De Voorkempen verbonden: Natura 2000 in de Schijnwerpers van GroenRand
Het Europese natuurbeschermingsbeleid stoelt in grote mate op het Natura 2000-netwerk, een grensoverschrijdend ecologisch samenwerkingsverband dat wettelijk is verankerd in de Vogelrichtlijn van 1979 en de Habitatrichtlijn van 1992.
Dit netwerk verplicht de lidstaten van de Europese Unie om kwetsbare ecosystemen te beschermen en achteruitgaande populaties van wilde planten- en diersoorten in een gunstige staat van instandhouding te brengen of te houden.
In Vlaanderen krijgt dit stringente beleid juridische vorm via de formele aanduiding van Speciale Beschermingszones (SBZ), die verankerd zijn in het Vlaamse Natuurdecreet van 1997 om biologische achteruitgang een halt toe te roepen.
Binnen het werkingsgebied van GroenRand, de groene en bosrijke regio ten oosten van de Antwerpse agglomeratie, liggen zes van deze internationaal cruciale zones.
Dit specifieke landschap herbergt een unieke mozaïek van kasteelparken, eeuwenoude loofbossen, natte beekvalleien, historische militaire structuren en zeldzame relicten van de authentieke Kempense heide.
Samen bieden deze subgebieden een veilig leefgebied aan meer dan twintig Europees beschermde habitattypes en een veertigtal zeldzame dier- en plantensoorten die zonder actieve ingrepen uit de regio zouden verdwijnen.
Dit netwerk verplicht de lidstaten van de Europese Unie om kwetsbare ecosystemen te beschermen en achteruitgaande populaties van wilde planten- en diersoorten in een gunstige staat van instandhouding te brengen of te houden.
In Vlaanderen krijgt dit stringente beleid juridische vorm via de formele aanduiding van Speciale Beschermingszones (SBZ), die verankerd zijn in het Vlaamse Natuurdecreet van 1997 om biologische achteruitgang een halt toe te roepen.
Binnen het werkingsgebied van GroenRand, de groene en bosrijke regio ten oosten van de Antwerpse agglomeratie, liggen zes van deze internationaal cruciale zones.
Dit specifieke landschap herbergt een unieke mozaïek van kasteelparken, eeuwenoude loofbossen, natte beekvalleien, historische militaire structuren en zeldzame relicten van de authentieke Kempense heide.
Samen bieden deze subgebieden een veilig leefgebied aan meer dan twintig Europees beschermde habitattypes en een veertigtal zeldzame dier- en plantensoorten die zonder actieve ingrepen uit de regio zouden verdwijnen.
Het grootste en ecologisch meest complexe Natura 2000-gebied in deze specifieke regio staat bekend onder de officiële code BE2100017 en omvat de bos- en heidegebieden ten oosten van Antwerpen.
Dit uitgestrekte netwerk beslaat ruim vijfduizend hectare en koppelt bekende natuurcomplexen zoals het historische Zoerselbos, de uitgestrekte Brechtse Heide, het militaire domein het Groot Schietveld en de ecologisch waardevolle Visbeekvallei aan elkaar.
Dit reusachtige complex blinkt uit door zijn abrupte gradiënten, waarbij kalkarme en droge zandgronden onverwacht overgaan in extreem natte, venige beekvalleien met kwelwater.
Dit zorgt voor een enorme variatie aan microklimaten op een relatief kleine oppervlakte, wat de overleving van diverse kwetsbare populaties garandeert.
Een heel ander type beschermde zone wordt gevormd door de historische fortengordels rond Antwerpen (BE2100045), die specifiek zijn aangeduid als Natura 2000-gebied vanwege hun cruciale functie als vleermuizenhabitat.
De bakstenen forten van onder andere Schoten, Brasschaat en Oelegem bootsen met hun diepe, donkere gangenstelsels en constante, koele binnentemperatuur perfect de omstandigheden na van natuurlijke grotten.
Hierdoor zijn deze militaire relictstructuren in de praktijk uitgegroeid tot de allerbelangrijkste overwinteringsplaatsen voor vleermuizen in heel Noord-België.
Dit uitgestrekte netwerk beslaat ruim vijfduizend hectare en koppelt bekende natuurcomplexen zoals het historische Zoerselbos, de uitgestrekte Brechtse Heide, het militaire domein het Groot Schietveld en de ecologisch waardevolle Visbeekvallei aan elkaar.
Dit reusachtige complex blinkt uit door zijn abrupte gradiënten, waarbij kalkarme en droge zandgronden onverwacht overgaan in extreem natte, venige beekvalleien met kwelwater.
Dit zorgt voor een enorme variatie aan microklimaten op een relatief kleine oppervlakte, wat de overleving van diverse kwetsbare populaties garandeert.
Een heel ander type beschermde zone wordt gevormd door de historische fortengordels rond Antwerpen (BE2100045), die specifiek zijn aangeduid als Natura 2000-gebied vanwege hun cruciale functie als vleermuizenhabitat.
De bakstenen forten van onder andere Schoten, Brasschaat en Oelegem bootsen met hun diepe, donkere gangenstelsels en constante, koele binnentemperatuur perfect de omstandigheden na van natuurlijke grotten.
Hierdoor zijn deze militaire relictstructuren in de praktijk uitgegroeid tot de allerbelangrijkste overwinteringsplaatsen voor vleermuizen in heel Noord-België.
Aan de randen en grenzen van de Voorkempen liggen de overige vier gebieden, die elk een eigen specialistische bijdrage leveren aan het overkoepelende netwerk.
De randzones van de Beneden-Schelde (BE2100021) reiken tot in het uiterste westen van de regio en zijn met hun getijdengevoelige slikken, schorren en natte poldergraslanden van vitaal belang voor overtrekkende watervogels.
Dwars door het hart van de regio stroomt de Schijnvallei, waar de vallei van de Groot Schijn fungeert als een ecologische snelweg die de diepe Kempen verbindt met de Antwerpse rand.
Aan de zuidgrens zorgt de vallei van de Kleine Nete met haar natuurlijk meanderende laaglandrivier, natuurlijke overstromingsvlaktes en historisch stabiele valleibossen voor een onmisbare hydrologische dynamiek.
Helemaal in het noorden, op de grens met Nederland, liggen tot slot De Maatjes en de Markvallei.
Dit is een uitgestrekt laagveengebied en weidevogelreservaat dat bestaat uit een doolhof van rietlanden, natte hooilanden en oude turfputten, wat een absolute zeldzaamheid is binnen de overwegend droge en zandige Kempense bodemstructuur.
De randzones van de Beneden-Schelde (BE2100021) reiken tot in het uiterste westen van de regio en zijn met hun getijdengevoelige slikken, schorren en natte poldergraslanden van vitaal belang voor overtrekkende watervogels.
Dwars door het hart van de regio stroomt de Schijnvallei, waar de vallei van de Groot Schijn fungeert als een ecologische snelweg die de diepe Kempen verbindt met de Antwerpse rand.
Aan de zuidgrens zorgt de vallei van de Kleine Nete met haar natuurlijk meanderende laaglandrivier, natuurlijke overstromingsvlaktes en historisch stabiele valleibossen voor een onmisbare hydrologische dynamiek.
Helemaal in het noorden, op de grens met Nederland, liggen tot slot De Maatjes en de Markvallei.
Dit is een uitgestrekt laagveengebied en weidevogelreservaat dat bestaat uit een doolhof van rietlanden, natte hooilanden en oude turfputten, wat een absolute zeldzaamheid is binnen de overwegend droge en zandige Kempense bodemstructuur.
Binnen deze zes zones geniet een brede waaier aan specifieke leefgebieden wettelijke bescherming.
Centraal hierin staan de oude eikenbossen op zuur zand (habitat 9190), die kenmerkend zijn voor de Kempense zandgronden en bekendstaan om hun dikke strooisellaag en rijke mossenflora.
Nog zeldzamer zijn de alluviale bossen op slibrijke, natte bodems langs de actieve beeklopen, die internationaal bekendstaan als elzen-eschenbossen (habitat 91E0*).
Omdat deze bossen regelmatig overstromen en een uitzonderlijk hoge biodiversiteit herbergen, heeft de Europese Unie ze als prioritair habitattype aangemerkt.
Dit betekent dat lidstaten een absolute wettelijke noodzaak hebben om deze specifieke bossen te vrijwaren van vernietiging of verdere verdroging.
Naast de bossen vormen de open heidelandschappen een hoeksteen van de Voorkempen.
Zowel de droge Europese heide (habitat 4030) als de vochtige heide met dophei (habitat 4010) zijn habitats die afhankelijk zijn van voedselarme omstandigheden, net zoals de oligotrofe tot mesotrofe vennen en de historisch unieke blauwgraslanden (habitat 6410), die hun naam danken aan de specifieke blauwachtige verkleuring van de grassen en cypergrassen in de nazomer.
Centraal hierin staan de oude eikenbossen op zuur zand (habitat 9190), die kenmerkend zijn voor de Kempense zandgronden en bekendstaan om hun dikke strooisellaag en rijke mossenflora.
Nog zeldzamer zijn de alluviale bossen op slibrijke, natte bodems langs de actieve beeklopen, die internationaal bekendstaan als elzen-eschenbossen (habitat 91E0*).
Omdat deze bossen regelmatig overstromen en een uitzonderlijk hoge biodiversiteit herbergen, heeft de Europese Unie ze als prioritair habitattype aangemerkt.
Dit betekent dat lidstaten een absolute wettelijke noodzaak hebben om deze specifieke bossen te vrijwaren van vernietiging of verdere verdroging.
Naast de bossen vormen de open heidelandschappen een hoeksteen van de Voorkempen.
Zowel de droge Europese heide (habitat 4030) als de vochtige heide met dophei (habitat 4010) zijn habitats die afhankelijk zijn van voedselarme omstandigheden, net zoals de oligotrofe tot mesotrofe vennen en de historisch unieke blauwgraslanden (habitat 6410), die hun naam danken aan de specifieke blauwachtige verkleuring van de grassen en cypergrassen in de nazomer.
De dwingende noodzaak om deze habitats te beschermen wordt weerspiegeld in de veertig doelsoorten die in de Voorkempen nauwgezet worden gemonitord.
Dankzij de fortengordels is de regio een internationale hotspot voor zeldzame vleermuizen zoals de meervleermuis, die grote, open wateroppervlakken nodig heeft om vlak boven het wateroppervlak op insecten te jagen.
Ook de ingekorven vleermuis is hier te vinden, een dier dat een strikte combinatie vereist van oude bossen als jachtgebied en de rustige forten als winterverblijf.
In de vochtige overgangszones op de grond leven zeldzame amfibieën en reptielen, waaronder de adder.
Dankzij de fortengordels is de regio een internationale hotspot voor zeldzame vleermuizen zoals de meervleermuis, die grote, open wateroppervlakken nodig heeft om vlak boven het wateroppervlak op insecten te jagen.
Ook de ingekorven vleermuis is hier te vinden, een dier dat een strikte combinatie vereist van oude bossen als jachtgebied en de rustige forten als winterverblijf.
In de vochtige overgangszones op de grond leven zeldzame amfibieën en reptielen, waaronder de adder.
In de Visbeekvallei bevindt zich een van de allerlaatste en meest kwetsbare populaties van deze gifslang in heel Vlaanderen.
Zij delen hun biotoop met de heikikker, waarvan de mannetjes in de paartijd spectaculair blauw verkleuren, en de kamsalamander, een grote watersalamander die uiterst gevoelig is voor de aanwezigheid van vissen in zijn voortplantingspoelen.
Under de waterspiegel van de zuivere beken leven de kleine modderkruiper en de rivierdonderpad, twee bodembewonende visjes die fungeren als levende indicatoren voor een kerngezonde waterkwaliteit en een natuurlijke bodemstructuur.
In de lucht en tussen de planten vinden we tot slot insecten zoals de gevlekte witsnuitlibel en de bruine eikenpage, evenals de Europees zeer zeldzame drijvende waterweegbree, een plantje dat enkel overleeft in kristalhelder, matig voedselarm water.
