België ontglipt EU-klimaatboete, GroenRand zet in op bos en natuur

België ontsnapt aan EU-klimaatboete, GroenRand focust op bos en natuur

De Europese Commissie heeft de definitieve actualisatie van het Belgisch Nationaal Energie- en Klimaatplan (NEKP) officieel goedgekeurd, waardoor het risico op directe Europese sancties voorlopig is geweken. Hoewel de Europese Effort Sharing Regulation (ESR) van België een emissiereductie van 47% eist tegen 2030, komt het huidige plan niet verder dan een daling van 42,7%. Dat Brussel het plan desondanks aanvaardt, is te danken aan de focus op het cumulatieve emissiebudget over de gehele periode 2021-2030.

 Door de lagere economische activiteit en het verminderde energieverbruik tijdens de coronapandemie en de energiecrisis, heeft België in de beginjaren een overschot aan emissierechten opgebouwd die nu als reserve dienen om het tekort voor 2030 op te vangen. Deze boekhoudkundige ruimte is echter geen vrijbrief, aangezien de Commissie strikte voorwaarden stelt voor de resterende vier jaar van het decennium.
Er is een aanzienlijke versnelling nodig in de uitrol van hernieuwbare energie en de verduurzaming van de transportsector om de resterende kloof te dichten.
Indien de voortgang in 2026 onvoldoende blijkt, riskeert België alsnog miljoenenfacturen voor de aankoop van emissierechten bij andere lidstaten die hun doelen wel halen.

Het is slechts een adempauze in een race tegen de klok, de donderwolk blijft hangen

De harde realiteit is dat we op papier beloftes hebben gedaan die we in de praktijk nog lang niet waarmaken. Vooral onze hernieuwbare energie blijft met 20,4% ver achter op de Europese eis van 33%, en in de transportsector stijgt de uitstoot zelfs nog elk jaar.

Als we dit tij niet keren, dreigen we vanaf 2030 alsnog een jaarlijkse rekening van minstens 700 miljoen euro te moeten betalen aan andere landen.
Dit is puur verlieslatend kapitaal.
Geld dat verdwijnt naar de schatkist van landen als Denemarken of Zweden, zonder dat de Belgische burger er een betere treinverbinding, goedkopere energie of een gezondere leefomgeving voor terugkrijgt.

Bossen en natuur als bondgenoot

In deze strijd om onze financiële en ecologische toekomst zijn onze bossen en natuurgebieden geen luxe, maar onze meest cruciale strategische bondgenoten. De Europese rekenmethode is namelijk glashelder: elke boom die wij in België planten, werkt als een natuurlijke boekhouder die onze CO2-schuld direct verlaagt.

Hoe meer we investeren in natuurlijke koolstofopslag, hoe minder we hoeven te bedelen bij andere landen om hun overschotten af te kopen.
Het is de meest rendabele investering die we kunnen doen.
We houden ons geld in eigen land en stoppen het in onze eigen grond in plaats van in een buitenlands boetefonds.
Natuur is de enige investering die zichzelf dubbel en dik terugbetaalt, want een bos dat we vandaag planten, blijft decennia lang gratis de lucht voor ons zuiveren.
De motivatie om massaal in te zetten op herbebossing gaat echter veel verder dan loutere cijfers op een begroting.

Onze natuur is onze levensverzekering in een veranderend klimaat. Bossen fungeren als gigantische natuurlijke airconditioners die de temperatuur in onze bebouwde omgeving draaglijk houden tijdens extreme hittegolven. Bovendien werken ze als een onmisbare spons die ons land beschermt tegen de steeds vaker voorkomende afwisseling van extreme droogte en zware overstromingen. Een gezond bos houdt water vast wanneer er te veel is en geeft het langzaam af wanneer de grond uitdroogt. Door te kiezen voor bos, kiezen we voor veiligheid, voor rust en voor een landschap waarin onze kinderen nog gezond kunnen opgroeien. Dat heeft natuurvereniging GroenRand reeds meerdere keren aangegeven, en de argumenten daarvoor zijn vandaag sterker dan ooit.

Vanuit een liefde voor het landschap

Wanneer een vereniging als GroenRand pleit voor natuurbehoud, doen ze dat niet alleen vanuit een liefde voor het landschap, maar vanuit een diep besef dat natuur onze meest efficiënte verdedigingslinie is tegen zowel economische als klimatologische dreigingen.
De motivatie achter dit standpunt is drieledig.

Ten eerste is er de economische realiteit van de Europese klimaatdoelen.
Elke hectare bos die behouden blijft of wordt aangeplant, werkt als een directe besparing op de gigantische boetes die België boven het hoofd hangen.
Waar technologische oplossingen vaak jarenlange procedures en enorme investeringen vergen, is natuurlijke koolstofopslag een bewezen methode die onmiddellijk rendement oplevert in de Europese boekhouding.
GroenRand benadrukt hierbij terecht dat het beschermen van bestaande, oude bossen nog effectiever is dan enkel nieuwe aanplant, omdat deze complexe ecosystemen veel grotere hoeveelheden CO2 en biodiversiteit herbergen.

