanvraag wordt ingediend om nieuwe verbindingen te creëren via de gemeentelijke weilanden en hondenweiden tussen de Moerhoflaan en het bos.
Dit project is een essentieel onderdeel van het lokale Natuurplan en beoogt het Picardiëbos als "groene long" beter te ontsluiten via dreven, houtkanten en laanbomen.
Lokale besturen kunnen dit budget ook inzetten voor houtkanten op privédomein, wat de samenwerking met burgers en landbouwers stimuleert zonder grote eigen investeringen.
Het Regionaal Landschap ontzorgt hierbij de besturen door de aanvragen en alle gesprekken met de betrokken eigenaars volledig te begeleiden.
Voor de aankoop van grond voor bebossing biedt Natuur en Bos (ANB) bovendien een aankoopsubsidie van 90% met een plafond van 7 euro per vierkante meter.
Voor de landbouwsector verloopt de steun via het Europees Landbouwbeleid (GLB), met vergoedingen voor aanleg via het VLIF of jaarlijkse ecoregelingen voor agroforestry.
Veel gemeenten keren bovendien een jaarlijkse lokale KLE-premie uit van gemiddeld 200 euro voor het onderhoud van kleine landschapselementen door inwoners.
De gemeente Malle fungeerde als het schoolvoorbeeld voor de regio door onder impuls van schepen Wouter Patho al 1,8 kilometer aan nieuwe hagen te realiseren.
Dit gebeurde via het project "1 kilometer hecht landschap", waarbij de toekomstplannen focusten op educatie via een lezing door Domien Van Dijck.
Deze lezing vond plaats op woensdagavond 1 april 2026 om 19.30 uur in het Koetshuis van Domein De Renesse aan de Lierselei 28 in Malle.
Tijdens deze avond reikte GroenRand haar Groene Duimen uit aan schepen Wouter Patho en aan cartoonist Gie Campo (Gier), die het projectlogo ontwierp.
Het Picardiënbos in Schilde is een prachtig voorbeeld van natuurverbindend denken
Het Picardiëbos zelf is een 13,4 hectare groot, gemengd bos dat een cruciaal onderdeel vormt van het ecologische netwerk in onze regio.
Het landschap wordt gekenmerkt door een gesloten bladerdak van loofbomen zoals zomereik, beuk, berk en zwarte els, afgewisseld met percelen grove den.
In de ondergroei en op de rijkere bodems tref je de Amerikaanse vogelkers en struiksoorten zoals de lijsterbes en hazelaar die essentieel zijn voor de biodiversiteit.
Op de drogere, zanderige plekken zijn nog sporen van het oorspronkelijke heidelandschap zichtbaar in de vorm van struikheide en blauwe bosbes.
De fauna is bijzonder divers dankzij het gevarieerde biotoop; het bos is een toevluchtsoord voor de ree, de eekhoorn en verschillende soorten vleermuizen zoals de rosse vleermuis.
Vogelliefhebbers kunnen er de bosuil, de zwarte specht, de boomklever en de appelvink waarnemen in hun natuurlijke omgeving.
De insectenwereld is er rijk aan wilde bijen, zweefvliegen en bosvlinders die profiteren van de bloemrijke open plekken en de streekeigen beplanting.
In de dood hout-zones leeft de letterzetter, een kever die een belangrijke rol speelt in de natuurlijke cyclus door verzwakte bomen aan te vallen.
De naam "Picardië" herinnert aan een Frans regiment uit die regio dat hier in de 19e eeuw gelegerd was op de toenmalige "heide van Picardie".
Lange tijd was de toekomst van het bos onzeker onder het eigendom van het OCMW van Antwerpen en was er sprake van verkaveling voor woningbouw.
Vijftien jaar geleden besloten Filip Helssen en de buren van milieuvereniging Greenplease in te grijpen toen het bos werd ontsierd door sluikstort.
Ze startten met een grootschalige opruimactie waarbij maar liefst tien kubieke meter afval handmatig uit het bos werd verwijderd.
Na het harde werk organiseerden de buren een gezellig feest, waarmee de Picardiebosfeesten werden ingeluid.
Deze brengen inmiddels elk jaar meer dan tweehonderd mensen samen.
Met de opbrengst van de laatste editie kochten de bewoners via Natuurpunt vijftig nestkastjes om de vogels een steuntje in de rug te geven.
