Hoewel minister Jo Brouns in zijn beleidsnota duidelijke toezeggingen doet, heeft hij geen budget vrijgemaakt voor ontsnippering
ZOERSEL, 25 mei 2026 – Natuurvereniging GroenRand viert haar tiende verjaardag met een weloverwogen organisatorische evolutie.
Vanaf mei 2026 stopt de vereniging met haar traditionele publieksactiviteiten, zoals geleide wandelingen en infoavonden.
GroenRand verschuift haar focus naar die van een pure politieke denktank en adviesgroep achter de schermen.
Aanleiding is de huidige stilval van het Vlaamse ontsnipperingsbeleid.
Vandaag sluit de Week van de Biodiversiteit af.
Hoewel minister Jo Brouns in zijn beleidsnota duidelijke engagementen opneemt, toont de begroting aan dat het centrale budget voor natuurtunnels en ecoducten momenteel op nul euro staat.
Als constructieve partner wil GroenRand politici ondersteunen om deze ambities alsnog waar te maken.
Vanaf mei 2026 stopt de vereniging met haar traditionele publieksactiviteiten, zoals geleide wandelingen en infoavonden.
GroenRand verschuift haar focus naar die van een pure politieke denktank en adviesgroep achter de schermen.
Aanleiding is de huidige stilval van het Vlaamse ontsnipperingsbeleid.
Vandaag sluit de Week van de Biodiversiteit af.
Hoewel minister Jo Brouns in zijn beleidsnota duidelijke engagementen opneemt, toont de begroting aan dat het centrale budget voor natuurtunnels en ecoducten momenteel op nul euro staat.
Als constructieve partner wil GroenRand politici ondersteunen om deze ambities alsnog waar te maken.
Vandaag sluiten we de Week van de Biodiversiteit af.
Halverwege deze week, op vrijdag 22 mei, was het nog de Internationale Dag voor Biologische Diversiteit.
Het thema was toen Lokaal handelen voor wereldwijde impact.
Dat is precies wat wij als GroenRand doen door parlementsleden rechtstreeks te informeren.
Door via het parlement te werken, zoekt de politiek naar nieuwe manieren om het vertrouwen van de burger in het beleid te versterken en openen we de dialoog.
Wij proberen parlementsleden te ondersteunen als de directe spreekbuis voor de burgers en de lokale maatschappelijke noden.
Dat is noodzakelijk, want onze natuur staat voor grote uitdagingen.
Halverwege deze week, op vrijdag 22 mei, was het nog de Internationale Dag voor Biologische Diversiteit.
Het thema was toen Lokaal handelen voor wereldwijde impact.
Dat is precies wat wij als GroenRand doen door parlementsleden rechtstreeks te informeren.
Door via het parlement te werken, zoekt de politiek naar nieuwe manieren om het vertrouwen van de burger in het beleid te versterken en openen we de dialoog.
Wij proberen parlementsleden te ondersteunen als de directe spreekbuis voor de burgers en de lokale maatschappelijke noden.
Dat is noodzakelijk, want onze natuur staat voor grote uitdagingen.
Zowel Vlaanderen als Nederland behoren tot de drukst bevolkte gebieden ter wereld. Door die vele wegen, spoorlijnen en verstedelijking is onze natuur doorheen de jaren sterk versnipperd geraakt.
Het landschap is daardoor een lappendeken van losse stukjes groen geworden.
Dit vormt een uitdaging voor de biodiversiteit, aangezien genetische isolatie en het lokaal achteruitgaan van dierpopulaties het directe gevolg zijn.
Het verbinden van natuur via wildtunnels, faunabuizen en ecoducten is dan ook een absolute prioriteit voor mens en natuur. Wegen splitsen leefgebieden op. Ontsnippering zorgt er juist voor dat unieke dieren zoals de otter veilig kunnen terugkeren.
Bovendien verhoogt het de algemene verkeersveiligheid door het risico op wildaanrijdingen met reeën of everzwijnen te verkleinen.
Grote, verbonden natuurgebieden bieden ons daarnaast een noodzakelijke bescherming tegen extreme droogte en overstromingen.
Het landschap is daardoor een lappendeken van losse stukjes groen geworden.
Dit vormt een uitdaging voor de biodiversiteit, aangezien genetische isolatie en het lokaal achteruitgaan van dierpopulaties het directe gevolg zijn.
Het verbinden van natuur via wildtunnels, faunabuizen en ecoducten is dan ook een absolute prioriteit voor mens en natuur. Wegen splitsen leefgebieden op. Ontsnippering zorgt er juist voor dat unieke dieren zoals de otter veilig kunnen terugkeren.
Bovendien verhoogt het de algemene verkeersveiligheid door het risico op wildaanrijdingen met reeën of everzwijnen te verkleinen.
Grote, verbonden natuurgebieden bieden ons daarnaast een noodzakelijke bescherming tegen extreme droogte en overstromingen.
De systematische aanpak in Nederland als inspiratiebron
De ecologische uitdagingen zijn aan weerszijden van de grens identiek, maar de aanpak verschilt fundamenteel.
Wij hebben het beleid van beide regio's objectief naast elkaar gelegd om te leren uit goede praktijken (zie link hieronder).
Het Vlaamse ontsnipperingsbeleid kampt anno 2026 met een structurele stilval, terwijl Nederland wereldwijd als een schoolvoorbeeld geldt.
Met hun Meerjarenprogramma Ontsnippering, gestart in 2005, stelden zij een duidelijk wettelijk doel voorop: alle 500 knelpunten aanpakken waar rijkswegen het natuurnetwerk kruisten.
De Nederlandse ministeries van Infrastructuur en Natuur werkten nauw samen met de wegbeheerders.
Dankzij structurele, meerjarige budgetten kreeg elk groot project standaard ecoducten of faunapassages.
Met succes, want ruim 90 procent van de knelpunten is inmiddels weggewerkt en de Nederlandse natuur is hierdoor voelbaar veerkrachtiger geworden.
Vlaanderen startte in 2019 eveneens met een hoopvol initiatief (onder leiding van Zuhal Demir): het Vlaams Actieprogramma Ecologische Ontsnippering, afgekort als VAPEO.
Voor het eerst werkten de agentschappen voor wegen en natuur, het Departement Omgeving en het onderzoeksinstituut INBO geïntegreerd samen.
In de eerste fase, van 2019 tot 2024, werden met de hulp van 50 miljoen euro aan Europese en Vlaamse relancemiddelen vijftien prioritaire projecten gebouwd.
Voor het eerst werkten de agentschappen voor wegen en natuur, het Departement Omgeving en het onderzoeksinstituut INBO geïntegreerd samen.
In de eerste fase, van 2019 tot 2024, werden met de hulp van 50 miljoen euro aan Europese en Vlaamse relancemiddelen vijftien prioritaire projecten gebouwd.
Dit ambitieuze ontsnipperingsbeleid wordt op papier heel mooi doorgetrokken in de officiële Beleidsnota Omgeving 2024-2029, die werd ingediend door Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns. Op bladzijde 26 van deze beleidsnota staat immers geschreven dat de Vlaamse overheid met VAPEO die natuurgebieden wil verbinden waar dit haalbaar is, om zo de weg-, water- en spoorinfrastructuur veiliger te maken voor mens en dier.
De nota belooft hierbij een goede samenwerking tussen het Departement Omgeving, het Agentschap voor Natuur en Bos, het Agentschap Wegen en Verkeer, de Vlaamse Waterweg en Infrabel, waarbij de focus eerst ligt op de plekken met de meeste impact.
De nota belooft hierbij een goede samenwerking tussen het Departement Omgeving, het Agentschap voor Natuur en Bos, het Agentschap Wegen en Verkeer, de Vlaamse Waterweg en Infrabel, waarbij de focus eerst ligt op de plekken met de meeste impact.
Als we kijken naar hoe het er in de praktijk aan toegaat in de tweede fase van het programma, zien we dat de uitvoering vertraging oploopt en soms zelfs helemaal stilvalt.
De tijdelijke Europese relancemiddelen zijn uitgeput.
De Vlaamse regering kiest er momenteel voor om de beschikbare middelen prioritair toe te wijzen aan de Blue Deal en het Klimaatadaptatieplan.
De proactieve, centrale financiering voor het ontsnipperingsprogramma vanuit het Departement Omgeving is vanaf 2026 daarom volledig stopgezet en op nul euro gezet.
Het Vlaamse beleid blijft steken in een haperende aanpak per project.
Vitale groene verbindingen liggen daardoor in de praktijk stil.
De tijdelijke Europese relancemiddelen zijn uitgeput.
De Vlaamse regering kiest er momenteel voor om de beschikbare middelen prioritair toe te wijzen aan de Blue Deal en het Klimaatadaptatieplan.
De proactieve, centrale financiering voor het ontsnipperingsprogramma vanuit het Departement Omgeving is vanaf 2026 daarom volledig stopgezet en op nul euro gezet.
Het Vlaamse beleid blijft steken in een haperende aanpak per project.
Vitale groene verbindingen liggen daardoor in de praktijk stil.
Samenwerking en het nakomen van gemaakte afspraken
Als constructieve partner wijzen wij er in alle sereniteit op dat minister Jo Brouns hierdoor dreigt af te wijken van de gemaakte engagementen uit zijn eigen beleidsnota.
We benadrukken dat er in onze regio, de Antwerpse oostrand, al heel wat waardevol ontwerpend onderzoek is gebeurd.
Deze diepgaande studies werden geleid door het Departement Omgeving zelf, maar zijn concreet uitgevoerd door de deskundige studiebureaus Hesselteer en bureau OMGEVING.
Dit werk leverde tastbare en wetenschappelijk onderbouwde plannen op voor cruciale knelpunten, zoals de ecologische ontsnippering van de Turnhoutsebaan Oost en het realiseren van een veilige corridor voor fauna tussen het Groot Schietveld en het Klein Schietveld. Hoewel de absolute urgentie van deze projecten door de rapporten van Hesselteer en bureau OMGEVING zwart-op-wit is bewezen om de overlevingskansen van lokale dieren te garanderen, blijft de effectieve realisatie op het terrein uit.
We benadrukken dat er in onze regio, de Antwerpse oostrand, al heel wat waardevol ontwerpend onderzoek is gebeurd.
Deze diepgaande studies werden geleid door het Departement Omgeving zelf, maar zijn concreet uitgevoerd door de deskundige studiebureaus Hesselteer en bureau OMGEVING.
Dit werk leverde tastbare en wetenschappelijk onderbouwde plannen op voor cruciale knelpunten, zoals de ecologische ontsnippering van de Turnhoutsebaan Oost en het realiseren van een veilige corridor voor fauna tussen het Groot Schietveld en het Klein Schietveld. Hoewel de absolute urgentie van deze projecten door de rapporten van Hesselteer en bureau OMGEVING zwart-op-wit is bewezen om de overlevingskansen van lokale dieren te garanderen, blijft de effectieve realisatie op het terrein uit.
Vlaanderen hanteert vandaag immers een passief beleid dat volledig afhankelijk is van het meeliften met al geplande wegenwerken, of van de portemonnee van lokale steden en gemeenten.
Deze budgettaire situatie werd onlangs pijnlijk duidelijk tijdens de felle begrotingsgesprekken in het Vlaams Parlement op maandag 24 en dinsdag 25 november 2025.
Die debatten kwamen er niet zomaar.
Wij hebben vooraf diepgaande gesprekken gevoerd met diverse volksvertegenwoordigers en stuurden op zondag 23 november 2025 een adviserende open brief naar de commissieleden.
In plaats van louter publiekelijk te protesteren, hebben we onze opgebouwde technische expertise rechtstreeks met de politici gedeeld.
Deze budgettaire situatie werd onlangs pijnlijk duidelijk tijdens de felle begrotingsgesprekken in het Vlaams Parlement op maandag 24 en dinsdag 25 november 2025.
Die debatten kwamen er niet zomaar.
Wij hebben vooraf diepgaande gesprekken gevoerd met diverse volksvertegenwoordigers en stuurden op zondag 23 november 2025 een adviserende open brief naar de commissieleden.
In plaats van louter publiekelijk te protesteren, hebben we onze opgebouwde technische expertise rechtstreeks met de politici gedeeld.
We toonden concreet aan dat de tweede fase van het ontsnipperingsprogramma zonder eigen middelen stilvalt.
De Vlaamse Regering kiest er namelijk voor om ecologische ingrepen voortaan verplicht te koppelen aan reguliere, grote wegenwerken.
De geldkraan om gevaarlijke knelpunten direct en zelfstandig op te lossen is dicht, en de financiering verschuift van het Departement Omgeving naar het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV).
Dit betekent dat kwetsbare locaties niet langer proactief beveiligd kunnen worden. Als een weg een barrière vormt voor dieren, maar niet op de planning staat voor een heraanleg, komt er simpelweg geen tunnel of ecoduct.
Gewapend met deze feiten en cijfers konden de parlementsleden tijdens de begrotingsbesprekingen een heel gerichte en constructieve dialoog voeren met de minister.
De Vlaamse Regering kiest er namelijk voor om ecologische ingrepen voortaan verplicht te koppelen aan reguliere, grote wegenwerken.
De geldkraan om gevaarlijke knelpunten direct en zelfstandig op te lossen is dicht, en de financiering verschuift van het Departement Omgeving naar het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV).
Dit betekent dat kwetsbare locaties niet langer proactief beveiligd kunnen worden. Als een weg een barrière vormt voor dieren, maar niet op de planning staat voor een heraanleg, komt er simpelweg geen tunnel of ecoduct.
Gewapend met deze feiten en cijfers konden de parlementsleden tijdens de begrotingsbesprekingen een heel gerichte en constructieve dialoog voeren met de minister.
De kritiek vanuit de parlementsleden was dan ook niet mals.
Verschillende volksvertegenwoordigers uitten hun diepe bezorgdheid dat het ontsnipperingsbeleid hierdoor volledig stilvalt.
Commissieleden bekritiseerden het feit dat de Vlaamse Regering weliswaar mooie beloften doet over natuurbehoud, maar weigert om daar geld voor uit te trekken.
Hierdoor worden externe partners en lokale verenigingen in totale onzekerheid achtergelaten.
Zonder centrale regie en harde cijfers stelt het veelbelovende ontsnipperingsplan van vroeger in de praktijk niets meer voor.
Verschillende volksvertegenwoordigers uitten hun diepe bezorgdheid dat het ontsnipperingsbeleid hierdoor volledig stilvalt.
Commissieleden bekritiseerden het feit dat de Vlaamse Regering weliswaar mooie beloften doet over natuurbehoud, maar weigert om daar geld voor uit te trekken.
Hierdoor worden externe partners en lokale verenigingen in totale onzekerheid achtergelaten.
Zonder centrale regie en harde cijfers stelt het veelbelovende ontsnipperingsplan van vroeger in de praktijk niets meer voor.
Landschapsbenadering als verbindend instrument
Voor een organisatie als de onze, die zich altijd positief opstelt, raakt deze budgettaire verschuiving een gevoelige snaar. GroenRand stimuleert al tien jaar lang een meer gebiedsgerichte en geïntegreerde aanpak van projecten en acties, waarbij de landschapsbenadering als krachtig instrument aan de basis ligt.
Wij vinden het van cruciaal belang dat overheden, landbouwers, bosbeheerders en administraties in onderling overleg rond de tafel gaan om gedragen oplossingen te vinden voor de versnipperde natuur.
Binnen complexe projecten in de Antwerpse Voorkempen hebben wij telkens de kaart van de dialoog getrokken om alle neuzen in dezelfde richting te krijgen rond cruciale zones zoals de Schietvelden en de Antitankgracht.
Wij vinden het van cruciaal belang dat overheden, landbouwers, bosbeheerders en administraties in onderling overleg rond de tafel gaan om gedragen oplossingen te vinden voor de versnipperde natuur.
Binnen complexe projecten in de Antwerpse Voorkempen hebben wij telkens de kaart van de dialoog getrokken om alle neuzen in dezelfde richting te krijgen rond cruciale zones zoals de Schietvelden en de Antitankgracht.
Na een decennium van constructief overleg, plannen maken en het zoeken naar compromissen, hopen onze vrijwilligers en onze achterban nu wel op tastbare resultaten op het terrein.
Het wegvallen van het centrale, zelfstandige budget bemoeilijkt dit partnerschap.
Het is belangrijk dat het overlegmodel daadkrachtig blijft; wanneer er samen een klimaatgordel, een soortenbeschermingsprogramma voor de otter of een projectplan voor de Antitankgracht worden overeengekomen, moeten ook de middelen volgen om de afgesproken faunapassages daadwerkelijk te realiseren.
Het wegvallen van het centrale, zelfstandige budget bemoeilijkt dit partnerschap.
Het is belangrijk dat het overlegmodel daadkrachtig blijft; wanneer er samen een klimaatgordel, een soortenbeschermingsprogramma voor de otter of een projectplan voor de Antitankgracht worden overeengekomen, moeten ook de middelen volgen om de afgesproken faunapassages daadwerkelijk te realiseren.
Onze vereniging kiest bewust voor de parlementaire weg en de inhoudelijke dialoog, al is dat in het huidige politieke landschap niet altijd eenvoudig.
Individuele parlementsleden moeten vaak rekening houden met strakke partijlijnen. Door ons te richten op de inhoud en de oorspronkelijke rol van parlementsleden als vertegenwoordigers van het volk, willen we een positieve dynamiek creëren.
We streven ernaar een brug te slaan tussen maatschappelijke behoeften en politieke besluitvorming, los van polarisatie.
Individuele parlementsleden moeten vaak rekening houden met strakke partijlijnen. Door ons te richten op de inhoud en de oorspronkelijke rol van parlementsleden als vertegenwoordigers van het volk, willen we een positieve dynamiek creëren.
We streven ernaar een brug te slaan tussen maatschappelijke behoeften en politieke besluitvorming, los van polarisatie.
Door onze opgebouwde dossierkennis, de open brief en de persoonlijke contacten met parlementsleden rechtstreeks om te zetten in parlementaire actie, behouden we een volledig onafhankelijke en gerespecteerde positie.
We maken abstracte cijfers tastbaar. Wanneer we aantonen dat een streng beschermde diersoort als de otter na een succesvolle terugkeer in de Antwerpse Voorkempen het risico loopt onmiddellijk te worden doodgereden door een gebrek aan infrastructuur, leveren we het feitenmateriaal waarmee politici een sereen en zinvol debat kunnen voeren.
We maken abstracte cijfers tastbaar. Wanneer we aantonen dat een streng beschermde diersoort als de otter na een succesvolle terugkeer in de Antwerpse Voorkempen het risico loopt onmiddellijk te worden doodgereden door een gebrek aan infrastructuur, leveren we het feitenmateriaal waarmee politici een sereen en zinvol debat kunnen voeren.
Onze nieuwe werkwijze vanaf mei 2026: focus op de begrotingskalender
Deze adviserende rol sluit naadloos aan bij onze toekomst.
Wij vieren ons tiende bestaansjaar met deze organisatorische evolutie.
We stoppen met onze brede publiekswerking omdat de grote plannen voor de natuur in de Voorkempen inmiddels officieel op de politieke agenda staan.
Deze agenda is concreet uitgewerkt in drie grote dossiers: de realisatie van een robuuste Klimaatgordel rond de Antwerpse Groene Rand, het goedgekeurde Vlaamse Soortenbeschermingsprogramma voor de otter, en het nieuwe actiegerichte Projectplan Antitankgracht voor de periode 2026 tot 2031.
Wij vieren ons tiende bestaansjaar met deze organisatorische evolutie.
We stoppen met onze brede publiekswerking omdat de grote plannen voor de natuur in de Voorkempen inmiddels officieel op de politieke agenda staan.
Deze agenda is concreet uitgewerkt in drie grote dossiers: de realisatie van een robuuste Klimaatgordel rond de Antwerpse Groene Rand, het goedgekeurde Vlaamse Soortenbeschermingsprogramma voor de otter, en het nieuwe actiegerichte Projectplan Antitankgracht voor de periode 2026 tot 2031.
Er is momenteel geen behoefte meer aan extra voorbereidende plannen, maar wel aan de effectieve uitvoering van de bestaande dossiers.
Omdat de benodigde budgetten voor deze projecten nog verankerd moeten worden in de Vlaamse begroting, start GroenRand vanaf deze maand met een heel gerichte lobbycampagne die is afgestemd op de officiële politieke kalender van 2026.
Omdat de benodigde budgetten voor deze projecten nog verankerd moeten worden in de Vlaamse begroting, start GroenRand vanaf deze maand met een heel gerichte lobbycampagne die is afgestemd op de officiële politieke kalender van 2026.
Achter de schermen starten de kabinetten in mei en juni al met de voorbereidingen voor het komende jaar.
Wij grijpen daarom de nakende tussentijdse begrotingsaanpassing van juni 2026 en de grote begrotingscontrole van oktober 2026 aan om via bevriende parlementsleden de ministers Brouns (Omgeving) en De Ridder (Mobiliteit) aan te sporen interne middelen te verschuiven naar VAPEO.
Wij grijpen daarom de nakende tussentijdse begrotingsaanpassing van juni 2026 en de grote begrotingscontrole van oktober 2026 aan om via bevriende parlementsleden de ministers Brouns (Omgeving) en De Ridder (Mobiliteit) aan te sporen interne middelen te verschuiven naar VAPEO.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten