Frank Vermeiren en de rietgors: een toevallige ontmoeting langs de antitankgracht
Frank Vermeiren trok onlangs met zijn camera naar het Mastenbos om een bijzonder bewonertje vast te leggen.
Hij is namelijk volop bezig met zijn project van A tot Z waarbij hij de lokale natuur van de Voorkempen alfabetisch in kaart brengt.
Voor de letter R viel zijn oog op de rietgors, een middelgrote gors die met zijn lange, licht gevorkte staart en licht gebogen bovensnavel wel wat van een vink wegheeft.
Dit project is bedoeld om ons te laten zien hoeveel schoonheid er nog vlak bij huis te vinden is als je maar goed kijkt.
De rietgors is in de Voorkempen vooral te vinden op het Klein Schietveld en in de vochtige zones langs de Antitankgracht bij het Mastenbos.
Het mannetje is in het voorjaar makkelijk te herkennen aan zijn gitzwarte kopkap en de opvallende witte halsband die samensmelt met een witte snorstreep.
Zodra de lente aanbreekt, breken de bruine veertoppen van zijn winterkleed af om deze diepzwarte kleur en de witte baardstreep volledig te onthullen.
Zijn rug vertoont dan een prachtig rosbruin patroon met duidelijke donkere en lichte strepen, terwijl de onderzijde eerder witachtig kleurt.
Hoewel hij er prachtig uitziet, is zijn zang variabel en metaalachtig, vaak gevolgd door een dalend "tsieeuw" of een schor roepje in de vlucht.
Frank legde vast hoe de vogel met een zwierige duik in de top van het struikgewas landt nadat hij vanuit zittende positie recht omhoog is gevlogen.
Al vliegend valt de rietgors op door zijn onregelmatige, stuiterende vlucht met korte ronde vleugels waarbij de witte buitenste staartpennen oplichten.
In Vlaanderen staat de vogel als bedreigd op de Rode Lijst omdat veel van zijn geliefde moerasgebieden en rietlanden door de jaren heen zijn verdwenen.
Vroeger noemden de mensen hem vaak de rietmus, omdat hij in de winter zijn zwarte kapje verliest en dan sprekend op een mus of vink lijkt.
Het vrouwtje is nog onopvallender met een bruinachtige kop, een lichte streep achter het oog en diffuse streping op de borst voor een perfecte camouflage.
Er gaat een mooi historisch verhaal rond over hoe de vogel zijn nest, dat van rietbladeren, grassen en zegge is gebouwd, beschermt tegen indringers.
De rietgors doet dan alsof hij een gebroken vleugel heeft en sleept zich over de grond om de vijand weg te lokken van zijn jongen.
Het nest wordt door het vrouwtje uiterst goed verborgen op de grond in een dichte graspol of op een fundament van afgebroken rietstengels.
Voor de bouw gebruikt ze specifiek materiaal uit de omgeving, zoals bladeren en stengels van het alomtegenwoordige pijpenstrootje (Molinia caerulea).
De binnenzijde van dit komvormige bouwwerk wordt door haar zacht bekleed met haren, veren en pluis om de eieren warm te houden.
Tussen april en juni brengt het paar jaarlijks twee tot drie legsels groot, waarbij een legsel meestal uit vier tot vijf eieren bestaat.
Zodra de jongen na veertien dagen uit het ei komen, verzorgen beide ouders hen nog twee weken lang met een menu van insecten en spinnen.
Vanaf de late zomer verschuift hun dieet en worden zaden belangrijker, waarbij ze laag in struiken of op de grond naar voedsel scharrelen.
In de winter trekt een deel naar Zuid-Europa of Spanje, terwijl de achterblijvers hier vaak gezelschap zoeken bij groenlingen en geelgorzen op stoppelvelden.
Tijdens strenge winters verschijnt de rietgors zelfs op voederplaatsen in tuinen, waar hij door zijn winterkleed soms voor een ijsgors of huismus wordt aangezien.
Frank wist elk detail, van het nerveuze knippen met de staart tot het tonen van de witte buitenste staartveren, feilloos te vangen voor zijn project.
Het mannetje trekt namelijk regelmatig zijn staart open om deze witte veren als een signaal te tonen aan rivalen of partners.
Het werk van Frank Vermeiren herinnert ons eraan dat we zuinig moeten zijn op deze standvastige zangers in ons eigen Kempense landschap.
Zolang er riet staat en moerassige ruigtes behouden blijven, zal de rietgors een essentieel onderdeel van de Voorkempen blijven.
De rietgors blijft een boeiende verschijning die ons leert dat zelfs een 'bedreigde' soort met de juiste bescherming stand kan houden.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten