Wandeling in Koude Heide, Kapellen
GroenRand is momenteel bezig aan een indrukwekkend slotoffensief dat allesbehalve onopgemerkt voorbijgaat.
Met het ambitieuze jubileumproject Greenconnect zetten we in 2026, tijdens ons 10-jarig bestaan, alles op alles om de natuur in de Voorkempen opnieuw in de schijnwerpers te plaatsen.
We willen komaf maken met de versnippering en focussen volop op die broodnodige "klimaatgordel" rond Antwerpen.
Het idee is even simpel als geniaal: natuurgebieden in gemeentes zoals Ranst, Brecht, Schoten, Malle, Zoersel, Schilde, Kapellen, Stabroek, Kalmthout, Wuustwezel en Essen mogen geen geïsoleerde eilanden blijven.
Dieren en planten hebben immers "groene snelwegen" nodig om te overleven, zich te verplaatsen en genetisch gezond te blijven.
Een mooi voorbeeld is de iconische Antitankgrachttocht van 25 mei 2025, waar je zelf kon ervaren hoe natuur en militair erfgoed perfect samengaan.
Ook krijgt GroenRand de hulp van een team van maar liefst 11 topfotografen.
Tussen eind 2025 en medio 2026 leggen zij de focus op vijf cruciale gebieden.
De eerste drie reportages verschenen al in het nieuwmagazine Noordernieuws, waarbij we de vaak onzichtbare ecologische puzzel — zoals de broodnodige verbindingen bij de Schietvelden en de Kalmthoutse heide — haarscherp in beeld brachten.
Gedurfde koerswijziging
Vanaf eind mei 2026 verandert natuurvereniging GroenRand haar aanpak, maar we blijven vooral een brug bouwen tussen mens en beleid. In plaats van wandelingen en infosessies te houden, gaan ze achter de schermen aan de slag als politieke waakhond. We doen dit door cruciale informatie te verstrekken aan volksvertegenwoordigers, die op hun beurt kritische vragen kunnen stellen aan de ministers over de voortgang van de natuurplannen rond de klimaatgordel (Nieuwe Rand).
Vanaf eind mei 2026 verandert natuurvereniging GroenRand haar aanpak, maar we blijven vooral een brug bouwen tussen mens en beleid. In plaats van wandelingen en infosessies te houden, gaan ze achter de schermen aan de slag als politieke waakhond. We doen dit door cruciale informatie te verstrekken aan volksvertegenwoordigers, die op hun beurt kritische vragen kunnen stellen aan de ministers over de voortgang van de natuurplannen rond de klimaatgordel (Nieuwe Rand).
Om onze boodschap kracht bij te zetten, maken we gebruik van de prachtige beeldreportages van topnatuurfotografen.
Deze foto's laten precies zien hoe mooi de natuur is en waarom het zo belangrijk is om gebieden met elkaar te verbinden.
GroenRand kiest dus voor een rol waarin ze de politiek scherp houden, maar altijd op basis van dialoog en de juiste feiten uit de regio.
Maar vergis je niet: dit is geen afscheid in mineur, maar een gedurfde koerswijziging.
Na tien jaar dromen en plannen smeden vinden we het tijd voor actie.
De visieteksten rond klimaatgordel liggen zo goed als klaar, nu is het aan de politiek om deze uit te voeren.
Als waakhond gaan we overheden nauwgezet controleren via open brieven en parlementaire vragen.
In het voorjaar van 2020 kreeg Natuurpunt de kans om een perceel heide en bos van 0,8 hectare te kopen op de rechteroever van de Antitankgracht, ten noorden van het Mastenbos, tussen het Fort van Ertbrand en de Kalmthoutsesteenweg.
Het sloot perfect aan bij de visie van GroenRand om de ecologische verbindingsfunctie van de Antitankgracht te versterken.
De onderhandelingen verliepen vlot en in het najaar van 2020 werd de aankoopakte ondertekend.
Ooit was het perceel bedoeld als villagrond, maar plannen voor het duwvaartkanaal gooiden roet in het eten.
Minder fijn voor de toenmalige eigenaars, maar een meevaller voor de natuur.
Nu de militaire erfdienstbaarheid is opgeheven, grenst het perceel direct aan de oever van de Antitankgracht, ideaal om er een rustzone van te maken.
Daar bleef het niet bij.
Met deze aankopen wordt, in samenwerking met het Agentschap Natuur en Bos – de beheerders van de Inslag en de Uitlegger – de Antitankgracht versterkt als natuurcorridor tussen de Kalmthoutse Heide, het Klein Schietveld en het Groot Schietveld, wat uiteraard het uitgangspunt van GroenRand is.
Het is onze ambitie om op termijn nog andere versnipperde percelen bos en natuur langsheen de Antitankgracht te verwerven, met elkaar te verbinden en aangepast te beheren.
In de meeste privébossen ligt de focus op houtproductie, met dunningen en eindkappen op middellange termijn (80 jaar) en lange termijn (200 jaar). Het beheerplan dat Isabelle Kronacker heeft opgezet, richt zich echter ook op het onderhoud van heide, bosranden en graslanden.
Na tien jaar dromen en plannen smeden vinden we het tijd voor actie.
De visieteksten rond klimaatgordel liggen zo goed als klaar, nu is het aan de politiek om deze uit te voeren.
Als waakhond gaan we overheden nauwgezet controleren via open brieven en parlementaire vragen.
GroenRand stopt dus niet, ze verleggen hun territorium naar het beleidsniveau om de broodnodige groene corridors eindelijk werkelijkheid te maken.
Koude Heide in Kapellen is een prachtig natuurgebied dat beheerd wordt door Natuurpunt - een beetje geschiedenis
Koude Heide in Kapellen is een prachtig natuurgebied dat beheerd wordt door Natuurpunt - een beetje geschiedenis
In het voorjaar van 2020 kreeg Natuurpunt de kans om een perceel heide en bos van 0,8 hectare te kopen op de rechteroever van de Antitankgracht, ten noorden van het Mastenbos, tussen het Fort van Ertbrand en de Kalmthoutsesteenweg.
Het sloot perfect aan bij de visie van GroenRand om de ecologische verbindingsfunctie van de Antitankgracht te versterken.
De onderhandelingen verliepen vlot en in het najaar van 2020 werd de aankoopakte ondertekend.
Ooit was het perceel bedoeld als villagrond, maar plannen voor het duwvaartkanaal gooiden roet in het eten.
Minder fijn voor de toenmalige eigenaars, maar een meevaller voor de natuur.
Nu de militaire erfdienstbaarheid is opgeheven, grenst het perceel direct aan de oever van de Antitankgracht, ideaal om er een rustzone van te maken.
Daar bleef het niet bij.
Peter Decleir, die al jarenlang actief is in de beheerwerkgroep Oude Landen, schonk Natuurpunt een halve hectare vochtig bos met berken en wilgen, grenzend aan het Wolvenbos in Kapellen.
Dit perceel ligt aan de rechteroever van de Antitankgracht en vormt een belangrijke schakel voor flora en fauna, met het plan van Natuurpunt om dit in de toekomst verder uit te breiden.
De kers op de taart: het kopen van een deel van Koude Heide
De kers op de taart: het kopen van een deel van Koude Heide
Als kers op de taart kreeg Natuurpunt begin 2021 onverwacht de kans om een deel van de Koude Heide – een onderdeel van het Wolvenbos – aan te kopen.
Het gaat om een gemengd loof- en naaldbos dat grenst aan de linkeroever van de Antitankgracht.
Een gevarieerd, vrij vochtig bosgebied met enkele percelen heide en talrijke relicten van beschermd militair-historisch erfgoed.
Via vererving kwam de Koude Heide in bezit van Isabelle Kronacker die daarvoor in 2011 een uitgebreid bosbeheerplan liet opstellen door het studiebureau Arcadis.
Natuurpunt bereikte snel een overeenkomst voor de aankoop van 36 hectare van de erfgenamen van Isabelle Kronacker.
Een aanzienlijke investering waarvoor gelukkig een beroep kon worden gedaan op de reserves van het reservatenfonds en waarvoor de komende jaren een aankoopsubsidie van de Vlaamse overheid mogelijk is.
Met deze aankopen wordt, in samenwerking met het Agentschap Natuur en Bos – de beheerders van de Inslag en de Uitlegger – de Antitankgracht versterkt als natuurcorridor tussen de Kalmthoutse Heide, het Klein Schietveld en het Groot Schietveld, wat uiteraard het uitgangspunt van GroenRand is.
Het is onze ambitie om op termijn nog andere versnipperde percelen bos en natuur langsheen de Antitankgracht te verwerven, met elkaar te verbinden en aangepast te beheren.
In de meeste privébossen ligt de focus op houtproductie, met dunningen en eindkappen op middellange termijn (80 jaar) en lange termijn (200 jaar). Het beheerplan dat Isabelle Kronacker heeft opgezet, richt zich echter ook op het onderhoud van heide, bosranden en graslanden.
Daarnaast voorziet het in het verjongen en vrijstellen van dreven en in de bestrijding van woekerende rododendron en Amerikaanse vogelkers.
Het geldt beslist als een van de betere bosbeheerplannen.
Inmiddels is de natuurwetgeving aangepast: voor natuurgebieden is nu een geïntegreerd natuurbeheerplan vereist, waarin naast de economische functie vooral ecologische, esthetische en landschappelijke waarden centraal staan.
Reeds nu is duidelijk dat grote delen van dit bosbeheerplan behouden blijven en dat het nog beperkte omvormingsbeheer kan worden voortgezet en versterkt.
Bosverjonging en de omzetting naar gemengde inheemse bosbestanden in het kader van klimaatverandering.
Bosverjonging en de omzetting naar gemengde inheemse bosbestanden in het kader van klimaatverandering.
Vast staat ook dat er in eerste instantie werk moet gemaakt worden van het terugdringen van de alles overwoekerende rododendron.
Die maakt in de kernen van de homogene bestanden met Douglas spar, grove den, Corsicaanse den en lork zowat alle bosverjonging onmogelijk.
Zeker in het licht van de niet meer te voorkomen klimaatverandering worden homogene naaldhoutbestanden bijzonder kwetsbaar en is de omvorming tot gemengde inheemse bosbestanden een dringende opgave.
Uiteraard gaat men meer aandacht besteden aan de talrijke militaire historische relicten. Tussen het Fort van Ertbrand en het Fort van Brasschaat liggen de goed bewaarde resten van militaire verdedigingslinies uit de Eerste en de Tweede Wereldoorlog.
De linie bestaat uit loopgraven, wallen, grachten en bunkers die in 1917 door Duitse militairen zijn aangelegd uit vrees voor een geallieerde inval vanuit Nederland. Het deel van de stelling ten noorden van Antwerpen, de zogenaamde Nordabschnitt, werd hier het best uitgebouwd.
Vleermuizen
In de Koude Heide vinden we aan de zuidgrens 7 bunkers in gewapend beton. Kleine schuilplaatsen, waarnemingsposten of mitrailleurstellingen die ingegraven zijn in loopgraven en die werden aangeaard aan de vijandige zijde. Op bevel van de Duitse bezetters werden deze bunkers in 1944 dichtgemetseld om te voorkomen dat ze zouden worden gebruikt door partizanen of geallieerde troepen. Met wat kap- en graafwerk kunnen ze straks worden omgevormd tot ideale, goed gebufferde winterverblijfplaatsen voor vleermuizen.
Ook nabij de Antitankgracht werden bunkers, loopgraven en veldversterkingen aangelegd. Bij elke sluis of bocht flankeren mitrailleurbunkers het kanaal. Aan de noordzijde van de Koude Heide zijn zulke veldversterkingen en schuttersputten nog duidelijk zichtbaar op het terrein. Op het digitaal hoogtemodel (terug te vinden op www.geopunt.be) is dit bodemreliëf zichtbaar via LiDAR technologie. Vanuit historisch perspectief is het nodig om deze relicten ongeschonden te bewaren.
Foto's: Rodrik Steverlynck
Uiteraard gaat men meer aandacht besteden aan de talrijke militaire historische relicten. Tussen het Fort van Ertbrand en het Fort van Brasschaat liggen de goed bewaarde resten van militaire verdedigingslinies uit de Eerste en de Tweede Wereldoorlog.
De linie bestaat uit loopgraven, wallen, grachten en bunkers die in 1917 door Duitse militairen zijn aangelegd uit vrees voor een geallieerde inval vanuit Nederland. Het deel van de stelling ten noorden van Antwerpen, de zogenaamde Nordabschnitt, werd hier het best uitgebouwd.
Vleermuizen
In de Koude Heide vinden we aan de zuidgrens 7 bunkers in gewapend beton. Kleine schuilplaatsen, waarnemingsposten of mitrailleurstellingen die ingegraven zijn in loopgraven en die werden aangeaard aan de vijandige zijde. Op bevel van de Duitse bezetters werden deze bunkers in 1944 dichtgemetseld om te voorkomen dat ze zouden worden gebruikt door partizanen of geallieerde troepen. Met wat kap- en graafwerk kunnen ze straks worden omgevormd tot ideale, goed gebufferde winterverblijfplaatsen voor vleermuizen.
Ook nabij de Antitankgracht werden bunkers, loopgraven en veldversterkingen aangelegd. Bij elke sluis of bocht flankeren mitrailleurbunkers het kanaal. Aan de noordzijde van de Koude Heide zijn zulke veldversterkingen en schuttersputten nog duidelijk zichtbaar op het terrein. Op het digitaal hoogtemodel (terug te vinden op www.geopunt.be) is dit bodemreliëf zichtbaar via LiDAR technologie. Vanuit historisch perspectief is het nodig om deze relicten ongeschonden te bewaren.
Foto's: Rodrik Steverlynck
Gratis tickets
Niet ledenprijs
€ 0,00
Ledenprijs
€ 0,00
Geen opmerkingen:
Een reactie posten