Wijkbewoners van alle leeftijden hingen deze onlangs op in het bos, zorgvuldig ontworpen voor verschillende vogelsoorten zodat iedereen zich thuis voelt.
Vroeger maakten de buurtkinderen zelf houten vogelhuisjes die elk de naam van een kind kregen, maar deze zijn in de loop der jaren helaas verloren gegaan.
De nieuwe nestkastjes zijn nu zorgvuldig in kaart gebracht via een moderne geo-app om de vogelpopulatie in de toekomst eenvoudig te kunnen monitoren.
In het verleden behaalde de vogelpopulatie in dit bos al een indrukwekkend broedpercentage van tachtig procent dankzij de goede zorgen.
Strategisch gelegen nabij de Antitankgracht trekt het bos vogels aan zoals de koolmees en pimpelmees die helpen bij de natuurlijke bestrijding van de eikenprocessierups.
Ook de boomklever, de bonte vliegenvanger, de zwartkop en de roodborst profiteren volop van de verbeterde natuurwaarden in dit beschermde gebied.
Het ophangen gebeurde ondanks de regen in een warme, gemeenschappelijke sfeer waarbij ook schepen van Milieu Valérie Van Genechten mee de handen uit de mouwen stak.
GroenRand is verheugd dat de mensen van Greenplease hebben bijgedragen aan het behoud van dit bos, aangezien dergelijke boskernen van cruciaal belang zijn voor natuurverbindingen.
In 2023 werd het bos definitief gered door de aankoop door Natuurpunt in samenwerking met de gemeente Schilde en het beheer is nu in veilige handen.
Het sociale aspect van dit project is voor de bewoners minstens even belangrijk als de natuurwaarde; samenwerken versterkt de band met de lokale leefomgeving.
GroenRand ziet dit als een schoolvoorbeeld van hoe burgerparticipatie bijdraagt aan de ontsnippering van het landschap en de kracht van de burger benut.
Door deze gezamenlijke inspanningen vormt de Antitankgracht nu een levendige corridor voor biodiversiteit waar natuur en mens elkaar weer ontmoeten.
Tien jaar GroenRand bewijst dat wanneer burgers hun krachten bundelen voor hun eigen 'planeet', de Voorkempen weer écht kan floreren.
In de afgelopen tien jaar is er in de GroenRand-regio een hoopvolle beweging op gang gekomen, waarbij natuurherstel en landschapszorg weer een centrale plek hebben gekregen.
Dit is echter geen solo-prestatie: de vooruitgang is het resultaat van een nauwe samenwerking tussen gepassioneerde vrijwilligers, lokale besturen, terreinbeheerders en diverse partners die elk hun eigen expertise en middelen hebben ingebracht.
Door onvermoeibaar het belang van natuurverbindingen, ontsnippering en het versterken van de natuur in de Voorkempen onder de aandacht te brengen, fungeert de vereniging als de motor achter vele initiatieven.
Het is deze constante focus die partners inspireert en verbindt om samen werk te maken van een robuust ecologisch netwerk.
Terwijl de vereniging haar tienjarig jubileum viert – een bijzondere mijlpaal die samenvalt met de internationale Dag van de Aarde – blikken we vol enthousiasme terug op een periode waarin diverse natuurkernen, mede dankzij deze constante stimulans, hechter met elkaar zijn verbonden.
Dankzij de gezamenlijke inzet van alle betrokkenen krijgen kwetsbare soorten meer ademruimte en wordt de lokale biodiversiteit stap voor stap versterkt.
Hoewel er nog een lange weg te gaan is, bewijst dit afgelopen decennium dat een gezamenlijke visie de natuurlijke structuur van onze regio weer een duurzaam fundament kan geven.
De otter dient hierbij als het ultieme symbool voor dit herstel en zijn aanwezigheid in onze waterlopen is het bewijs van de succesvolle natuurverbindingen.
Na mei 2026 slaat de vereniging een nieuwe weg in door publieke activiteiten los te laten en de focus volledig te verleggen naar de politieke opvolging van het natuurbeleid.
Als behoeder en kritische gesprekspartner zal GroenRand de komende jaren toezien op de definitieve verankering van deze verbindingen, zodat de toekomst van onze natuur ook op lange termijn veiliggesteld blijft.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten