GroenRand verschuift focus naar realisatie van de Klimaatgordel
Vanaf het midden van 2026 slaat natuurvereniging GroenRand een radicaal nieuwe weg in waarbij de organisatie haar vertrouwde rol als 'belevingsgids' en 'planmaker' definitief achter zich laat om te transformeren tot een onverbiddelijke, onafhankelijke politieke waakhond.
Voorheen richtte de vereniging zich vooral op het gidsen – het letterlijk rondleiden van mensen in de natuur om hen te laten zien hoe waardevol het landschap is – en op het ontwerpen, waarbij ze zelf schetsen en visies maakten om aan de overheid te tonen waar er natuurverbindingen zouden kunnen komen.
De actieve terreinwerking die hiermee ten einde loopt, omvatte gedurende tien jaar een breed scala aan publieksgerichte activiteiten.
Deze werking was erop gericht om de natuur in de Voorkempen en de regio rond de Antitankgracht tastbaar en zichtbaar te maken voor het grote publiek.
Belangrijke onderdelen waren onder andere het organiseren van regelmatige wandelingen, het produceren van gedetailleerde natuurfotoverslagen en het opzetten van diverse projecten om de lokale flora en fauna in de kijker te zetten.
Door evenementen zoals de uitreiking van de 'Groene Duim' en deelname aan de World Cleanup Day wist de vereniging lokale betrokkenheid te creëren en een platform te bieden voor natuurbehoud in de regio.
GroenRand stopt eind mei met het advieswerk en de recreatieve activiteiten, omdat de plannen voor de klimaatgordel dan stap voor stap officieel op de politieke agenda komen te staan.
Het heeft geen zin meer om nieuwe dromen te tekenen als de oude nog niet zijn uitgevoerd.
Deze strategische koerswijziging is het resultaat van een tienjarig traject waarin de vereniging is uitgegroeid van een groep met zachte idealen tot een professionele denktank, die via inspraakrondes en complexe werkbanken directe invloed heeft uitgeoefend op de besluitvorming over de klimaatgordel.
De kern van deze nieuwe missie is het uitoefenen van strikte controle op de Vlaamse overheid met betrekking tot de nakoming van de afspraken binnen het grootschalige project De Nieuwe Rand, met een absolute focus op de zogenaamde klimaatgordel.
Onze organisatie wil koste wat kost voorkomen dat goedbedoelde plannen en beleidsafspraken rond de klimaatgordel louter "papieren tijgers" blijven.
Dit betekent dat GroenRand de Vlaamse Regering direct zal confronteren wanneer de budgetten voor de klimaatgordel ontbreken in de begroting, of wanneer de implementatie van de bindende afspraken rond het soortenbeschermingsprogramma otter stagneert.
In het kader van de Klimaatgordel (De Nieuwe Rand) fungeert het Soortenbeschermingsprogramma (SBP) voor de Europese otter niet enkel als een natuurplan voor één specifieke diersoort, maar als de strategische blauwdruk voor een robuust en klimaatbestendig landschap rondom Antwerpen. De keuze voor de otter als centrale figuur is ingegeven door zijn rol als 'paraplusoort'. De strikte eisen die de otter stelt aan zijn leefomgeving – zoals een uitmuntende waterkwaliteit, voldoende visbestand en veilige migratieroutes – vallen samen met de doelstellingen van de Klimaatgordel om de Antwerpse Rand te wapenen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Wanneer de overheid investeert in het herstel van vennen en beekvalleien voor de otter, creëert zij tegelijkertijd cruciale waterbufferzones die wateroverlast in bebouwde gebieden voorkomen en de verdroging van de ondergrond tegengaan.
Voor de Antwerpse Rand is de verwijzing naar dit programma essentieel vanwege de specifieke geografische ligging en de bestaande infrastructuurbarrières.
Een sleutelrol is hierbij weggelegd voor de Antitankgracht, die als een ecologische ruggengraat de verschillende natuurgebieden in de regio (zoals het Schijn- en de valleien van de Voorkempen) met elkaar verbindt.
De documenten van De Nieuwe Rand benadrukken dat de realisatie van een aaneengesloten groene gordel staat of valt met het wegwerken van 'knelpunten': locaties waar de otter (en andere fauna) gedwongen wordt drukke gewestwegen of spoorlijnen over te steken, met fatale gevolgen.
Door de aanleg van faunapassages, het inrichten van natte natuurverbindingen en het realiseren van 'natte ecoducten', transformeert men de versnipperde natuurgebieden tot één samenhangend systeem dat bestand is tegen de druk van verstedelijking.
Bovendien fungeert de otter als een katalysator voor internationale samenwerking, zoals zichtbaar in projecten als Otter over de grens, waarbij de verbinding tussen Nederland, de Antwerpse havengebieden en de Scheldevallei wordt hersteld. Voor de bewoners van de Antwerpse Rand betekent de uitvoering van dit soortenbeschermingsprogramma een tastbare verbetering van de leefomgevingskwaliteit. De maatregelen die nodig zijn om de otter terug te brengen – waaronder het natuurlijker inrichten van oevers en het verminderen van vervuiling door overstorten – leiden onvermijdelijk tot een aantrekkelijker recreatief landschap waar wandelaars en fietsers kunnen genieten van een rijkere biodiversiteit. De otter is daarmee het ultieme bewijs dat een goede ontsluiting van de haven en de stad hand in hand kan gaan met een hoogwaardige, verbonden natuur waarin de ecologische balans wordt hersteld.
Bovendien zullen lopende juridische en bestuurlijke dossiers nauwgezet worden opgevolgd om de vinger strak aan de pols te houden bij de trage ambtelijke en politieke besluitvorming.
Het Projectplan Antitankgracht 2026–2031, onder de bezielende leiding van het Regionaal Landschap de Voorkempen, vormt de komende jaren een cruciale hoeksteen in de realisatie van de Vlaamse Klimaatgordel. Dit ambitieuze plan transformeert de historische verdedigingslinie van een statisch relict naar een dynamische, robuuste ruggengraat die zeven gemeenten — Stabroek, Kapellen, Brasschaat, Schoten, Brecht, Schilde en Ranst — ecologisch met elkaar verbindt. De kern van de synergie met de Klimaatgordel ligt in het versterken van de gracht als natuurlijke drager; Door de Antitankgracht fysiek te koppelen aan aangrenzende bosgebieden en beekvalleien, wordt de versnippering van het landschap effectief tegengegaan.
Onze organisatie wil koste wat kost voorkomen dat goedbedoelde plannen en beleidsafspraken rond de klimaatgordel louter "papieren tijgers" blijven.
Dit betekent dat GroenRand de Vlaamse Regering direct zal confronteren wanneer de budgetten voor de klimaatgordel ontbreken in de begroting, of wanneer de implementatie van de bindende afspraken rond het soortenbeschermingsprogramma otter stagneert.
In het kader van de Klimaatgordel (De Nieuwe Rand) fungeert het Soortenbeschermingsprogramma (SBP) voor de Europese otter niet enkel als een natuurplan voor één specifieke diersoort, maar als de strategische blauwdruk voor een robuust en klimaatbestendig landschap rondom Antwerpen. De keuze voor de otter als centrale figuur is ingegeven door zijn rol als 'paraplusoort'. De strikte eisen die de otter stelt aan zijn leefomgeving – zoals een uitmuntende waterkwaliteit, voldoende visbestand en veilige migratieroutes – vallen samen met de doelstellingen van de Klimaatgordel om de Antwerpse Rand te wapenen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Wanneer de overheid investeert in het herstel van vennen en beekvalleien voor de otter, creëert zij tegelijkertijd cruciale waterbufferzones die wateroverlast in bebouwde gebieden voorkomen en de verdroging van de ondergrond tegengaan.
Voor de Antwerpse Rand is de verwijzing naar dit programma essentieel vanwege de specifieke geografische ligging en de bestaande infrastructuurbarrières.
Een sleutelrol is hierbij weggelegd voor de Antitankgracht, die als een ecologische ruggengraat de verschillende natuurgebieden in de regio (zoals het Schijn- en de valleien van de Voorkempen) met elkaar verbindt.
De documenten van De Nieuwe Rand benadrukken dat de realisatie van een aaneengesloten groene gordel staat of valt met het wegwerken van 'knelpunten': locaties waar de otter (en andere fauna) gedwongen wordt drukke gewestwegen of spoorlijnen over te steken, met fatale gevolgen.
Door de aanleg van faunapassages, het inrichten van natte natuurverbindingen en het realiseren van 'natte ecoducten', transformeert men de versnipperde natuurgebieden tot één samenhangend systeem dat bestand is tegen de druk van verstedelijking.
Bovendien fungeert de otter als een katalysator voor internationale samenwerking, zoals zichtbaar in projecten als Otter over de grens, waarbij de verbinding tussen Nederland, de Antwerpse havengebieden en de Scheldevallei wordt hersteld. Voor de bewoners van de Antwerpse Rand betekent de uitvoering van dit soortenbeschermingsprogramma een tastbare verbetering van de leefomgevingskwaliteit. De maatregelen die nodig zijn om de otter terug te brengen – waaronder het natuurlijker inrichten van oevers en het verminderen van vervuiling door overstorten – leiden onvermijdelijk tot een aantrekkelijker recreatief landschap waar wandelaars en fietsers kunnen genieten van een rijkere biodiversiteit. De otter is daarmee het ultieme bewijs dat een goede ontsluiting van de haven en de stad hand in hand kan gaan met een hoogwaardige, verbonden natuur waarin de ecologische balans wordt hersteld.
Bovendien zullen lopende juridische en bestuurlijke dossiers nauwgezet worden opgevolgd om de vinger strak aan de pols te houden bij de trage ambtelijke en politieke besluitvorming.
Het Projectplan Antitankgracht 2026–2031, onder de bezielende leiding van het Regionaal Landschap de Voorkempen, vormt de komende jaren een cruciale hoeksteen in de realisatie van de Vlaamse Klimaatgordel. Dit ambitieuze plan transformeert de historische verdedigingslinie van een statisch relict naar een dynamische, robuuste ruggengraat die zeven gemeenten — Stabroek, Kapellen, Brasschaat, Schoten, Brecht, Schilde en Ranst — ecologisch met elkaar verbindt. De kern van de synergie met de Klimaatgordel ligt in het versterken van de gracht als natuurlijke drager; Door de Antitankgracht fysiek te koppelen aan aangrenzende bosgebieden en beekvalleien, wordt de versnippering van het landschap effectief tegengegaan.
Concrete maatregelen in dit plan focussen op een geïntegreerd water- en natuurbeheer.
Er wordt flink ingezet op het herstel van de gracht, waarbij de wisselwerking tussen de gracht en de kruisende waterlopen wordt verbeterd om verdroging te voorkomen.
Door het waterpeil gericht te verhogen en in hoger gelegen zones in te zetten op infiltratie, fungeert de gracht als een buffer tegen extreme weersomstandigheden.
Landschappelijk vertaalt dit zich in de creatie van zogenaamde 'landschapskamers' en de aanplant van omvangrijke houtkanten.
Hierbij wordt nauw samengewerkt met natuurpunt, Agentschap Natuur en bos, lokale actoren en burgerverenigingen zoals GroenRand, die waken over de natuurlijke inrichting van recreatiezones en de integratie van bedrijventerreinen.
In de bredere context van 2026 fungeert dit projectplan als de ecologische motor achter grotere ruimtelijke dossiers zoals De Nieuwe Rand. Door de Antitankgracht uit te bouwen tot een ononderbroken groene corridor, wordt niet alleen de biodiversiteit gewaarborgd, maar ontstaat er ook een recreatief netwerk dat mens en natuur dichter bij elkaar brengt in een klimaatbestendige omgeving.
GroenRand zal haar volledige capaciteit voortaan inzetten om de feitelijke uitvoering en de broodnodige financiering van de klimaatgordel dossiers af te dwingen.
De klimaatgordel is in deze strategie een vitale, robuuste buffer die de Antwerpse regio moet beschermen tegen de escalerende gevolgen van klimaatverandering, zoals extreme hitte in de zomer en de dreiging van wateroverlast.
Om dit te bereiken, wil GroenRand expliciet gebruikmaken van democratische kanalen door volksvertegenwoordigers te voeden met technisch onderbouwde feiten, waardoor zij de Vlaamse Regering effectief kunnen dwingen om publiekelijk kleur te bekennen over de centen die nodig zijn voor de natuurinvesteringen van de klimaatgordel.
Een cruciaal onderdeel van deze klimaatgordel is de Antitankgracht, de ecologische slagader van de provincie, die als een unieke 'natuursnelweg' versnipperde bossen en gebieden met elkaar verbindt.
De motivatie achter deze harde opstelling is de ervaring dat veel mooie beloftes uit het verleden zijn gestrand op politieke traagheid of een gebrek aan budget.
Door de vinger op deze zere plek te leggen fungeert GroenRand als een externe motor die de overheid stimuleert om de plannen rond te klimaatgordel daadwerkelijk uit te voeren.
Deze verschuiving betekent dat de vereniging de overgang maakt van een partij die 'vraagt en droomt' naar een partij die 'eist en controleert', om zo de leefbaarheid van de gehele regio voor de komende generaties definitief veilig te stellen.
In 2026 bevindt het project De Nieuwe Rand zich in een beslissende fase. Na jaren van onderzoek wordt er momenteel toegewerkt naar het definitieve voorkeursbesluit, dat naar verwachting in de zomer van 2026 door de Vlaamse Regering zal worden goedgekeurd. Met dit besluit worden de grote lijnen voor de natuurontwikkeling in de Antwerpse Oostrand officieel vastgelegd.
GroenRand verlegt momenteel haar strategische aandacht van het Nationaal Park Kalmthoutse Heide naar de concrete uitvoering van de Klimaatgordel binnen ‘De Nieuwe Rand’. Deze koerswijziging is ingegeven door de noodzaak om eerst lokaal draagvlak te creëren. Bij boeren en grondeigenaars heerst momenteel namelijk nog aanzienlijke bezorgdheid over de komst van het Nationaal Park. Voorzitter Lucas Jacobs, tevens burgemeester van Kalmthout, gaf eerder al aan dat de tijd nog niet rijp is voor een officiële kandidatuur zolang de steun bij de betrokken gemeenten ontbreekt. Bovendien voorziet de Vlaamse regering momenteel enkel middelen voor het beheer van bestaande parken, waardoor nieuwe initiatieven zonder specifieke financiering dreigen te vallen.
Om die reden richt GroenRand de pijlen nu volledig op de Klimaatgordel, een essentieel onderdeel van het Complex Project De Nieuwe Rand. Dit project heeft als doel de leefkwaliteit en klimaatbestendigheid in de oostrand van Antwerpen te versterken door de creatie van een robuuste, aaneengesloten bossengordel. Na een lange periode van studies en inspraakrondes dringt GroenRand er nu op aan dat de plannen eind 2026 worden omgezet in daden en dat het bijbehorende budget wordt vrijgemaakt.
Onze organisatie roept de volksvertegenwoordigers van de Commissie Leefmilieu op om de vinger aan de pols te houden. Het is cruciaal dat zij hun controlerende functie uitoefenen, zodat de Vlaamse overheid beloofde maatregelen niet afzwakt of schrapt. Dit gebeurde eerder al bij projecten zoals VAPEO en de verbinding van de Schietvelden, dossiers die door het Departement Omgeving als urgent worden beschouwd maar desondanks stilliggen. Met het oog op de begroting van 2025 sprak GroenRand dan ook haar grote bezorgdheid uit over het gebrek aan specifieke financiering voor natuurherstel, wat de realisatie van deze vitale groene gordel rond Antwerpen in gevaar brengt. Foto's: Ingrid Boumans - medewerker van Onze GroenRand-natuur
In de bredere context van 2026 fungeert dit projectplan als de ecologische motor achter grotere ruimtelijke dossiers zoals De Nieuwe Rand. Door de Antitankgracht uit te bouwen tot een ononderbroken groene corridor, wordt niet alleen de biodiversiteit gewaarborgd, maar ontstaat er ook een recreatief netwerk dat mens en natuur dichter bij elkaar brengt in een klimaatbestendige omgeving.
