Wie is Dirk Weyler, het gezicht van GroenRand, eigenlijk?
Dirk Weyler vormt al decennia een onmisbare schakel in de bescherming van zowel het landschappelijke als het sociale weefsel van de Antwerpse regio. Zijn invloed is het meest tastbaar in zijn jarenlange bestuursfunctie bij de actiegroep Red de Voorkempen, waar hij zij aan zij vocht met kopstukken zoals eresenator Paul Staes en Filip Helssen
Het boek fungeert als een gedetailleerd archief van 50 jaar burgeractivisme: van het tegenhouden van spoorwegen, duwvaartkanaal en pijpleidingen tot de strijd tegen de versnippering van de weidse bosgebieden.
Deze zelfde verbetenheid om het kwetsbare te beschermen, vertaalde Weyler naar zijn maatschappelijk werk als voorzitter van de vereniging Vergeten Jongeren. Waar hij in de Voorkempen streed tegen de versnippering van het landschap, streed hij bij deze vereniging tegen de sociale versnippering van levens. Hij focuste specifiek op de kritieke overgangsfase voor jongeren in de bijzondere jeugdzorg die op hun 18e – vaak zonder enig netwerk – de instelling moeten verlaten.
Weyler was ook jarenlang de drijvende kracht en voorzitter van de werkgroep 'Vergeet-me-nietje'.
In de jaren '90 en de vroege jaren 2000 was hij een nationale pionier in de strijd voor kinderen met leerstoornissen zoals dyslexie, dyscalculie en dyscalculie.
Via de krantenkolommen van onder meer de Gazet van Antwerpen en Het Nieuwsblad klaagde hij fel aan dat deze kinderen een "vergeten groep" waren in ons onderwijs.
Hij verzette zich hevig tegen het stigma dat hun trage vooruitgang het gevolg zou zijn van luiheid of een gebrek aan intelligentie.
Voor Weyler was dit geen onderwijsprobleem, maar een fundamenteel sociaal onrecht.
Hij noemde leerstoornissen een "onzichtbare beperking" en organiseerde nationale petities om structurele leerzorg af te dwingen.
Dezelfde technieken die hij destijds gebruikte om ministers te sensibiliseren — het combineren van menselijke verhalen met scherpe politieke lobby — past hij nu toe op het natuurbeleid.
Vandaag zet Weyler deze dubbele missie voort als drijvende kracht achter de natuurvereniging GroenRand. De focus is hierbij verschoven naar het fysiek en ecologisch verbinden van restanten natuur, met de Antitankgracht als centrale as. Zijn werk bij GroenRand is in feite de praktische uitvoering van de visie uit "Harde strijd voor zachte waarden": het realiseren van robuuste natuurverbindingen die bestand zijn tegen de druk van de buitenwereld. Of het nu gaat om het creëren van ecologische corridors of het bouwen van sociale bruggen voor jongeren in nood, Dirk Weyler blijft een architect van verbondenheid die weigert te aanvaarden dat zachte waarden het onderspit moeten delven.
Dirk Weyler is binnen de Vlaamse natuursector een naam die synoniem staat voor passie, onverzettelijke dossierkennis en een visionaire blik op biodiversiteit. Als het jarenlange boegbeeld van de natuurvereniging GroenRand heeft hij de afgelopen decennia een fundamentele stempel gedrukt op het landschap en het beleid van de Antwerpse Voorkempen. Weyler is geen activist die enkel aan de zijlijn protesteert; hij is een strateeg die complexe beleidsplannen doorspit, overheden tot de orde roept en onwaarschijnlijke bruggen slaat tussen sectoren zoals landbouw, politiek en natuurbescherming. Hoewel hij officieel de coördinatorrol overdroeg aan Pieter Haagdorens, blijft zijn invloed als interim-woordvoerder en strateeg achter het sluitstuk van zijn carrière, het project Greenconnect, onmiskenbaar groot.
Het centrale dogma in Weylers werk is de strijd tegen de natuurversnippering. In een regio waar beton en lintbebouwing de overhand hebben, herdefinieerde hij de historische Antitankgracht van een militair relict tot een ecologische ruggengraat. Voor Weyler is deze 33 kilometer lange gracht het "parelsnoer" dat versnipperde gebieden zoals het Groot en Klein Schietveld moet verbinden.
Dit leidde tot het ambitieuze plan om de natuur in de Voorkempen met elkaar te verbinden. Niet langer wordt natuur gezien als losse, geïsoleerde reservaten, maar als één doorlopend netwerk dat de regio helpt bestand te zijn tegen de gevolgen van klimaatverandering, zoals hitte-eilanden en extreme droogte.
Om deze abstracte ecologie tastbaar te maken, stelde Weyler specifieke diersoorten aan als "natuurambassadeurs". De Otter, centraal gesteld in 2021, fungeert als de kwaliteitsmeter voor waterwegen, terwijl de Boommarter het symbool werd voor broodnodige bosverbindingen en ecoducten. De Bever trad op als de "ingenieur" voor waterretentie en in het Jaar van de Bij (2025) verschoof de focus naar de kleinste schakels om de dialoog met de landbouwsector te openen voor bloemrijke akkerranden.
Dit streven naar verbinding kreeg zijn meest verfijnde vorm in het project Greenconnect. Weyler beseft dat cijfers alleen de burger niet mobiliseren, en daarom omringde hij zich met een collectief van dertien gepassioneerde natuurfotografen die de fragiele schoonheid van deze ambassadeurs vastlegden.
Deze visuele kracht werd versterkt door de scherpe, kritische pen van cartoonist Gie Campo (Gier).
Campo’s spotprenten zijn een geducht wapen in Weylers communicatiearsenaal.
Een typerende cartoon toont een dier voor een muur van beton terwijl een politicus een absurde bureaucratische oplossing verkondigt, waardoor het probleem van "natuur die gevangen zit" in één oogopslag duidelijk wordt.
Weylers kracht ligt evenzeer in de strategische allianties die hij smeedt met bekende figuren. Dieter Coppens fungeert als de verbindende verteller die met de Groene Duim werd gelauwerd voor zijn werk rond het Zoerselbos, waarmee hij aantoont dat natuurbehoud toegankelijk en sexy kan zijn.
Tegenover deze verwondering staat de wetenschappelijke scherpte van bioloog Dirk Draulans. Wanneer Draulans de alarmbel luidt, wordt de boodschap van GroenRand vertaald naar de nationale media en de politieke cenakels in Brussel.
Weyler is een meester in het bespelen van het politieke orgel, van lokale schepencolleges tot in het Vlaams Parlement. De transformatie van de Antitankgracht, van een statisch militair verdedigingswerk naar de vitale ecologische ruggengraat van de Voorkempen, is een schoolvoorbeeld van hoe visie en volharding het landschap kunnen hertekenen.
Deze gedaanteverandering is onlosmakelijk verbonden met de stuwende kracht en jarenlange inzet van Dirk Weyler en de vereniging GroenRand.
Wat ooit tijdens het interbellum werd aangelegd als een fysieke barrière van 33 kilometer lang, is onder zijn impuls getransformeerd tot een "groen-blauw snoer" dat de regio letterlijk weer ademruimte geeft en versnipperde ecosystemen opnieuw aan elkaar smeedt.
De kracht van de gracht schuilt in haar enorme verbindende vermogen, waarbij ze als een ecologische levensader fungeert voor talloze natuurparels.
Ze vormt de fysieke schakel tussen robuuste kerngebieden zoals de Kalmthoutse Heide, het Groot en Klein Schietveld, en de uitgestrekte Brechtse Heide.
Onderweg ontsluit ze een indrukwekkende reeks bosgebieden en parken.
Maar de gracht doet meer dan alleen bossen verbinden. Ze snijdt dwars door cruciale beekvalleien zoals die van de Schijn, de Zwanebeek, de Kaartse Beek, de Laarse Beek en de Echelbeek.
Door deze systemen te kruisen, fungeert de gracht als een natuurlijke waterbuffer en een strategische verdeelsleutel die essentieel is voor de sponswerking van de bodem en het herstel van natte natuur in de gehele regio.
Door een krachtige coalitie te smeden met het Regionaal Landschap de Voorkempen heeft Weyler ervoor gezorgd dat de gracht nu de voornaamste robuuste drager is van de Klimaatgordel (onderdeel van het strategische project De Nieuwe Rand).
Deze visie is inmiddels officieel verankerd in het ambitieuze Projectplan Antitankgracht 2026-2031.
Een kroonjuweel in deze strategie is de centrale rol van de gracht in het Soortenbeschermingsprogramma (SBP) voor de otter.
In samenwerking met het Interreg-project 'Otter over de grens' wordt de gracht ingericht als dé internationale corridor die de populaties in de Scheldevallei verbindt met die in Nederland en de Kempen.
Om deze "dierenautostrade" echt veilig te maken, wordt de infrastructuur op innovatieve wijze aangepast.
Voor de otter worden specifieke otterbermen (droge loopplanken onder bruggen) en geleidende rasters geplaatst, zodat deze schuwe bewoner niet langer de weg op hoeft met alle risico’s van dien.
Hiermee is bewezen dat de volharding van Weyler en zijn partners de Antitankgracht heeft omgevormd tot een onmisbaar instrument voor biodiversiteit en klimaatadaptatie, waarbij historisch erfgoed de motor is geworden voor een moderne, veerkrachtige natuur in Vlaanderen.
De kern van de filosofie van Dirk Weyler laat zich niet vangen in een loutere opsomming van hectaren bos of kilometers gracht. Het is een fundamenteel pleidooi voor de rehabilitatie van de verbinding. Weyler heeft ons geleerd dat natuur geen statisch decorstuk is dat we achter hekken kunnen opsluiten, maar een dynamisch, pulserend netwerk dat — net als wijzelf — moet kunnen ademen, bewegen en migreren om te overleven.
Zijn levenswerk herinnert ons eraan dat elke ecotunnel, elke bloemrijke akkerrand, elke houtkant en elke herstelde oever van de Antitankgracht een overwinning is op de onverschilligheid van het beton.
Door de alliantie tussen de scherpe wetenschap van Dirk Draulans, de oprechte verwondering van Dieter Coppens en de kritische humor van Gie Campo, heeft hij een platform gecreëerd waar de stem van de natuur niet langer een fluistering is in de marge, maar een krachtige eis in het hart van het politieke debat.
Hoewel de officiële berichtgeving spreekt over het beëindigen van de huidige werking in mei 2026, markeert deze datum voor GroenRand geen afscheid, maar een scherpe strategische wedergeboorte.
De vereniging stopt niet, maar heruitvindt zichzelf als een onafhankelijke politieke waakhond. Deze koerswijziging is onlosmakelijk verbonden met de onuitwisbare erfenis van Dirk Weyler, de man die de natuur in de Voorkempen na decennia van stilte weer een krachtige stem gaf. Hij bewees dat de synergie tussen wetenschap, kunst en politiek lobbywerk muren kan slopen en dat één individu de stem van de natuur weer luid en duidelijk kan laten klinken in een versteende wereld.
De vereniging staat op een keerpunt en kiest voor een nieuwe manier van werkenDe transformatie is een directe reactie op een cruciaal kantelpunt: de realisatie van de klimaatgordel binnen het project De Nieuwe Rand. Tegen eind 2026 verschuift dit dossier van de tekentafel naar de uitvoeringsfase. Dit is het moment waarop GroenRand haar rol radicaal verlegt. De vereniging ziet het als haar morele plicht om de uitgebreide analyses die onder impuls van GroenRand tot stand kwamen, nu te bewaken als een schat. De focus verschuift daarom onherroepelijk naar de financiële bewaking van dit immense project.
In dit nieuwe hoofdstuk blijft de geest van Dirk Weyler de absolute leidraad. Hij verankerde het bewustzijn over ecologische verbindingen zo diep in het beleid dat de methode nu moet veranderen.
Onder de dagelijkse coördinatie van Pieter Haagdorens, die de fakkel van Weyler overneemt, wordt de koers zakelijker en dossiergerichter. Pieter Haagdorens zal opereren als een onvermoeibare controleur en het gezicht worden van de nieuwe, meer onderhandelende maar tegelijkertijd veeleisende GroenRand. Hij hanteert een stijl van overleg en samenwerking, maar met een messcherpe focus op de resultaatsverbintenis van de overheid.
Dirk Weyler laat ons achter met de wetenschap dat echte winst voor de biodiversiteit pas begint wanneer we stoppen met het beschouwen van natuur als een hindernis voor vooruitgang, en haar gaan zien als de absolute voorwaarde voor ons eigen voortbestaan.
In de Voorkempen van morgen klinkt zijn nalatenschap door in elke acrobatische sprong van de boommarter en in elke zachte rimpeling in het water van de otter en de bever.
Een levend bewijs dat één man met een visie de muren tussen mens en natuur kan afbreken en de weg kan banen naar een groene, verbonden toekomst.
Tijdslijn: Dirk Weyler – Architect van Verbondenheid
- Jaren '70 – '90: De Fundering van het Verzet
- Actiegroep Red de Voorkempen: Weyler vormt met Paul Staes en Jef Rombouts een onverzettelijk front. Ze behoeden de regio voor grootschalige versnippering door projecten zoals het duwvaartkanaal en pijpleidingen tegen te houden.
- Jaren '90 – Begin jaren 2000: Strijd tegen de 'Onzichtbare Beperking'
- Werkgroep 'Vergeet-me-nietje': Als voorzitter voert Weyler een nationale strijd voor kinderen met leerstoornissen (dyslexie, dyscalculie). Via petities en de Gazet van Antwerpen dwingt hij structurele leerzorg af en doorbreekt hij het stigma van "luiheid".
- Jaren 2010: Stem voor de 'Vergeten Jongeren'
- Voorzitter Vergeten Jongeren: Weyler focust op jongeren die op hun 18e de jeugdzorg verlaten. In scherpe opinies op Sociaal.Net klaagt hij aan dat de overheid hen letterlijk "vergeet", met dakloosheid tot gevolg.
- 2014: Literair Fundament (1ste Editie)
- Publicatie: De eerste uitgave van "Harde strijd voor zachte waarden" verschijnt. Het boek vestigt de filosofie dat onverzettelijke inzet nodig is om kwetsbare waarden te beschermen.
- Publicatie: De eerste uitgave van "Harde strijd voor zachte waarden" verschijnt. Het boek vestigt de filosofie dat onverzettelijke inzet nodig is om kwetsbare waarden te beschermen.
- 2019: Het Geactualiseerd Archief (2de Editie)
- Publicatie: De tweede editie van het boek verschijnt, waarin 50 jaar burgeractivisme wordt gedocumenteerd op basis van de dossiers van Weyler en Filip Helssen.
- 2020 – 2022: De Antitankgracht als Ecologische Levensader
- Transformatie GroenRand: Weyler herdefinieert de Antitankgracht tot "groen-blauw parelsnoer".
- Cleanup Acties: Jaarlijkse grootschalige acties (o.a. tijdens World Cleanup Day) langs de Antitankgracht om zwerfvuil te ruimen.
- Ambassadeurs: Introductie van de Otter (2021) voor waterkwaliteit, de boommarter voor bosverbindingen en de Bever voor waterretentie.
- 2023 – 2024: Erkenning en Strategische Lobby
- De Groene Duim: Weyler lanceert deze prijs. Hier vind je de meest recente uitreikingen:
- Nationale Parken: Intensieve lobby voor de erkenning van de Voorkempen als Nationaal Park; Weyler zet ook de Boommarter in als symbool voor bosverbindingen.
- Overdracht: Weyler draagt de coördinatie over aan Pieter Haagdorens, maar blijft actief als strateeg achter project Greenconnect.
- De Groene Duim: Weyler lanceert deze prijs. Hier vind je de meest recente uitreikingen:
- 2025 – 2026: Het Sluitstuk
- 2025 – Jaar van de Bij: Focus op biodiversiteit en dialoog met de landbouw, ondersteund door cartoonist Gie Campo.
- Mei 2026 tot 2031: Geplande afronding van de publieksactiviteiten van GroenRand, waarbij Weyler de lopende dossiers tot het einde bewaakt.
Een andere strategie: Het dossier Klimaatgordel opvolgen binnen het voorziene budget en volksvertegenwoordigers inschakelen om de betrokken ministers hierover te ondervragen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten