Overleven tijdens de winter in het GroenRand-gebied: de bever
Terwijl de winter van 2026 zijn ijzige greep op de GroenRand-regio versterkt, veranderen de beken, zoals het Klein Schijn, in een kille en bevroren wereld.
De rietstengels staan als glazen soldaten in de bevroren modder en de wind huilt door de kale toppen van de populieren.
Maar onder de metersbrede koepel van de beverburcht, die als een besneeuwde heuvel in het landschap ligt, speelt zich een wonderlijk schouwspel van overlevingskunst af.
Binnenin de burcht heerst een serene rust.
Het is een architecturaal meesterwerk: de muren, een vlechtwerk van wilgentakken, modder en stenen, zijn inmiddels zo hard bevroren dat ze de burcht veranderen in een onneembare kluis.
Het bevroren pantser is onverwoestbaar.
In de centrale kamer, die bekleed is met een zacht bed van houtsnippers en droog gras, ligt de beverfamilie in een dichte kluwen tegen elkaar aan.
De jongen van vorig jaar, nu bijna volwassen, delen hun warmte met hun ouders.
Hun hartslag is iets vertraagd om energie te sparen, maar hun zintuigen blijven scherp.
Boven hun hoofden, in de nok van de burcht, bevindt zich de 'schoorsteen'.
Dit is een plek waar de modder bewust dunner is aangebracht.
De warme, vochtige lucht van de ademende bevers stijgt op en smelt een klein gaatje in de sneeuw erboven.
Voor een oplettende toeschouwer is dit het enige teken van leven: een minuscuul pluimpje damp dat in de vrieslucht van 2026 omhoog kringelt, als de rook uit de schoorsteen van een gezellig boshuisje.
Dan krijgt de patriarch van de familie honger.
Hij schudt zijn dichte, bruine vacht uit en glijdt van het droge plateau in de 'natte gang'.
Deze gang loopt steil naar beneden en mondt uit onder de waterspiegel.
Terwijl hij het water raakt, sluiten speciale klepjes in zijn neus en oren zich automatisch af.
Zijn ogen worden beschermd door een derde, transparant ooglid – een soort ingebouwde duikbril – waardoor hij in het troebele, ijzige water feilloos zijn weg kan vinden.
Hij zwemt de burcht uit, de wijde onderwaterwereld in.
Boven hem vormt het ijs een ondoordringbaar glazen dak.
In de herfst hebben ze hier, vlak bij de uitgang, hun 'wintervlot' aangelegd: een gigantische berg takken diep in de bodem verankerd.
Omdat het water hier diep is, bevriest het niet tot op de bodem, waardoor de bevers de hele winter toegang houden tot hun voedsel.
De kou van het water werkt als een natuurlijke vriezer; de bast van de wilgen en populieren blijft vers, sappig en vol suikers.
Met zijn krachtige oranje tanden, die door de ijzerinfiltratie in het glazuur sterker zijn dan bij welk ander knaagdier ook, hakt hij een malse tak los.
Plotseling merkt hij dat de lucht onder het ijs opraakt.
Geen paniek: hij weet precies waar de 'luchtbellen' zitten.
Onder het ijs vormen zich vaak grote bellen van methaan of uitgeademde lucht.
Hij zwemt naar zo'n bel, steekt zijn neus erin en haalt diep adem voordat hij met zijn buit terugkeert naar de burcht.
Terug op het droge plateau begint het ritueel van de maaltijd.
Met zijn behendige voorpootjes, die bijna op handjes lijken, houdt hij de tak vast en draait deze rond terwijl hij de voedzame bast eraf knabbelt, precies zoals wij een maïskolf eten.
De kale witte stokken die overblijven, worden niet weggegooid.
Die dienen als extra isolatie voor de vloer of als bouwmateriaal voor reparaties in de lente.
Zo verstrijken de maanden in een ritme van eten, poetsen en slapen.
De bever vertrouwt op zijn vetreserve in zijn staart en de kracht van zijn burcht. Terwijl de wereld boven het ijs wacht op de eerste warme zonnestralen van 2026, leeft de bever in zijn eigen, veilige universum, een verborgen koninkrijk waar de winter geen vijand is, maar een seizoen van rust en geborgenheid.
In 2023 zette GroenRand de bever extra in de kijker, omdat zich langs de oevers van de Antitankgracht een boeiend ecologisch schouwspel ontvouwt. De bever, jarenlang afwezig, laat hier opnieuw zijn sporen na. Wie in de vroege ochtendnevel langs met groen begroeide bunkers wandelt, herkent meteen de architecturale signatuur van Europa’s grootste knaagdier. De kenmerkende ‘zandlopervorm’ in de stammen van wilgen en populieren verraadt zijn passage. Langs de zijtakken van de gracht, zoals bij het Klein Schijn en in de secties van Brecht, Wijnegem en Ranst, verrijzen imposante dammen. Deze beverwerken fungeren als natuurlijke filters en waterbuffers, onmisbaar in tijden van klimaatverandering om verdroging van de omliggende Voorkempen tegen te gaan. De bevers gebruiken de Antitankgracht als een ‘dierostrade’, een veilige corridor tussen grotere bosgebieden zonder drukke wegen over te steken. Toch brengt hun terugkeer ook uitdagingen: op sommige plaatsen zijn de oevers kwetsbaar en kan een te ondiepe bevergang onder wandel- of ruiterpaden zinkgaten veroorzaken. Natuurbeheerders en vrijwilligers van Natuurpunt houden deze plekken nauwlettend in het oog. Waar waardevolle bomen bedreigd worden, plaatst men soms gaas, maar vaker kiest men voor ‘bevervriendelijk’ beheer door dood hout te laten liggen en zo de natuurlijke cyclus te versterken. Bekijk dit prachtige filmpje:
De bever doet het goed in onze regio. In Oelegem en Schilde werd hij eerder al meermaals waargenomen rond de Antitankgracht en Tappelbeek. Er loopt er soms zelfs één over het jaagpad van het ... www.gva.be |
 | Na de otter en de boommarter zet GroenRand dit jaar de bever in de kijker. Het grootste knaagdier van Europa voelt zich behoorlijk thuis in de regio van de Antitankgracht, waarvoor de ... www.hln.be |
 | Marc gorrens maakt prachtige beverbeelden met Wildcamera. Wildcamera’s zijn een ideaal hulpmiddel om de mysterieuze wereld van wilde dieren te ontdekken. groenrand.blogspot.com |
.
 | © Natuurpunt. Elk jaar zet GroenRand een zeldzaam dier in de kijker. In 2023 is dat de bever om een goede reden. Dit grootste knaagdier in Vlaanderen en Europa lijkt ... groenrand.blogspot.com |
 | ©Dirk de Beuckelaer . Eind oktober sluiten we ons werkjaar en het jaar van de bever af. groenrand.blogspot.com |
De wildcamera langs het Schijn in Wijnegem
De Wildcamera langs het Schijn in Heerenbos te Oelegem
De Wildcamera langs het Fort van Oelegem
Geen opmerkingen:
Een reactie posten