GroenRand vraagt rust in de Antwerpse Voorkempen: "Aanlijnen is de enige kans voor onze jonge wilde dieren"

GroenRand pleit voor rust in de Antwerpse Voorkempen: "Aanlijnen is de beste kans voor onze jonge wilde dieren"

De pen van Glenn

De lente verandert onze prachtige bos- en natuurgebieden elk jaar in grote, levendige kraamklinieken.
Voor veel mensen is dit dan ook het ideale moment om de wandelschoenen aan te trekken en samen met hun trouwe viervoeter te genieten van de ontwakende fauna en flora.
Helaas brengt deze menselijke aanwezigheid, en specifiek het gedrag van loslopende honden, een zware schaduwzijde met zich mee voor de kwetsbare bewoners van het wild.
Wat voor een hondeneigenaar begint als een onschuldige, speelse wandeling waarbij het dier even vrij mag rennen, mondt voor wilde dieren maar al te vaak uit in een drama met ingrijpende en ernstige gevolgen.

Wat voor een hond een onschuldig spel lijkt, betekent voor dieren in het wild namelijk pure doodsangst en stress.
In het vroege voorjaar vullen de opvangcentra voor vogels en wilde dieren zich in een mum van tijd met hulpbehoevende wezen.

Deze periode van het jaar is traditioneel extreem druk voor de hardwerkende medewerkers van het opvangcentrum.
De stroom aan binnengebrachte dieren kent tijdens deze maanden een absolute piek, waardoor het sowieso weer een heel intensief seizoen belooft te worden.
Dagelijks komen er meerdere jonge dieren binnen die zonder snelle menselijke hulp geen schijn van kans zouden hebben om te overleven.

Naast jonge ganzen gaat het onder meer om hulpeloze hazen, jonge reeën en verschillende kwetsbare vogelsoorten.
Een treffend en concreet voorbeeld hiervan speelde zich af in de maand april, toen een groep van zeven jonge grauwe gansjes moederloos, alleen en volledig op zichzelf aangewezen in het opvangcentrum belandde.
De directe oorzaak van hun vroegtijdige scheiding van de ouders was een loslopende hond die de volwassen ganzen angstaanjagend had opgejaagd.
In de blinde paniek die door deze plotselinge verstoring ontstond, vluchtten de ouders halsoverkop weg om zichzelf in veiligheid te brengen.
Ze keerden door de aanhoudende stress helaas niet meer naar hun kroost terug, waardoor de pluizige kleintjes helemaal alleen achterbleven.

Volgens het opvangcentrum zijn jonge dieren in het wild in deze vroege levensfase uiterst sterk afhankelijk van hun ouders om te overleven.
Specifiek bij ganzen volgen de jongen immers voortdurend en instinctief de voetstappen van hun ouders.
Ze leren van hen hoe ze geschikt voedsel moeten zoeken en hoe ze zich veilig over het water moeten bewegen.
Bovendien vervullen de volwassen vogels een cruciale fysieke rol bij de temperatuurregeling van hun kroost.

De ouders houden de kleintjes namelijk lekker warm doordat de jongen dicht onder hun dichte verenpak kruipen.
Zodra deze vitale ouderlijke bescherming plotseling wegvalt door menselijke verstoring, loeren onderkoeling, honger en predatie direct om de hoek.

In het opvangcentrum probeert men dit grote gemis nu zo goed mogelijk te compenseren voor de jonge vogels.
De binnengebrachte jonge dieren krijgen er momenteel alle nodige zorg, kunstmatige warmte en de absolute rust die nodig is om alsnog veilig verder op te groeien.
De impact van loslopende honden reikt echter veel verder dan alleen deze incidenten langs de waterkant.
Wanneer honden vrij loslopen, raken jonge dieren hun ouders kwijt, worden kwetsbare nesten halsoverkop verlaten en vallen er soms zelfs zware gewonden.
Veel hondeneigenaars overschatten de controle over hun huisdier of onderschatten het diepgewortelde natuurlijke jachtinstinct van hun hond.
Zodra een hond vrolijk van de wandelpaden afwijkt en het struikgewas of het hoge gras induikt, worden de alarmbellen in de natuur direct geactiveerd.
Vooral grondbroeders zijn hierbij uiterst kwetsbaar voor de spoorzoekende viervoeters.

Wanneer de oudervogels een hond opmerken, vliegen ze vaak in paniek op van het nest om de indringer weg te lokken van hun eieren of jongen.
Tijdens deze afwezigheid koelen de eieren onherstelbaar af of worden de kuikens een gemakkelijke prooi voor oplettende kraaien en vossen.
Ook grotere zoogdieren delen helaas flink in de klappen tijdens het broed- en geboorteseizoen.
Reekalfjes worden in de lenteperiode door de reegeit perfect gecamoufleerd achtergelaten in het hoge gras of tussen dichte struiken.
Ze hebben in hun eerste levensweken amper een eigen lichaamsgeur om zich te verdedigen tegen natuurlijke predatoren.
Een rondsnuffelende hond kan zo’n verborgen kalfje echter heel gemakkelijk ontdekken en wild opschrikken.
De paniek die op dat moment ontstaat is werkelijk enorm voor het jonge dier.
Jonge reetjes rennen blindelings weg, lopen zich soms te pletter tegen omheiningen, raken ernstig gewond of worden in het ergste geval doodgebeten.
Zelfs als een hond een dier niet fysiek kwetst, kan het achtergelaten geurspoor al voor een ramp zorgen.

Het geurspoor dat de hond achterlaat bij het snuffelen aan een verstopt reekalfje of een jonge haas is dikwijls voldoende voor het moederdier om het jong nadien definitief te verstoten.
Om al deze dringende redenen geldt er in nagenoeg alle bos- en natuurgebieden een strikte en heldere leibandplicht.
Het is een cruciale maatregel waar ook het Agentschap voor Natuur en Bos in deze drukke periode extra hard op wijst.
Honden die netjes aan de lijn op de voorziene paden blijven, vormen namelijk een voorspelbare en acceptabele factor voor het wild.
Wie de regels bewust aan zijn laars laapt, riskeert een gepeperde boete die flink kan oplopen.
Dit basisbedrag stijgt aanzienlijk naargelang het aantal loslopende honden, de mate van de vastgestelde schade aan de flora en fauna, of bij herhaaldelijke overtredingen.

De noodzaak om honden aangelijnd te houden beperkt zich overigens niet louter tot de officieel aangeduide natuurreservaten of dichte bossen.
Het opvangcentrum benadrukt het belang van een leiband en vraagt daarom uitdrukkelijk om honden steeds aan te lijnen.
Dit geldt ook op andere plaatsen zoals langs weilanden, landbouwakkers en open velden.
Hazen werpen hun jongen immers vaak in open velden en vogels nestelen graag in de lage graskanten of sloten.
Het dringende advies is dan ook om honden altijd aan de leiband te houden, behalve in de specifiek daarvoor voorziene losloopzones.
De natuur is van iedereen, ook van de wilde dieren die er hun permanente thuis hebben.
Zij hebben in ons dichtbevolkte landschap al historisch weinig ruimte over om in alle rust op te kunnen groeien.
Natuurvereniging GroenRand hanteert in dit actuele maatschappelijke debat een standvastig en helder standpunt.
Honden horen in kwetsbare natuurgebieden te allen tijde strikt aan de leiband te lopen.

In haar officiële communicatie en visierapporten over de Antwerpse Voorkempen legt de vereniging de nadruk op de enorme recreatiedruk waarmee de lokale natuur dagelijks kampt.
GroenRand stelt dat de ecologische draagkracht van deze waardevolle gebieden, zoals de strategische Antitankgrachtzone, haar absolute limieten heeft bereikt.
Om deze unieke, ecologische corridors te beschermen, pleit de vereniging resoluut voor een vorm van laagdynamische recreatie.
Dit betekent concreet dat wandelaars te allen tijde op de paden moeten blijven en dat honden zonder uitzondering aangelijnd moeten zijn.

Alleen zo krijgen de schaarse lokale fauna and de grondbroeders de broodnodige rust die ze nodig hebben om simpelweg te overleven.
De visie van GroenRand reikt echter veel verder dan louter de ecologische bescherming van planten en dieren.
De vereniging focust in haar rapporten ook sterk op het harmonieus samengaan van de verschillende soorten recreanten.
Zij is van mening dat een natuurgebied een veilige en rustige oase moet zijn voor élke bezoeker die er rondloopt.
Wandelaars, lopers, gezinnen met jonge kinderen en rustzoekers mogen niet gehinderd, bang gemaakt of opgeschrikt worden door vrij rondrennende honden.
GroenRand trekt hierbij een duidelijke parallel met andere populaire vormen van recreatie in de openbare ruimte.
Net zoals bij het weren van snelle fietsers op smalle wandelpaden, eist de vereniging dat hondeneigenaars de gedeelde ruimte respecteren door hun verantwoordelijkheid te nemen.

Het standpunt van GroenRand is dan ook geenszins anti-hond, maar juist fundamenteel pro-natuur.
De vereniging benadrukt dat honden en hun baasjes absoluut welkom zijn om van het groen en de open ruimte te genieten, mits er duidelijke grenzen worden gerespecteerd.
Voor GroenRand is de leibandplicht geen vrijblijvende optie, maar een absolute ondergrens om de kwetsbare natuurwaarden en de veiligheid in de regio op lange termijn in stand te houden.
Een klein beetje discipline en verantwoordelijkheidsgevoel van elke hondeneigenaar kan hierin echt een wereld van verschil maken.
Door simpelweg de leiband overal vast te klikken, wordt voorkomen dat nesten worden verlaten of jonge dieren onnodig sterven.
Het biedt hen bovendien de eerlijke kans waar ze recht op hebben, namelijk opgroeien in de rust van hun eigen natuurlijke habitat.