Ten tweede fungeert natuur als onze fysieke bescherming. We zien steeds vaker hoe extreem weer onze infrastructuur en economie ontregelt. Bossen en natuurlijke valleien zijn onze beste wapens tegen wateroverlast. Ze vertragen de afvoer van regenwater en voorkomen dat onze dorpskernen blank komen te staan. Tegelijkertijd bieden ze koelte tijdens verzengende hittegolven. Een vereniging als GroenRand ziet natuur daarom als een vorm van "groene infrastructuur" die minstens even belangrijk is als onze wegen of dijken. Het is een investering in de veiligheid en leefbaarheid van onze eigen regio.

Ten slotte is er de motivatie van biodiversiteit en gezondheid.
We bevinden ons in een biodiversiteitscrisis die de basis van onze voedselketen en ons welzijn bedreigt.
Natuurgebieden zijn geen geïsoleerde eilandjes, maar essentiële schakels in een groter geheel.
Door deze gebieden te versterken en te verbinden, beschermen we de insecten die onze gewassen bestuiven en de ecosystemen die ons drinkwater zuiveren.
Bovendien is de mentale waarde van groen in een dichtbevolkte regio als de onze onschatbaar.
Het is de plek waar we herstellen van de dagelijkse stress.

Het pleidooi van GroenRand is dus een pleidooi voor een gezonde balans
Een land waar economische groei de natuurlijke fundamenten niet uitput, maar versterkt, zodat we niet alleen de Europese boetes vermijden, maar ook een land achterlaten dat daadwerkelijk nog kan ademen. Deze visie biedt ook een direct antwoord op de klimaatuitdagingen waar België voor staat. Een verbonden landschap functioneert immers als één grote, natuurlijke klimaatbuffer. Grote, aaneengesloten bos- en natuurcomplexen kunnen veel efficiënter water vasthouden en CO2 opslaan dan losse plukjes groen. In plaats van kleine, kostbare projecten pleit GroenRand voor een gebiedsgerichte aanpak waarbij landbouw, natuur en wonen op een slimme manier in elkaar grijpen. Dit is niet alleen een ecologische noodzaak, maar ook de meest kostenefficiënte manier om de Europese doelstellingen te halen.

Het is tijd voor een fundamentele mentaliteitswijziging

We moeten stoppen met natuur te zien als een obstakel voor economische groei en het gaan zien als de basis van onze welvaart.
Die 700 miljoen euro die we anders jaarlijks zouden verliezen aan boetes, kunnen we transformeren in een groen offensief dat België weer op de kaart zet als een veerkrachtig en gezond land.
Elke nieuwe boom is een barricade tegen een peperdure boete en een bouwsteen voor een leefbaar België.
We hebben nu de kans om te bewijzen dat we niet alleen plannen kunnen schrijven, maar ook de moed hebben om te investeren in wat echt van waarde is: onze eigen bodem, onze eigen lucht en onze eigen bossen.

Hoewel België momenteel nog geen enorme boetes van de Europese Unie heeft gekregen, blijft de druk vanuit de Europese Commissie groot omdat het land de klimaatdoelen voor 2030 nog niet haalt. GroenRand is daarom een groot pleitbezorger van de klimaatgordel (Nieuwe Rand), omdat wij ervan overtuigd zijn dat de Antwerpse regio hiermee haar verantwoordelijkheid neemt.

Projecten zoals deze gordel dragen direct bij aan het vermijden van toekomstige miljoenenfacturen door natuurherstel en emissiereductie tastbaar te maken op lokaal niveau. Door in te zetten op robuuste natuurgebieden die CO2 opslaan en de regio beschermen tegen hitte en droogte, voldoet de oostrand aan de strenge eisen van de Europese Green Deal. Dit is niet alleen essentieel om zware financiële sancties te voorkomen, maar ook om de leefbaarheid en de natuurlijke waarde van de regio op lange termijn veilig te stellen. Het is duidelijk dat de natuur een belangrijke rol speelt in deze strijd, met bossen en wetlands als natuurlijke filters die CO2 uit de lucht halen en opslaan.
Elke extra ton CO2 die we via bosuitbreiding vastleggen, telt mee in de Europese boekhouding en verlaagt direct de noodzaak om dure rechten te kopen.
Vlaanderen streeft daarom naar 10.000 hectare extra bos tegen 2030, terwijl Wallonië als grootste klimaatbuffer van het land de bestaande bossen veerkrachtiger moet maken. Natuurvereniging GroenRand benadrukt hierbij dat we niet enkel losse bomen moeten planten, maar vooral natuurgebieden moeten verbinden tot een robuust netwerk.
Onze vereniging zal als kritische waakhond fungeren die erop toeziet dat de Europese Natuurherstelwet niet louter een papieren ambitie blijft, maar vertaald wordt naar lokale projecten  Foto's: Jos Janssens - medewerker van Onze GroenRand-natuur