Doorbraak in strijd tegen Aziatische hoornaar?

Een doorbraak in de strijd tegen de Aziatische hoornaar?

Hoewel het geen echte doorbraak is, kan het misschien een stap in de goede richting zijn. GroenRand vestigde de aandacht op bestuivers door middel van een fotowedstrijd (week van de bij) en door de "bij" als mascotte voor 2025 te kiezen.

Hiermee wilden we aandacht vragen voor de dringende problematiek van wilde bestuivers en de uitdaging die de Aziatische hoornaar in Vlaanderen met zich meebrengt.

GroenRand bombardeert 2025 tot ‘Jaar van de Bij’: “Bijen zeggen veel over hoe het met onze natuur gaat” - groenrand.blogspot.com Onze medewerkers hebben al heel wat werk verricht, dat kon je bemerken op onze website (zie hieronder).Vooraf hebben ze gezorgd voor talrijke prachtige beelden en teksten om ons project rond bestuivers te documenteren en vorm te geven.GroenRand publiceerde in februari veel artikelen over bestuivers en introduceerde de bij als insect van het jaar. Deze artikelen worden zo gretig gelezen, dat ... groenrand.blogspot.com

Wij hebben het belang van ondersteuning voor wilde bestuivers benadrukt, die cruciaal zijn voor landbouw en biodiversiteit, en pleiten voor het gebruik van inheemse en biologische planten.
Onze organisatie stimuleert tevens actieve waarnemingsmeldingen om de verspreiding van de Aziatische hoornaar te beheersen en de impact op inheemse bijen en biodiversiteit te beperken, wat van groot belang is.
Tijdens Insectenzomer 2025 was de Aziatische hoornaar het meest gerapporteerde insect. 
De Insectenzomer 2025, een initiatief van Natuurpunt, leverde dit jaar een recordaantal van 2,2 miljoen insectenmeldingen op.

Opvallend is dat de Aziatische hoornaar het vaakst werd gemeld. Dit baart imkers en natuurliefhebbers zorgen, omdat deze invasieve soort een bedreiging vormt voor honingbijen en andere bestuivers.

Vooral in de provincies Antwerpen, Oost- en West-Vlaanderen valt het hoge aantal meldingen op, met in Antwerpen alleen al meer dan 12.000 geregistreerde waarnemingen. De soort krijgt al jaren veel aandacht via de media en projecten zoals Vespawatch, waardoor mensen gerichter meldingen doorgeven. Desondanks is de trend duidelijk: de populatie groeit snel.

Sinds zijn introductie in Frankrijk werd de Aziatische hoornaar in 2011 voor het eerst in ons land waargenomen. Via waarnemingen.be werden vorig jaar in totaal 33.385 meldingen van deze soort geregistreerd. Dit jaar zijn er al 44.286 meldingen gedaan van individuele exemplaren en nesten in slechts acht maanden tijd. De meldingen over nesten van Aziatische hoornaars blijven deze zomer binnenstromen. Het is duidelijk: de Aziatische hoornaar zal niet meer verdwijnen.

Een begin van een doorbraak

Wetenschappers van de Universiteit van Southampton hebben mogelijk een doorbraak bereikt in de bestrijding van deze invasieve soort.
 Ze onderzochten de geluidsfrequenties en het geluidsniveau van nesten van Aziatische hoornaars en ontdekten dat deze exoten een kenmerkend gebrom produceren, dat aanzienlijk verschilt van het geluid van honingbijen en wespen. 
In een vroeg stadium verbergen Aziatische hoornaars zich vaak in heggen, tuinhuisjes en garages.

Op relatief lage hoogte bouwen deze exoten hun zogenaamde primaire nesten. Vanaf augustus zoeken de hoornaars echter naar een nieuw onderkomen, dat ze vaak hoog in de bomen creëren. Deze zomernesten kunnen aanzienlijk groter worden en een omvang van wel één meter bereiken. Secundaire nesten worden door het dichte bladerdak meestal pas aan het begin van de herfst gevonden. Tegen die tijd is het vaak te laat om het nest, en belangrijker nog, de nieuwe koninginnen effectief te bestrijden. Vanaf september worden dus de secundaire nesten van de Aziatische hoornaar zichtbaar, meestal op hogere plaatsen zoals in boomtoppen. Hoornaars hebben een actieradius van 2 km. Wanneer een individuele hoornaar wordt waargenomen, kan het nest zich binnen een straal van 2 km bevinden.

Het opsporen van Aziatische hoornaars via geluid is een veelbelovende techniek. Het lage brommende geluid van 125 Hz is uniek voor hun nesten en onderscheidt zich van de Europese hoornaar. Hoewel dit geluid de hoornaars niet direct aantrekt, kan een richtmicrofoon met een 125 Hz-detector nuttig zijn bij het opsporen van nesten, met name lage nesten en nesten in de grond.

Individuele hoornaars kunnen wijzen op een nest binnen een straal van 2 km, en meldingen via platforms zoals Vespa-Watch zijn belangrijk voor monitoring en nestopsporing. Vespa-Watch fungeert als Vlaams meldpunt voor nesten en Aziatische hoornaars.

Wetenschappers geloven dat nesten al vanaf twintig meter afstand kunnen worden opgespoord met een richtmicrofoon. Maar er is wel een keerzijde. Voor de bestrijding van nesten die zich hoog in de bomen bevinden, zal de nieuwe techniek volgens GroenRand weinig uitkomst bieden.

Dergelijke nesten bevinden zich meestal op een hoogte van 25 tot 30 meter, wat vaak te hoog is. Er is vrees dat het geluid van de nesten in bossen moeilijk te detecteren zal zijn. Hopelijk wordt deze techniek verder verfijnd, aangezien andere methoden momenteel weinig resultaat opleveren.

Naast het volgen van de vliegrichting van de hoornaar zijn er nauwelijks effectieve technieken. In ons land wordt geëxperimenteerd met radiogolven, waarbij gevangen exemplaren worden uitgerust met een zender die kan worden getraceerd. Het succespercentage is voorlopig echter laag en de methode is zeer kostbaar.
Foto's: Aziatische hoornaar Vlaanderen