Om deze soorten en hun leefgebieden daadwerkelijk te beschermen en te herstellen, coördineert het Regionaal Landschap de Voorkempen in nauwe samenwerking met het Agentschap voor Natuur en Bos, natuurvereniging Natuurpunt en de lokale gemeentebesturen een reeks grootschalige, tastbare herstelmaatregelen op het terrein.
Een van de belangrijkste pijlers hiervan is hydrologisch herstel.
Omdat de Voorkempen in de loop van de twintigste eeuw intensief werd ontwaterd ten behoeve van de landbouw en woningbouw, kampt de natuur met chronische verdroging.
Door het doelgericht dempen van oude afwateringsgreppels en het herstellen van de natuurlijke kweldruk probeert men het grondwater weer tot aan de oppervlakte te krijgen, zodat de kwetsbare elzenbroekbossen en blauwgraslanden hun noodzakelijke, constante vochtigheid terugkrijgen.
Daarnaast wordt er ingezet op grootschalig heidebeheer door middel van onthouting.
Monotone dennenplantages, die ooit werden aangelegd voor de productie van mijnhout, worden gekapt om de historische heidegronden in ere te herstellen.
Zodra het zonlicht de bodem weer bereikt, ontwaakt de eeuwenoude zaadbank die decennialang onder de bomen heeft liggen slapen, waardoor struikhei en dophei spontaan kunnen herkiemen.
Waar de bodem te voedselrijk is geworden door neerslag van stikstof, wordt de toplaag machinaal geplagd.
Een van de belangrijkste pijlers hiervan is hydrologisch herstel.
Omdat de Voorkempen in de loop van de twintigste eeuw intensief werd ontwaterd ten behoeve van de landbouw en woningbouw, kampt de natuur met chronische verdroging.
Door het doelgericht dempen van oude afwateringsgreppels en het herstellen van de natuurlijke kweldruk probeert men het grondwater weer tot aan de oppervlakte te krijgen, zodat de kwetsbare elzenbroekbossen en blauwgraslanden hun noodzakelijke, constante vochtigheid terugkrijgen.
Daarnaast wordt er ingezet op grootschalig heidebeheer door middel van onthouting.
Monotone dennenplantages, die ooit werden aangelegd voor de productie van mijnhout, worden gekapt om de historische heidegronden in ere te herstellen.
Zodra het zonlicht de bodem weer bereikt, ontwaakt de eeuwenoude zaadbank die decennialang onder de bomen heeft liggen slapen, waardoor struikhei en dophei spontaan kunnen herkiemen.
Waar de bodem te voedselrijk is geworden door neerslag van stikstof, wordt de toplaag machinaal geplagd.
Tegelijkertijd worden de historische forten volledig ingericht op het welzijn van de vleermuizen.
Grote delen van deze militaire bouwwerken worden afgesloten voor het publiek om absolute rust te garanderen tijdens de kritieke winterslaap.
Speciale ijzeren traliewerken voor de ingangen zorgen ervoor dat vleermuizen ongehinderd in en uit kunnen vliegen, terwijl grotere predatoren en menselijke verstoorders buiten worden gehouden.
Binnenin de gangen worden extra holle stenen en schuilplaatsen gemonteerd om het aantal nest- en roestplaatsen te maximaliseren.
Een andere hardnekkige uitdaging op het terrein is de bestrijding van invasieve exoten zoals de Amerikaanse vogelkers en de reuzenberenklauw.
Deze uitheemse planten groeien agressief en overwoekeren de inheemse vegetatie, waardoor hele ecosystemen eentonig worden.
Grote groepen vrijwilligers en professionele beheerders zijn jaarrond actief om deze planten handmatig of machinaal te verwijderen.
Tot slot werken verschillende instanties, zoals GroenRand, aan de fysieke verbinding tussen de diverse natuurgebieden.
Door de aanleg van faunapassages en ecotunnels onder drukke gewestenwegen van de regio en door het ecologisch beheren van de Antitankgracht wordt getracht om de versnippering van het landschap tegen te gaan.
