Er is 11. 450. 000 euro nodig om het GroenRand-project te versterken
2026 is niet zomaar een nieuw jaar; het is het jaar van de waarheid voor onze regio en voor de toekomst van de natuur rondom Antwerpen.
We naderen de eindfase van het participatieproces rond de Klimaatgordel, als onderdeel van het Complex Project De Nieuwe Rand.
Tien jaar lang hebben wij samen de natuur in de Voorkempen en rond de Antitankgracht tastbaar gemaakt.
Met onze wandelingen, de 'Groene Duim' en acties zoals World Cleanup Day hebben we de lokale fauna en flora een gezicht gegeven.
Maar de wereld verandert, en GroenRand verandert mee.
Daarom kondigt GroenRand vandaag een radicale koerswijziging aan: vanaf eind mei 2026 stopt GroenRand definitief met haar recreatieve activiteiten en advieswerk op het terrein.
Waarom deze keuze?
We zijn geëvolueerd van een organisatie met zachte idealen naar een professionele denktank.
Onze nieuwe missie is helder: voorkomen dat de Klimaatgordel een "papieren tijger" wordt.
We zien vandaag een zorgwekkende realiteit
Terwijl het Departement Omgeving met een duidelijke visie werkt aan een sterke groenblauwe structuur, blijft steun vanuit het kabinet van minister Jo Brouns uit.
Of het nu gaat om Vlaamse parken, investeringen in VAPEO of de aankoop van belangrijke gronden voor natuurverbindingen zoals bij de Schietvelden, minister Jo Brouns lijkt weinig bereid om deze te financieren.
Daarom leggen we in 2026 de focus op de financiering van de klimaatgordel, een initiatief van het Departement Omgeving zelf.
Minister Brouns moet met het benodigde budget over de brug komen
Het Departement Omgeving wil de plannen van de klimaatgordel vertalen naar acties, maar minister Brouns moet de middelen binnen de Vlaamse begroting toewijzen.
Zonder structureel budget voor de periode 2027-2032 blijft de Klimaatgordel slechts "papieren natuur".
Een symbool van deze strijd is de Europese otter.
Als 'paraplusoort' stelt de otter hoge eisen aan waterkwaliteit en veilige migratieroutes.
Deze eisen zijn exact wat onze regio nodig heeft om klimaatbestendig te worden.
Door vennen te herstellen en faunapassages aan te leggen bij de Antitankgracht, beschermen we onszelf tegen hitte en overstromingen.
De otter is niet alleen een uniek dier, maar de graadmeter voor het natuursucces.
Directe politieke druk: We zullen volksvertegenwoordigers voorzien van feiten om de Vlaamse Regering te dwingen duidelijkheid te geven over de financiering.
Focus op uitvoering: We vragen om een omschakeling van incidentele projectsubsidies naar een meerjarig budgettair kader.
Waken over het proces: In de eerste helft van 2026 komt er een ontwerp-voorkeursbesluit.
Wij zullen elke stap kritisch volgen tot de definitieve bekrachtiging eind 2026.
Het is tijd om de stap te zetten van theoretische kaders naar een tastbare, ecologische realiteit. De duizenden euro’s die zijn geïnvesteerd in hoogwaardig ontwerpend onderzoek voor locaties zoals de Schietvelden en de Turnhoutsebaan moeten nu worden vertaald naar broodnodige en uitvoerbare natuurverbindingen. In de brede visie van de ‘klimaatgordel’ — de groene buffer die de Antwerpse regio moet wapenen tegen de gevolgen van klimaatverandering — speelt het project Greenconnect een cruciale rol. Waar de klimaatgordel het landschappelijke kader schetst voor De Nieuwe Rand, geeft Greenconnect een wetenschappelijk onderbouwde invulling aan de Voorkempen, het kerngebied van GroenRand.
In dit landschap fungeert de Antitankgracht als de vitale ruggengraat die beekvalleien en boskernen met elkaar connecteert. Deze verbindingen zijn essentieel voor de ecologische connectiviteit. Ze bevorderen de genetische uitwisseling tussen populaties en versterken de biodiversiteit in een versnipperd landschap. Bovendien levert dit netwerk cruciale ecosysteemdiensten, zoals verbeterde waterinfiltratie tegen droogte en natuurlijke verkoeling voor de Antwerpse rand. Om dit specifieke deel van de gordel daadwerkelijk te realiseren, is een gericht budget van 11.450.000 euro noodzakelijk. Dit bedrag is geen vage schatting, maar de exacte optelsom van vijftien gedetailleerde projectfiches die door het Regionaal Landschap de Voorkempen in nauwe samenwerking met GroenRand zijn opgesteld. Met deze technisch onderbouwde plannen ligt er een kant-en-klaar scenario op tafel om de klimaatresilience van de regio te verankeren in een krachtig en tastbaar ecologisch netwerk.
Losse eilandjes weer met elkaar verbinden
Naast de zorg voor biodiversiteit is dit budget essentieel voor een gezonde waterhuishouding. De plannen voorzien in het herstel van beekvalleien en maatregelen om de "sponswerking" van onze bodem te herstellen. Door water beter vast te houden op hogere gronden, beschermen we de Voorkempen tegen zowel extreme droogte als wateroverlast.
Daarnaast zal de aanplant van kilometers aan nieuwe houtkanten en hagen het landschap niet alleen versterken, maar ook verfraaien.
Kortom, deze 11,45 miljoen euro is de noodzakelijke brandstof om visie om te zetten in actie. Vandaag, in januari 2026, worden de plannen en de wetenschappelijke onderbouwing langzaam maar zeker afgerond. De blauwdrukken liggen binnenkort klaar. Het is nu aan de overheid om de financiële middelen vrij te maken, zodat de schop eindelijk de grond in kan voor een klimaatbestendige toekomst.
We zullen aan verschillende volksvertegenwoordigers vragen om dit proces met hetzelfde enthousiasme te blijven volgen.
De noodzaak voor deze preventieve financiering wordt onderbouwd door het concept van habitatconnectiviteit (jaarthema van GroenRand = Greenconnect). Voor de instandhouding van biodiversiteit in een versnipperd landschap zoals de Antwerpse rand, is de realisatie van robuuste verbindingszones essentieel voor genetische uitwisseling tussen populaties. Wanneer financiering pas ad hoc wordt gezocht, ontstaat er een beleidsmatige 'stop-and-go' dynamiek die de ecologische continuïteit schaadt. Door volksvertegenwoordigers op te roepen minister Brouns nu al aan te zetten tot het vastleggen van budgetten, anticipeert GroenRand op de lange realisatietermijnen van natuurherstelprojecten. Ecologische processen, zoals de ontwikkeling van klimaatbestendige natuurgebieden en natte natuur langs de Antitankgracht, vereisen immers een jarenlange voorbereiding en financiële zekerheid om de effectiviteit van de ecosysteemdiensten — zoals koolstofvastlegging en natuurlijke waterinfiltratie — te garanderen voor de periode na 2026.
Projectfiches – Nieuwe Rand - klimaatgordel:
1. We willen een ecologische verbinding tussen de Schietvelden
realiseren.
De natuurverbinding dient niet alleen functioneel te zijn voor mobiele soorten,
en dus niet enkel te bestaan uit geschikte geleidende elementen.
Om aan de behoeften van weinig mobiele soorten te voldoen, is het van cruciaal
belang dat er voldoende leefgebied beschikbaar is.
Dit leefgebied tussen het Groot en Klein Schietveld moet verbonden worden door
middel van stapstenen.
Landschappelijke omvorming naar de gewenste biotopen is noodzakelijk.
Een verbinding kruist twee gewestwegen, hier willen we ecoducten bouwen.
De zones waar deze gerealiseerd moeten worden, zullen aangekocht moeten worden,
inclusief de aanloophellingen.
In het tussenliggende gebied wordt een aaneengesloten corridor met minimale
breedte van 50m vooropgesteld.
Er zijn twee voorkeursroutes met het meeste potentieel bepaald, een
landschapsinrichting vereist bij benadering tussen 24 ha (noordelijke route) en
26 ha (zuidelijke route) in functie van het creëren van een functionele
natuurverbinding.
Download het rapport
Eén enkele ecologische verbinding tussen 2 natuurgebieden van dergelijke omvang
en met zulke zwaarwegende natuurdoelen is echter het absolute minimum.
Volledige invulling van de huidige ruimtelijke bestemmingen zou leiden tot een
volledige barrière voor vele migrerende organismen tussen beide Natura 2000
deelgebieden.
Vrijwaren van bebouwing is nodig, bijvoorbeeld met overdruk 'ecologische
verbinding' en compenserende maatregelen of via aankopen.
Het verbeteren van de faunatunnel onder de Bredabaan zou een meerwaarde
betekenen, evenals andere gelijkaardige ingrepen op andere locaties (zie
ontwerpend onderzoek).
Er is al het nodige onderzoek gebeurd: een ontwerpend onderzoek om de ligging
en het uitzicht van een verbinding te bepalen, alsook uitdiepend onderzoek
i.f.v. klimaat, water en kostprijs.
Er dient grond van meerdere eigenaars aangekocht en ingericht te worden, hier
is budget voor nodig.
Het Agentschap voor Natuur en Bos adviseert steevast negatief voor bebouwing in
deze zone.
Enkele eigenaars vragen daarom aan de overheid om hun grond aan te kopen.
Ook de gemeente wil graag een perspectief voor dit gebied.
2. We ontsnipperen de kruisende (gemeente)wegen met
de Antitankgracht en zetten in op de Antitankgracht als ecologische verbinding.
De Antitankgracht vervult een belangrijke ecologische corridorfunctie, maar
kruist verschillende wegen.
Deze kruisingen zijn ecologische migratieknelpunten, o.a. voor otter (als
paraplusoort).
Omwille van het snelheidsregime en verkeersintensiteit zijn gewestwegen
prioritair te ontsnipperen.
Maar om op termijn naar een robuust blauwgroen-netwerk te gaan moeten ook de
gemeentewegen aangepakt worden.
Zeker wanneer er bijvoorbeeld opportuniteiten zijn als er wegenwerken gepland
worden.
Wat zijn (concrete) ruimtelijke ingrepen die
je wil nemen via deze actie?
Ontsnipperen van ecologische
knelpunten: kruisingen Antitankgracht met wegen.
Per punt moet een inrichtingsplan opgemaakt worden.
Dit kan gaan over de aanleg van een ecoduiker, faunatunnels, een grote
ecoduiker, met een begeleidend wildraster, en evt. aanpassing aan de
weginfrastructuur, en het aanpassen van straatverlichting.
Concreet gaat het over volgende locaties:
• Antwerpsebaan Berendrecht - plaatsen verkeersdrempel
• Torenseweg Berendrecht - aanplant houtwal, plaatsen verkeersremmers
• Abtsdreef Stabroek - aanleg ecotunnel en geleiding, plaatsen verkeersremmers,
houtwal
• Danckerseweg Stabroek - aanleg houtwal
• Plantinlaan Stabroek - plaatsen verkeersremmers, aanplant houtkant
• Oude Galgenstraat Kapellen - verlichting doven, plaatsen verkeersremmers,
aanplant houtkant
• Kalmthoutsesteenweg Kapellen - aanleg ecotunnel en geleiding
• Heidestraat-Noord Kapellen - aanleg ecopassage en plaatsen verkeersremmers
• Werverbos Brasschaat - aanplant houtkant
• Ploegsebaan Brasschaat - plaatsen verkeersremmers, aanplant houtkant,
ecopassage
• Vaartlaan Brecht - aanplant haag
• Zandstraat Brecht - aanplant haag
• St-Jobsesteenweg Schilde - aanleg ecotunnel en geleiding
• De Haar Schilde - aanleg haag
• Oude Baan Schilde - aanleg haag, definitief knippen van de weg - zie
voorstellen in ontwerpend onderzoek dat werd uitgewerkt door
OMGEVING/Hesselteer i.s.m. Departement Omgeving
• Kantonbaan Ranst - plaatsen verkeersremmers, aanleg haag
• Renier Sniederspad Ranst - herinrichten ifv parkeren, voorzien geleiding,
aanplant haag
• Zandhovensesteenweg Ranst - aanleg ecotunnel en geleiding
Uitvoering van deze werken
kadert in de Soortbeschermingsprogramma voor Otter en Vleermuizen, waar vele
andere fauna ook op kan meeliften.
3. We zetten in op een robuuste Antitankgracht door gewestwegen
te ontsnipperen.
We voeren de ecologische ontsnippering van de vele gewestwegen uit.
Analyse bestaande toestand: wat is het probleem dat je wil aanpakken via
deze actie?
De Antitankgracht kruist
verschillende gewestwegen: N111, N11, N122, N1, N115, N12.
Deze wegen zijn stuk voor stuk versnipperend voor het leefgebied van o.a. de
otter (als paraplusoort).
Ontsnipperen van deze gewestwegen moet hoog op de agenda staan.
Wat zijn (concrete) ruimtelijke ingrepen die je wil nemen via deze actie?
Ontwerpen maken per gewestweg om de ontsnippering zo grondig mogelijk te doen.
Volgens GroenRand moeten de eerste drie punten – het ontsnipperen van lokale en gewestwegen en het realiseren van de verbinding met de Schietvelden – een hoge prioriteit krijgen, met een geraamde kostprijs van 3.000.000 euro.
4. De verbindingen in de omgeving van De Mick versterken.
In het projectplan Antitankgracht wordt de omgeving als een landschapskamer
langsheen de Antitankgracht benoemd.
In de Paepestraat te Brasschaat bevindt zich een cluster van zorgfuncties (WZC,
revalidatie, sanatorium,.-).
Daarnaast ligt in dit open landschap ook de eeuwenoude Mickhoeve, welke
jarenlang vergeten werd.
De cluster is omgeven door bos.
In de studie 'Vallei van de Laarse Beek' wordt volgende analyse opgenomen bij
het deelontwerp 'Bosgebied Brasschaat':
• Zorgvoorzieningen Paepestraat: omvat Campus De Mick (waaronder een
woonzorgcentrum, revalidatiecentrum en centrum De Vrije Vlinder voor
volwassenen met een beperking.)
Verder zijn ook een campus van OLO Rotonde en WZC Buitenhof in deze straat
gevestigd.
Dit gebied combineert recreatieve mogelijkheden met maatschappelijke functies,
terwijl het grenst aan natuurlijke en bosrijke omgevingen
• Miksebaan: De Miksebaan fungeert als een belangrijke toegangspoort tot de
omliggende natuurgebieden.
Met een breedte van circa vijf meter en extra uitwijkstroken, biedt deze weg
zowel functionele toegang als een visuele overgang naar de natuurlijke
landschappen van Brasschaat.
• Hof ter Mick en Bosgebied/Park De Mik: Dit historische domein en omliggende
bosgebied worden beheerd door ANB en lokale organisaties.
Als beschermd Natura 2000-gebied biedt het een focus op natuurbehoud en
recreatie.
Het gebied vormt een kernpunt in de groene infrastructuur van Brasschaat, met
wandelroutes en een diversiteit aan habitats.
De druk op Park De Mik, de kinderboerderij Mikerf en bosgebied de Inslag is
hoog.
Dit vereist een duurzame aanpak voor parkeren, circulatie en wandel- en
fietsverkeer, met specifieke aandacht voor een veilige verbinding met de
E10-plas en het optimaliseren van het netwerk voor zachte mobiliteit.
Wat zijn (concrete) ruimtelijke
ingrepen die je wil nemen via deze actie?
- landschapskwaliteit
verhogen van de open ruimte door de aanleg van kleine landschapselementen zoals
houtkanten, hagen, heggen,... en door graslandenbeheer. - inzetten op recreatie
die de landschapskwaliteit ten goede komt.
Vernatting
• herontwikkelen van de bossen: herbebossing van de gekapte bospercelen,
verspreid plekken met geen/lage begroeiing inrichten, broekbossen ontwikkelen
in kwelgebieden
• verondiepen van de historische rabattenstructuur
• natuurlijke stuwen plaatsen in de Micksebeek
Ontsnippering:
• extra amfibieëntunnels aanleggen op strategische locaties
• zorgen voor rustgebied door sommige paden af te schaffen in een logisch
recreatieve visie (je moet niet overal kunnen wandelen, wel mooie lussen kunnen
maken)
Beleving:
• organisatie van het parkeren onderzoeken & herorganiseren waar nodig
• recreatief netwerk: circulatie van wandel- en fietswegen herbekijken/logische
maken o.a. pad door het speelbos opwaarderen door de aanleg van een fietspad
- Er is al ontwerpend onderzoek
(dat nog een statuut moet krijgen) + - gebiedsvisie voor gemeente
Brasschaat (beheersplan op de planning 2025-2026);
- inrichting zal mee zorgen voor verbinding Groot Schietveld richting ATG (over
Brechtse Heide)
5. We versterken de natuurwaarden van de omgeving rond de E10-Plas en
haar plek in het openruimtenetwerk, en zorgen voor een betere ecologische
verbinding met de omringende waardevolle natuurgehelen.
Analyse bestaande
toestand: wat is het probleem dat je wil aanpakken via deze actie?
• waterproblematiek - Overstromingen vanuit de E10-plas bij hoge waterstanden
• uitbreiden leefgebied watergebonden soorten
- Aanvulling op E10-plas die enkel bestaat uit zeer diep water, en zonder
oevervegetatie
• ecologische corridor - Antitankgracht als groenblauw lint is t.h.v centrum
Sint Job, en in Brecht deels onderbroken doordat ze hier doorheen bebouwing
loopt, en deels gedempt is.
E10-plas en omgeving kan onderdeel zijn van een alternatieve corridor.
In deze omgeving zijn ook aansluitingen mogelijk met Laarsebeek, en richting
fort van Schoten, en richting de Mick.
Wat zijn (concrete) ruimtelijke ingrepen die je wil nemen via deze actie?
• Park de Zwaan : Terreinaanleg als overstromingsgebied, waarbij waterbuffering
gekoppeld wordt aan het ontwikkelen van natuur met een mozaïek aan natte
natuurtypes (open water, broekbos, natte graslanden) op recent aangekochte
weilanden van gemeente Schoten langs de E10-plas.
Op deze locatie is deze natte natuur onderdeel van ecologische corridor.
• Ontsnippering Brechtsebaan t.h.v Park de Zwaan : in combinatie met park de
Zwaan, de aankoop van een bosje aan de overkant van de Brechtsebaan door
gemeente Schoten, en de aanleg van de FUP's in het kanaal ontstaat zo een
volledige natuurverbinding op grote schaal, o.a. voor otter (zie nota
ontsnippering 3 banen)
• Ontsnippering Brechtsebaan t.h.v Antitankgracht (zie nota ontsnippering 3
banen)
• Ontsnippering Brechtsebaan t.h.v Fort van Schoten (zie nota ontsnippering 3
banen)
• Aanpassing verlichting
Brechtsebaan
• kleine E10-plas Brasschaat natuurlijker inrichten
• ecologische corridor tussen Antitankgracht en E10plas over de
bedrijventerreinen ontwikkelen
• Link met PRUP Kloosterveld
6. Onderzoek versterken Antitankgracht
Vanuit het gebiedsgericht project Antitankgracht zijn verschillende
landschapskamers afgebakend waarin aan het versterken van het landschap gewerkt
wordt.
Deze kamers zijn parels van een open of halfopen landschap, waarin met kleinere
ingrepen heel wat winsten te boeken zijn zonder de huidige functies van de
percelen te moeten wijzigen.
Door de achtertuin van privéeigenaars (of paardenweides of ...) te bekijken als
voortuin van de Antitankgracht kan op een eenvoudige manier aan de
landschapskamers gewerkt worden.
Daarnaast zijn de kleine landschapselementen die toekomen of dwarsen aan de
Antitankgracht (denk aan dreven - beekvalleien - ...) elementen die versterkt
kunnen worden en het landschap een boost kunnen geven.
Wat zijn (concrete) ruimtelijke ingrepen voor deze
actie?
Deze actie grijpt in op perceelsgrenzen/perceelsrandbegroeiing,
waterhuishouding, overstorten naar Antitankgracht, verpaarding van het
landschap, ...
Concreet willen we met privéeigenaars aan de slag gaan om het landschap
robuuster te maken.
Wanneer je de middelen hebt om een volledige landschapskamer aan te pakken, kan
je een zichtbaar verschil maken.
Het gaat hier dan om: tijd voor participatie, middelen voor aankoop van
plantsoen, middelen voor uitvoering (kraanuren - aanplanturen - ...).
Deze actie ondersteunt de landschapskamers van Stabroek tot Ranst, waarbij ook
de landbouw-percelen een ondersteuning op maat kunnen krijgen.
7. We optimaliseren valleigebieden van de waterlopen die de
Antitankgracht kruisen.
We zetten in op degelijke infrastructuur en een klimaatrobuuste vallei.
In de huidige toestand worden de kruisende waterlopen bij piekbuien overbelast,
waardoor de meeste overtoppen in de Antitankgracht (waterkwantiteit).
Daarnaast krijgen de waterlopen vaak nog toevoer van overstorten met
geëutrofieerd en vervuild water, dat in de Antitankgracht terecht komt
(waterkwaliteit).
De huidige valleisystemen zijn niet voldoende aangepast aan de intensieve
neerslaghoeveelheden.
Daarnaast ontbreekt beekbegeleidend landschap / valleisysteem, wat een gemis is
als ecologische verbindingscorridors tussen natuurkernen.
Wat zijn (concrete) ruimtelijke ingrepen die je wil nemen via deze actie?
Waterconservering op de valleiflanken (infiltratie en buffering), Kleine
landschapselementen als verbindingselementen (hagen/ heggen/ houtkanten/
knotbomen/ poelen), realiseren van ruimte voor water op oevers van waterlopen,
Landschapsappreciatie /-sensibilisatie dankzij recreatiemogelijkheden,
bosomvorming (naald- naar loofhout), toepassing hemelwater- en droogteplannen
gemeenten...
8. We versterken de
natuurverbinding langsheen de Antitankgracht.
Het gebiedsprogramma Antitankgracht wil ruimte maken voor een Robuuste
Ruggengraat doorheen de Voorkempen: de Antitankgracht als een snoer met vele
parels van natuurgebieden rondom.
Op verschillende plekken ontstaan opportuniteiten die nu nog niet allemaal te
vatten zijn op één locatie, in één oogopslag of in één wensbeeld.
Deze actie moet ruimte houden om ook particuliere eigenaars te ondersteunen bij
interessante acties in functie van het versterken van de Antitankgracht en haar
omgeving.
Ook naar waterkwaliteit zijn nog verschillende winsten te boeken.
Kleine landschapselementen aanplanten, infiltratiemogelijkheden vergroten,
vennen herstellen, poelen aanleggen, rommelige hoekjes opruimen, ontharden, ...
Vernatuurlijken van de bufferbekkens langsheen Antitankgracht.
Daarnaast staat ook de afwerking van de grootschalige (achterstallige)
slibruimingen op de planning.
9. We versterken de natuurverbinding van de
Antitankgracht onder de A12.
De Antitankgracht vervult een belangrijke ecologische corridorfunctie, maar
kruist verschillende wegen.
Deze kruisingen zijn ecologische migratieknelpunten, o.a. voor otter (als
paraplusoort).
Om tot een robuust blauwgroen-netwerk te komen moeten al deze wegen ontsnipperd
worden.
Omwille van het snelheidsregime en verkeersintensiteit zijn autosnelwegen sterk
versnipperend en een belangrijke barrière.
De A12 is een autostrade die in Stabroek de Antitankgracht kruist en werd als
prioritair knelpunt opgenomen in het SBP otter.
Wat zijn (concrete) ruimtelijke
ingrepen die je wil nemen via deze actie?
Ter hoogte van de kruising met
de A12 loopt de ATG onder de grond.
Hierboven bevindt zich een verlichte tunnel onder de autostrade die gebruikt
wordt door wandelaars en fietsers en in mindere mate door gemotoriseerd
verkeer.
De onderdoorgang is te laag voor landbouwverkeer.
Deze tunnel vormt reeds een onderdoorgang, die ook door dieren gebruikt kan
worden, hoewel hij momenteel zeer onaantrekkelijk is voor dieren.
Om deze locatie te ontsnipperen kunnen volgende maatregelen genomen worden :
• raster aanleggen rond de onderdoorgang (verhinderen dat otter talud van
autostrade opklimt, en hem richting de tunnel geleiden) • verlichting in de
tunnel doven
• Tunnel afsluiten voor autoverkeer (tunnel toch niet geschikt voor
landbouwmachines, en t.h.v Abtsdreef is grote robuuste onderdoorgang voor
gemotoriseerd verkeer)
• Faunapassage inrichten cfr. onderdoorgang E19/HSL - E10plas te
Schoten/Brasschaat (deel tunnel inrichten als faunapassage met bv ook
takkenril).
10. We zetten in op een degelijke ecologische verbinding over de
spoorlijn 12 t.h.v de kruising met Antitankgracht in Kapellen.
Door de hoge opstaande betonnen rand kan fauna moeilijk de spoorlijn passeren.
Het versnipperend effect wordt verwacht groot te zijn - dit is nog niet
concreet onderzocht.
SBP Otter is als uitgangspunt voor deze actie.
Wat zijn (concrete) ruimtelijke ingrepen die je wil nemen via deze actie?
Het is onduidelijk hoe groot het versnipperend effect van de spoorlijn op zich
is - mogelijks is het minder stijl maken van de talud aan de spoorwegberm al
voldoende om het probleem op te lossen.
Indien niet, zal een ecotunnel geplaatst moeten worden onder de spoorlijn door
- hierbij dient rekening gehouden te worden met trillingen, diepte, licht,
raster, ...
Door te ontsnipperen voor bv. doelsoort otter zal ook bever, boommarter en
andere kleine soorten gebruik kunnen maken van de ecotunnels en zo een groter
leefgebied kunnen
gebruiken.
11. We ontharden maximaal de omgeving van Schildestrand om zo meer ruimte te voorzien voor de Antitankgracht, waterberging en een volwaardige ecologische en recreatieve verbinding.
De Antitankgracht is deels overwelfd tussen de kruising met de Noorderlaan en
de fortgracht rond het fort van 's Gravenwezel.
Het fort van 's Gravenwezel werd in de jaren '50 verkocht door defensie aan een
particuliere eigenaar.
Deze eigenaar heeft er een vakantiedomein van gemaakt met verschillende
vakantiehuisjes en een zwemvijver.
In de loop der jaren werden verschillende huisjes ingericht als woning en niet
meer als tweede verblijf.
De gewestplan bestemming van het fort is recreatiegebied.
Verblijfsrecreatie is toegestaan, een klein deel heeft als bestemming
natuurgebied. Er geldt echter geen woonrecht.
Veel van de huisjes hebben de tand des tijds niet goed doorstaan.
Verschillende huisjes zijn ook niet vergund en kunnen ook niet meer vergund
geraken.
Langs de Loze Visser en Bospad staan verschillende huisjes zonevreemd.
Dit gedeelte is ingekleurd als natuurgebied.
Sinds 2006 is de gemeente een aankoopbeleid gestart om de permanente bewoning
te stoppen.
Er werd ook een masterplan opgemaakt dat nu in de laatst fase van goedkeuring
zit. In het masterplan speelt het fort opnieuw een prominente rol en wordt de
recreatiezone hersteld zoals oorspronkelijk bedoeld.
Wat zijn (concrete) ruimtelijke
ingrepen die je wil nemen via deze actie?
De gemeente wil op termijn de Antitankgracht
opnieuw zichtbaar maken door de overwelving uit te breken.
Hiertoe zijn al enkele cruciale gronden die boven de overwelving liggen
verworven.
Langs Loze Visser en Bospad willen we de natuur opnieuw herstellen door de
percelen aan te kopen (of indien nodig te onteigenen), de huisjes af te breken
en de percelen opnieuw natuurlijke in te richten door te bebossen of bosranden
aan te leggen.
De recreatieve functie van de Antitankgracht opnieuw herstellen.
12. We zoeken naar mogelijkheden om in de valleien van Klein Schijn en
Zwanebeek de waterbufferende functie te verhogen. Het doel is om de relatie
tussen de waterloop en de vallei te herstellen, het risico op wateroverlast in
bewoonde gebieden te beperken, het risico op droogte te verminderen door
infiltratie te verhogen en snelle waterafvoer tegen te gaan.
Daarnaast is er aandacht voor het herstel van valleien en de
structuurkwaliteit, en voor de creatie van natte natuur om de genoemde effecten
extra kansen te bieden.
Concrete ruimtelijke ingrepen: hermeandering van waterloop, afgraven van
oeverwallen, specifieke ingrepen voor gerichte waterbuffering (= aanleg van
overstromingsgebieden), controle en herstel van de 5-meter zone langs de
waterlopen
13. De Venuslei is een (niet-uitgeruste) verharde
straat, die ongeveer 4 woonpercelen ontsluit. Uitgezonderd de tuinen is het
projectgebied bebost.
Langsheen de Heidestraat-Zuid bevinden zich verschillende woonpercelen.
Er loopt een recreatief pad doorheen het gebied, gelinkt aan de Antitankgracht.
Het pad is ter hoogte van de tuin van Heidestraat-Zuid 151 onderbroken.
Het bos bevindt zich tussen het Klein Schietveld, De Uitlegger en het
Wolvenbos.
De wens is niet enkel verdere bebouwing en vertuining van het gebied te voorkomen,
maar ook de bestaande verharding verwijderen door de bebouwing uit te
uitdoven/te beëindigen en de Venuslei die de woningen ontsluit te verwijderen.
Qua ontsluiting is er de ambitie om een volwaardige (alternatieve) recreatieve
route uit te bouwen, onder andere door de huidige obstakels langsheen de
Antitankgracht te verwijderen (vb. in functie van het vrijwaren van de 5 meter
zone langsheen een waterloop) en het huidige pad op te waarderen/te herstellen
(vb. obstakel ter hoogte van huisnummer 151 verwijderen).
Daarnaast is er de ambitie om de kruising van de Antitankgracht met de
Heidestraat-Zuid meer ruimte te geven: leesbaarheid verhogen voor doorgaand
verkeer en recreanten, passage voor de otter verbeteren,...
Dergelijke werken zijn vervat in de omgevingsvergunningsaanvraag die loopt voor
de aanleg van een fietspad Heidestraat-Zuid.
Het Leeg-Rietbeemden is een watergevoelig openruimtegebied, herbestemd door de
VR in 2024.
Het gebied maakt deel uit van het stroomgebied van de Laarse Beek en wordt
omhelst door een woonwijk, golfterrein en spoorberm.
Het gebied sluit zuidelijk en noordelijk ook aan op habitatrichtlijngebied.
Na aanduiding WORG, is de ontwikkelingsdruk op het gebied grotendeels
verdwijnen, maar rest nog onzekerheid over de toekomstige invulling ervan.
Het gebied is vandaag grotendeels ingevuld als agrarisch gebied, maar het
terrein is hiervoor zeer nat, waardoor enkel een inrichting als weidegebied
mogelijk is.
De jaarlijkse terugkerende overstroming van het gebied laat echter ook geen
langdurig stallen van vee toe.
De bestaande invulling dient dus minstens geëvalueerd te worden, rekening
houdend met de verscheidene potenties van het gebied.
Het gebied dient een gepaste open ruimte functie toegekend krijgen dat aansluit
om de inherente kwaliteiten van het stroomgebied, onder meer watercaptatie,
infiltratie, natuurkwaliteit, ecologische verbindingen (tussen
habitatrichtlijngebied).
Doorheen het gebied dient ook een recreatieve verbinding te worden gecreëerd
langsheen de Laarse Beek.
Die ingreep kan gecombineerd worden met inrichtingsvoorstellen naar het
golfterrein en spoorbermen toe.
15. We ontsnipperen de
verkeerswisselaar E313 - E34.
Analyse bestaande toestand: Wat
is het probleem dat je wil aanpakken via deze actie?
Het gebied van de verkeerswisselaar is volledig doorsneden met snelwegen.
De verkeerswisselaar en de aangrenzende gebieden van water-link vormen echter
een uiterst belangrijke - zij het niet altijd functionerende - schakel tussen
de andere complexen en hebben daarmee een scharnierfunctie in het geheel van
ecologische verbindingen.
Er bestaat nu via de verkeerswisselaar enkel een zeer minimale open verbinding
tussen de zone ten zuiden van E313 en de zone ten noorden ervan.
De bestaande doorgangen in de verkeerswisselaar (diensttunnels en viaduct)
maken een verbinding tussen de interne gedeeltes van de verkeerswisselaar en
het gebied ten noorden van E313.
De zuidelijke lus van de verkeerswisselaar (toegang naar E34) heeft echter geen
verbinding met het gebied ten zuiden van de autosnelweg ook niet via de duikers
van de waterlopen (behalve voor vis).
De enig mogelijke, zij het beperkte, toegang loopt aan de smalle zijkant van
het viaduct van E34 over E313.
De bruggen over E313 vormen welpotentiële verbindingen maar zijn daar niet op
voorzien.
In de ontsnipperingsstudie van E34/E313 worden alle knelpunten ter hoogte van
het boscomplex van Ranst (zoals het in de studie wordt genoemd en dat een
belangrijk deel van de Groenpool Antwerpen beslaat) geïnventariseerd en
oplossingen voorgesteld.
Belangrijke knopen bevinden zich ter hoogte van het bos van Ranst, ter hoogte
van de verkeerswisselaar, ter hoogte van Bossenstein/Broechemhof en ter hoogte
van Tappelbeek.
Achtergrondinformatie: de vervollediging van de asymmetrische verkeerswisselaar
wordt in het complex project De Nieuwe Rand bestudeert.
Het ontsnipperen van de omgeving kan dus versneld worden door de besluitvorming
uit het complex project.
Wat zijn (concrete) ruimtelijke ingrepen die je wil nemen via deze
actie?
In de ontsnipperingsstudie E313 en E34 uit 2011 staan enkele voorstellen tot
ontsnippering genoteerd, waarbij er meer wordt ingegaan op technische detail.
Wij noteren de ambities die vanaf 2018 werden genoteerd binnen de studie rond
de Groenpool Antwerpen:
• de Grote Merriebeek loopt momenteel onder de verkeerswisselaar via duikers
die omgevormd moeten worden tot ecoduikers.
• inrichten van een ecoduct over de E313 (in de noordelijkste zone van de
verkeerswisselaar (aanlooproute E34 naar E313) is ruimte om een breed
ecoviaduct te voorzien onder de weg)
• aanleggen meer gebiedseigen en ecologisch functionele beplanting van de
bermen + rekening houden met richtlijnen leefgebied otter
• inrichten van een bufferzone langsheen de verkeerswisselaar en de E313 oost
van minstens 25 meter breed
• plaatsen geluidsschermen langsheen snelwegen, om de verstoring van de fauna
te minderen
• omvormen van de duiker onder de E313 waardoor de Merriebeek loopt naar een
ecoduiker
Totaal benodigd budget om het GroenRand-project te
financieren: 11.450.000 euro.
GroenRand maakt aanbevelingen op korte termijn:
1. Een uitgebreide kostenraming en een gedetailleerde studie voor het
heropenen van de gedempte delen van de Antitankgracht.
2. Er moet worden onderzocht hoe de Antitankgracht tijdens droge periodes van
voldoende water kan worden voorzien.
3. Extra studies die helder inzicht bieden in de kostenraming en de praktische
uitvoering van deze acht ontsnipperende maatregelen:
* Bredabaan (N1) - aanleg ecotunnel, geleidingsrasters met doorgang voor
recreanten
* Brechtsebaan (N115) - aanleg ecotunnel, geleidingsrasters met doorgang voor
recreanten
* Ertbrandstraat (N11) - aanleg verkeersremmers, ecotunnel en geleiding,
aanplant haag/houtkant
* Abtsdreef Stabroek - aanleg ecotunnel en geleiding, plaatsen verkeersremmers,
houtwal
* Kalmthoutsesteenweg Kapellen - aanleg ecotunnel en geleiding
* Heidestraat-Noord Kapellen - aanleg ecopassage en plaatsen verkeersremmers
* St-Jobsesteenweg Schilde - aanleg ecotunnel en geleiding
* Zandhovensesteenweg Ranst - aanleg ecotunnel en geleiding
4. In de studie Herselteer (juli 2023) wordt benadrukt dat de zones voor de
kunstwerken, inclusief aanloophellingen, met spoed moeten worden aangekocht
(p.51 - voorwaarden voor realisatie).
We raden aan om een haalbaarheidsstudie uit te voeren om de opties voor een
tunnel of brug te verkennen.
5. Wij adviseren dringend om de aankoop van de benodigde gronden voor deze
verbinding met voorrang te behandelen.
Foto's sneeuwlandschappen: Anne Oostvogels - medewerker van Onze GroenRand-natuur
Geen opmerkingen:
Een reactie posten