GroenRand zal haar volledige capaciteit voortaan inzetten om de feitelijke uitvoering en de broodnodige financiering van de klimaatgordel dossiers af te dwingen.
De klimaatgordel is in deze strategie een vitale, robuuste buffer die de Antwerpse regio moet beschermen tegen de escalerende gevolgen van klimaatverandering, zoals extreme hitte in de zomer en de dreiging van wateroverlast.
Om dit te bereiken, wil GroenRand expliciet gebruikmaken van democratische kanalen door volksvertegenwoordigers te voeden met technisch onderbouwde feiten, waardoor zij de Vlaamse Regering effectief kunnen dwingen om publiekelijk kleur te bekennen over de centen die nodig zijn voor de natuurinvesteringen van de klimaatgordel.
Een cruciaal onderdeel van deze klimaatgordel is de Antitankgracht, de ecologische slagader van de provincie, die als een unieke 'natuursnelweg' versnipperde bossen en gebieden met elkaar verbindt.
De motivatie achter deze harde opstelling is de ervaring dat veel mooie beloftes uit het verleden zijn gestrand op politieke traagheid of een gebrek aan budget.
Door de vinger op deze zere plek te leggen fungeert GroenRand als een externe motor die de overheid stimuleert om de plannen rond te klimaatgordel daadwerkelijk uit te voeren.
Deze verschuiving betekent dat de vereniging de overgang maakt van een partij die 'vraagt en droomt' naar een partij die 'eist en controleert', om zo de leefbaarheid van de gehele regio voor de komende generaties definitief veilig te stellen.
In 2026 bevindt het project De Nieuwe Rand zich in een beslissende fase. Na jaren van onderzoek wordt er momenteel toegewerkt naar het definitieve voorkeursbesluit, dat naar verwachting in de zomer van 2026 door de Vlaamse Regering zal worden goedgekeurd. Met dit besluit worden de grote lijnen voor de natuurontwikkeling in de Antwerpse Oostrand officieel vastgelegd.
GroenRand verlegt momenteel haar strategische aandacht van het Nationaal Park Kalmthoutse Heide naar de concrete uitvoering van de Klimaatgordel binnen ‘De Nieuwe Rand’. Deze koerswijziging is ingegeven door de noodzaak om eerst lokaal draagvlak te creëren. Bij boeren en grondeigenaars heerst momenteel namelijk nog aanzienlijke bezorgdheid over de komst van het Nationaal Park. Voorzitter Lucas Jacobs, tevens burgemeester van Kalmthout, gaf eerder al aan dat de tijd nog niet rijp is voor een officiële kandidatuur zolang de steun bij de betrokken gemeenten ontbreekt. Bovendien voorziet de Vlaamse regering momenteel enkel middelen voor het beheer van bestaande parken, waardoor nieuwe initiatieven zonder specifieke financiering dreigen te vallen.
Om die reden richt GroenRand de pijlen nu volledig op de Klimaatgordel, een essentieel onderdeel van het Complex Project De Nieuwe Rand. Dit project heeft als doel de leefkwaliteit en klimaatbestendigheid in de oostrand van Antwerpen te versterken door de creatie van een robuuste, aaneengesloten bossengordel. Na een lange periode van studies en inspraakrondes dringt GroenRand er nu op aan dat de plannen eind 2026 worden omgezet in daden en dat het bijbehorende budget wordt vrijgemaakt.
Onze organisatie roept de volksvertegenwoordigers van de Commissie Leefmilieu op om de vinger aan de pols te houden. Het is cruciaal dat zij hun controlerende functie uitoefenen, zodat de Vlaamse overheid beloofde maatregelen niet afzwakt of schrapt. Dit gebeurde eerder al bij projecten zoals VAPEO en de verbinding van de Schietvelden, dossiers die door het Departement Omgeving als urgent worden beschouwd maar desondanks stilliggen. Met het oog op de begroting van 2025 sprak GroenRand dan ook haar grote bezorgdheid uit over het gebrek aan specifieke financiering voor natuurherstel, wat de realisatie van deze vitale groene gordel rond Antwerpen in gevaar brengt. Foto's: Ingrid Boumans - medewerker van Onze GroenRand-natuur
Geen opmerkingen:
Een reactie posten