Dit is van cruciaal belang om ervoor te zorgen dat geïsoleerde populaties, zoals die van de adder of de kamsalamander, zich kunnen mengen met naburige populaties, wat genetische verarming en uiteindelijk lokaal uitsterven voorkomt.
Grote delen van deze militaire bouwwerken worden afgesloten voor het publiek om absolute rust te garanderen tijdens de kritieke winterslaap.
Speciale ijzeren traliewerken voor de ingangen zorgen ervoor dat vleermuizen ongehinderd in en uit kunnen vliegen, terwijl grotere predatoren en menselijke verstoorders buiten worden gehouden.
Binnenin de gangen worden extra holle stenen en schuilplaatsen gemonteerd om het aantal nest- en roestplaatsen te maximaliseren.
Een andere hardnekkige uitdaging op het terrein is de bestrijding van invasieve exoten zoals de Amerikaanse vogelkers en de reuzenberenklauw.
Deze uitheemse planten groeien agressief en overwoekeren de inheemse vegetatie, waardoor hele ecosystemen eentonig worden.
Grote groepen vrijwilligers en professionele beheerders zijn jaarrond actief om deze planten handmatig of machinaal te verwijderen.
Tot slot werken verschillende instanties, zoals GroenRand, aan de fysieke verbinding tussen de diverse natuurgebieden.
Door de aanleg van faunapassages en ecotunnels onder drukke gewestenwegen van de regio en door het ecologisch beheren van de Antitankgracht wordt getracht om de versnippering van het landschap tegen te gaan.
Dit is van cruciaal belang om ervoor te zorgen dat geïsoleerde populaties, zoals die van de adder of de kamsalamander, zich kunnen mengen met naburige populaties, wat genetische verarming en uiteindelijk lokaal uitsterven voorkomt.
Deze sterke focus op de bescherming, vernatting en fysieke aaneenschakeling van de Natura 2000-gebieden sluit naadloos aan op de langetermijnvisie van de lokale natuurvereniging GroenRand.
GroenRand pleit al jaren voor een fundamentele verschuiving in hoe we naar de open ruimte in de Voorkempen kijken, waarbij zij breken met de traditionele benadering om natuurgebieden als losse, geïsoleerde eilanden te beheren.
In de visie van de vereniging fungeert de Antitankgracht, als het langste beschermde landschap van Vlaanderen dat 33 kilometer lang door polders, parken en landbouwgebieden slingert, als de vitale en robuuste ruggengraat van de regio.
Deze historische militaire structuur vormt de centrale ecologische corridor die de grote Europese beschermingszones fysiek aan elkaar moet smeden via de verbinding met omliggende beekvalleien zoals het Schoon Schijn, de Kaartse Beek, de Laarse Beek, de Kleine Schijn, de Zwanebeek en de Grote Schijn.
Via gerichte herstelprojecten binnen hun grootschalige Greenconnect-initiatief zet GroenRand zich specifiek in voor het wegwerken van infrastructurele barrières en het optimaliseren van kleine landschapselementen zoals houtkanten, bomenrijen en poelen.
Met de actie 'Bijtandje houtkantje' doet de vereniging bovendien een directe oproep aan gemeenten en de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) om versneld houtkanten aan te planten als verbindingslijnen in het landschap.
Op die manier wordt het groenblauwe netwerk fijnmazig hersteld, een noodzaak die expliciet werd bevestigd door de bachelorproef van Pieter Laurijssens aan Thomas More Kempen en een vervolgstudie van bureau Hesselteer, welke de dringende noodzaak aantoonden van strategische grondaankopen en een gebiedsfonds om de verbinding tussen de Schietvelden te vrijwaren.
GroenRand pleit al jaren voor een fundamentele verschuiving in hoe we naar de open ruimte in de Voorkempen kijken, waarbij zij breken met de traditionele benadering om natuurgebieden als losse, geïsoleerde eilanden te beheren.
In de visie van de vereniging fungeert de Antitankgracht, als het langste beschermde landschap van Vlaanderen dat 33 kilometer lang door polders, parken en landbouwgebieden slingert, als de vitale en robuuste ruggengraat van de regio.
Deze historische militaire structuur vormt de centrale ecologische corridor die de grote Europese beschermingszones fysiek aan elkaar moet smeden via de verbinding met omliggende beekvalleien zoals het Schoon Schijn, de Kaartse Beek, de Laarse Beek, de Kleine Schijn, de Zwanebeek en de Grote Schijn.
Via gerichte herstelprojecten binnen hun grootschalige Greenconnect-initiatief zet GroenRand zich specifiek in voor het wegwerken van infrastructurele barrières en het optimaliseren van kleine landschapselementen zoals houtkanten, bomenrijen en poelen.
Met de actie 'Bijtandje houtkantje' doet de vereniging bovendien een directe oproep aan gemeenten en de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) om versneld houtkanten aan te planten als verbindingslijnen in het landschap.
Op die manier wordt het groenblauwe netwerk fijnmazig hersteld, een noodzaak die expliciet werd bevestigd door de bachelorproef van Pieter Laurijssens aan Thomas More Kempen en een vervolgstudie van bureau Hesselteer, welke de dringende noodzaak aantoonden van strategische grondaankopen en een gebiedsfonds om de verbinding tussen de Schietvelden te vrijwaren.
In het voorjaar van 2026 heeft GroenRand echter een radicale koerswijziging aangekondigd: na tien jaar intensieve inzet stopt de vereniging eind mei 2026 definitief met haar recreatieve activiteiten en advieswerk op het terrein.
De vereniging stelt resoluut dat het geen zin heeft om nieuwe dromen te blijven uittekenen op papier zolang de oude, reeds goedgekeurde plannen niet effectief worden uitgevoerd door de overheid.
Het werkjaar dat loopt tot mei 2026 werd door GroenRand gebruikt om met het Greenconnect-project en vijf specifieke beeldverslagen nog een laatste keer de absolute waarde en de knelpunten van de Voorkempen-natuur te tonen aan het grote publiek.
Desondanks blijft de vereniging constructief maar veeleisend toekijken op de uitrol van de zogeheten Klimaatgordel, een cruciaal ecologisch onderdeel binnen het grote Vlaamse project De Nieuwe Rand.
In het kader van deze Klimaatgordel hebben GroenRand en het Regionaal Landschap samen al 15 concrete projectfiches met gedetailleerde kostenramingen ingediend bij het Departement Omgeving.
Een belangrijk succes binnen dit netwerk is de toekenning van 1 miljoen euro aan subsidies voor de gebiedsdeal 'De Antwerpse Rand Onthardt', waarmee concrete onthardingsprojecten worden uitgevoerd bij Loze Visser in Schilde, de Ferdinand Verbieststraat in Ekeren en in het Peerdsbos in Brasschaat.
GroenRand uit echter ook felle kritiek op het feit dat recente Vlaamse miljoenenbudgetten voor het wegwerken van migratieknelpunten (zoals looprichels onder bruggen voor de otter) volledig naar Limburgse waterlopen vloeien, terwijl de Antitankgracht ondanks officiële beleidsnota's financieel met lege handen achterblijft.
Bovendien overstijgt hun ambitie de lappendeken van versnipperde, individuele statuten; GroenRand ijvert actief voor de oprichting van een overkoepelend Regionaal Klimaatpark De Voorkempen.
Dit concept vertrekt vanuit 'nature-based solutions' waarbij gemeenten hun lokale klimaatplannen bundelen om ecosystemen te herstellen als de meest efficiënte maatregel tegen CO2-uitstoot en wateroverlast.
De vereniging stelt resoluut dat het geen zin heeft om nieuwe dromen te blijven uittekenen op papier zolang de oude, reeds goedgekeurde plannen niet effectief worden uitgevoerd door de overheid.
Het werkjaar dat loopt tot mei 2026 werd door GroenRand gebruikt om met het Greenconnect-project en vijf specifieke beeldverslagen nog een laatste keer de absolute waarde en de knelpunten van de Voorkempen-natuur te tonen aan het grote publiek.
Desondanks blijft de vereniging constructief maar veeleisend toekijken op de uitrol van de zogeheten Klimaatgordel, een cruciaal ecologisch onderdeel binnen het grote Vlaamse project De Nieuwe Rand.
In het kader van deze Klimaatgordel hebben GroenRand en het Regionaal Landschap samen al 15 concrete projectfiches met gedetailleerde kostenramingen ingediend bij het Departement Omgeving.
Een belangrijk succes binnen dit netwerk is de toekenning van 1 miljoen euro aan subsidies voor de gebiedsdeal 'De Antwerpse Rand Onthardt', waarmee concrete onthardingsprojecten worden uitgevoerd bij Loze Visser in Schilde, de Ferdinand Verbieststraat in Ekeren en in het Peerdsbos in Brasschaat.
GroenRand uit echter ook felle kritiek op het feit dat recente Vlaamse miljoenenbudgetten voor het wegwerken van migratieknelpunten (zoals looprichels onder bruggen voor de otter) volledig naar Limburgse waterlopen vloeien, terwijl de Antitankgracht ondanks officiële beleidsnota's financieel met lege handen achterblijft.
Bovendien overstijgt hun ambitie de lappendeken van versnipperde, individuele statuten; GroenRand ijvert actief voor de oprichting van een overkoepelend Regionaal Klimaatpark De Voorkempen.
Dit concept vertrekt vanuit 'nature-based solutions' waarbij gemeenten hun lokale klimaatplannen bundelen om ecosystemen te herstellen als de meest efficiënte maatregel tegen CO2-uitstoot en wateroverlast.
Dit Klimaatpark omvat de bossen en parken van Sint-Job-in-'t-Goor, Schilde, Zoersel en Ranst die direct aan de Antitankgracht grenzen.
Dit ambitieuze parklandschap integreert iconische groengebieden zoals het Driehoeksbos, het park van Halle, het Vrieselhof, het Gravinnenbos, het Wolvenbos, het Verbrandbos, La Garenne en Rinkven, en legt via de natuurverbindingen van de Tappelbeek en het Groot Schijn de directe link met de vierhonderd hectare van het Zoerselbos.
Het uiteindelijke doel van deze intensieve inspanningen reikt echter veel verder dan enkel de bescherming van zeldzame planten en dieren, en belichaamt het concept van de klimaatgordel rond Antwerpen waar GroenRand sterk de nadruk op legt.
De zes Natura 2000-gebieden in de Voorkempen moeten niet worden gezien als afgezonderde reservaten waar de mens geen toegang toe heeft, maar als de vitale, kloppende organen van een veerkrachtige leefomgeving.
Een kerngezond en goed functionerend Europees ecologisch netwerk levert immers onschatbare ecosystemen en diensten aan de gehele samenleving, inclusief de omliggende steden en gemeenten.
De uitgestrekte bossen en open natuurgebieden fungeren als een gigantische natuurlijke spons die tijdens periodes van hevige neerslag miljoenen liters water kan vasthouden, waardoor stroomafwaartse overstromingen in woonwijken worden voorkomen.
Tegelijkertijd helpt dit opgeslagen water om de regio te bufferen tegen de extreme droogte en hittegolven die het gevolg zijn van de klimaatverandering.
De natuurlijke bodemfilters in deze gebieden zuiveren bovendien het diepe grondwater dat we later gebruiken als drinkwater.
Tot slot biedt de aanwezigheid van deze internationaal beschermde topnatuur aan de duizenden inwoners van de Voorkempen en de Antwerpse rand een onmisbare ruimte voor stilte, gezonde recreatie en diepgaande natuurbeleving, wat een directe positieve impact heeft op de fysieke en mentale volksgezondheid in de regio.
Tegelijkertijd helpt dit opgeslagen water om de regio te bufferen tegen de extreme droogte en hittegolven die het gevolg zijn van de klimaatverandering.
De natuurlijke bodemfilters in deze gebieden zuiveren bovendien het diepe grondwater dat we later gebruiken als drinkwater.
Tot slot biedt de aanwezigheid van deze internationaal beschermde topnatuur aan de duizenden inwoners van de Voorkempen en de Antwerpse rand een onmisbare ruimte voor stilte, gezonde recreatie en diepgaande natuurbeleving, wat een directe positieve impact heeft op de fysieke en mentale volksgezondheid in de regio.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten